Πολλοί καρδιολόγοι συμφωνούν πλέον ότι ορισμένα σκεύη που έχουμε στην κουζίνα, κατασκευάζονται από υλικά που προκαλούν έντονη ανησυχία για την υγεία. Ανάμεσα σε αυτούς, διακεκριμένοι επιστήμονες όπως ο Δρ. Χουάν Κάρλος Ρόζο από το Νοσοκομείο Houston Methodist και ο Δρ. Άαρον Φάινγκολντ, επικεφαλής καρδιολογίας στο Ιατρικό Κέντρο JFK, εστιάζουν την προσοχή τους σε δύο κύριους «ενόχους»: τα πλαστικά και τις ουσίες PFAS (συμπεριλαμβανομένων των PFOA, PFOS και του Teflon). Η κατανόηση αυτών των υλικών είναι το πρώτο βήμα για να θωρακίσουμε την υγεία μας, επιλέγοντας δοκιμασμένες λύσεις όπως το ξύλο, το ανοξείδωτο ατσάλι και ο χυτοσίδηρος.
Τι είναι στην πραγματικότητα τα PFAS και το Teflon;
Για να το κατανοήσουμε απλά, τα PFAS είναι μια μεγάλη οικογένεια χημικών ουσιών που οι επιστήμονες ονομάζουν «παντοτινά χημικά». Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν είναι τυχαίος: έχουν την ιδιότητα να μην διασπώνται ποτέ στο περιβάλλον, αλλά ούτε και μέσα στο ανθρώπινο σώμα.
Teflon: Είναι η πιο γνωστή εμπορική ονομασία του υλικού που κάνει τα σκεύη μας αντικολλητικά.
PFOA & PFOS: Πρόκειται για «συγγενείς» ουσίες που χρησιμοποιούνταν επί δεκαετίες στην κατασκευή αυτών των σκευών. Αν και η χρήση τους έχει περιοριστεί, η ανησυχία παραμένει για τα νέα χημικά που τα αντικατέστησαν, καθώς συχνά έχουν παρόμοια συμπεριφορά.
Μελέτες συνδέουν την υψηλή έκθεση σε ορισμένα PFAS με αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης και μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες αποτελούν βασικούς παράγοντες κινδύνου για την καρδιά. Επίσης, έρευνες από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια (USC) υποδεικνύουν ότι αυτές οι ουσίες μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τα λίπη, επιβαρύνοντας το καρδιαγγειακό σύστημα.
Κουζίνα – Η αόρατη απειλή των πλαστικών δοχείων
Τα πλαστικά δοχεία αποθήκευσης τροφίμων ενέχουν τον κίνδυνο διαρροής μικροπλαστικών ακόμη και όταν βρίσκονται απλώς στο ντουλάπι μας, σύμφωνα με μελέτη του 2023. Ο κίνδυνος αυτός κλιμακώνεται μόλις τα σκεύη θερμανθούν, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν ταχύτερη διάσπαση των πλαστικών σωματιδίων.
Για τον λόγο αυτό, γιατροί όπως η Δρ. Ελίζαμπεθ Κλόντας, καρδιολόγος, μέλος του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας (F.A.C.C.), προκρίνουν τη χρήση γυάλινων δοχείων. Η ίδια τονίζει ότι οι αλλαγές μας δεν χρειάζεται και δεν μπορούν να γίνουν από τη μια στιγμή στην άλλη. Πρέπει να ενημερωνόμαστε, να συνειδητοποιούμε και σταδιακά να βρίσκουμε ισορροπίες. Για παράδειγμα, αν ένα γυάλινο σκεύος έχει πλαστικό καπάκι, είναι σαφώς προτιμότερο από ένα εξ ολοκλήρου πλαστικό δοχείο. Υπάρχουν στην αγορά «λύσεις» από γυαλί και σιλικόνη, ενώ τα κλασικά πιρέξ παραμένουν μια αξιόπιστη λύση για τα υπολείμματα του φαγητού.
PFAS και αντικολλητικά τηγάνια
Οι ουσίες PFAS, όπως προαναφέρθηκε, αποτελούν μια ευρεία κατηγορία υλικών που συναντάμε συχνά στα αντικολλητικά σκεύη. Ο Δρ. Ρόζο, επισημαίνει ότι έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά κίνδυνοι σε σχέση με τη χρήση των αντικολλητικών τηγανιών, καθώς τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτά τα υλικά αποτελούν αναγνωρισμένους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.
Αν και ο στόχος δεν είναι η καλλιέργεια φόβου, η μετάβαση σε υλικά όπως το ανοξείδωτο ατσάλι, το τιτάνιο ή ο χυτοσίδηρος είναι μια σοφή κίνηση. Ένα μαντεμένιο τηγάνι μπορεί να κάνει τη δουλειά του εξαιρετικά, ενώ και ανοξείδωτα σκεύη, αποτελούν ιδανικές επιλογές για το καθημερινό μαγείρεμα λαχανικών και ζυμαρικών, χωρίς την απελευθέρωση τοξικών ουσιών.
Ξύλο αντί για πλαστικό στην επιφάνεια κοπής
Οι πλαστικές επιφάνειες κοπής αποτελούν ίσως την πιο άμεση πηγή μικροπλαστικών στην κουζίνα μας, αφού κυριολεκτικά τις χαράζουμε με το μαχαίρι κατά τη χρήση. Η Δρ. Κλόντας αναφέρει ότι, αν και δεν κατανοούμε ακόμα πλήρως τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών, οι πρώτες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να είναι επιβλαβή σε κυτταρικό επίπεδο.
Η ίδια συστήνει τις ξύλινες επιφάνειες κοπής, οι οποίες είναι ασφαλέστερες, πιο ανθεκτικές και φιλικές προς το περιβάλλον.
Αναβάθμιση στα εργαλεία κουζίνας
Οι πλαστικές σπάτουλες και οι κουτάλες, ειδικά οι μαύρες πλαστικές που συχνά λιώνουν κατά τη χρήση, μπορεί να εκθέτουν τον οργανισμό μας σε επιβραδυντικά φλόγας και μικροπλαστικά. Οι καρδιολόγοι προτείνουν την αντικατάστασή τους με εργαλεία από σιλικόνη, ξύλο ή ανοξείδωτο ατσάλι.
Η ουσία της αλλαγής
Η κατανόηση των υλικών που έρχονται σε επαφή με την τροφή μας είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη διατροφή. Όπως επισημαίνει η Μπράιερλι Χόρτον, Διαιτολόγος με έδρα τις ΗΠΑ, η οποία επιμελήθηκε ιατρικά τα παραπάνω δεδομένα, η στροφή σε ποιοτικά υλικά δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά μια κίνηση πρόληψης για την καρδιά και τον οργανισμό μας.
Φωτογραφία: istock