Τα ακουστικά αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινότητας πολλών νέων, που περνούν ώρες φορώντας τα για να ακούν μουσική, να βλέπουν βίντεο και podcasts, και να επικοινωνούν για σπουδές, εργασία και αναψυχή. Η συνήθεια αυτή όμως μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ακοή τους.
«Η χρήση ακουστικών δεν είναι από μόνη της επιβλαβής. Ωστόσο, η ένταση του ήχου και ο χρόνος ακρόασης αποτελούν τους βασικούς παράγοντες κινδύνου», διευκρινίζει ο χειρουργός ωτορινολαρυγγολόγος Παναγιώτης Ζάβρας, συνεργάτης των Διαγνωστικών Κέντρων HealthSpot.
Όπως εξηγεί, τα in-ear ακουστικά φέρνουν τον ήχο πολύ κοντά στο τύμπανο, αυξάνοντας την ενέργεια που δέχεται το αυτί. Η παρατεταμένη έκθεση σε δυνατούς ήχους μπορεί να προκαλέσει σταδιακές, αθόρυβες βλάβες στο εσωτερικό αυτί (τριχωτά κύτταρα του κοχλία), οι οποίες αρχικά περνούν απαρατήρητες.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι βλάβες επηρεάζουν κυρίως την αντίληψη των υψηλών συχνοτήτων, ακόμα και αν η καθημερινή ακοή φαίνεται φυσιολογική.
Οι πρώτες επιπτώσεις εμφανίζονται κυρίως στις υψηλές συχνότητες (4– 8 kHz), που επηρεάζουν την αντίληψη ψιθύρων και λεπτών μουσικών αποχρώσεων. Τα σύμφωνα (όπως το σ, θ, φ, χ) είναι ήχοι υψηλών συχνοτήτων. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να ακούει κανονικά στην καθημερινότητα, αλλά να έχει ήδη υποκλινικές βλάβες στην ακοή του.
Στην πράξη, «όταν χάνουμε αυτές τις συχνότητες ακούμε ότι κάποιος μιλάει, αλλά δεν καταλαβαίνουμε ακριβώς τι λέει. Η πρόληψη μέσω του ακοογράμματος μπορεί οδηγήσει στην πρώιμη ανίχνευση και να εμποδίσει την περαιτέρω εξέλιξη αυτών των αλλοιώσεων», επισημαίνει.
Αποκαλυπτικό το ακοόγραμμα
Το ακοόγραμμα είναι «μια απλή αλλά πολύτιμη εξέταση που αποτυπώνει με ακρίβεια την ακουστική μας ικανότητα και βοηθά στην πρόληψη μελλοντικών προβλημάτων», συνεχίζει ο κ. Ζάβρας.
Στην πραγματικότητα αποτελεί την βασική εξέταση με την οποία αξιολογείται η ακοή. Πρόκειται για ένα διάγραμμα που αποτυπώνει την ικανότητα αντίληψης ήχων σε διαφορετικές συχνότητες, από τις χαμηλές έως τις πολύ υψηλές.
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο εξεταζόμενος ακούει ήχους διαφορετικής έντασης και συχνότητας μέσω ακουστικών. Τα αποτελέσματα καταγράφονται γραφικά, επιτρέποντας στον ιατρό να εντοπίσει πιθανή μείωση της ακουστικής ικανότητας, ακόμη και σε πρώιμο στάδιο.
H διαδικασία είναι σύντομη, ανώδυνη και ιδιαίτερα αξιόπιστη. Παρότι συχνά συνδέεται με μεγαλύτερες ηλικίες, το ακοόγραμμα αποτελεί σημαντικό εργαλείο πρόληψης και για νεότερα άτομα που εκτίθενται συστηματικά σε δυνατούς ήχους. Και μία από τις πιο συχνές αιτίες τέτοιας έκθεσης σήμερα είναι η καθημερινή χρήση ακουστικών.
Τα πρώιμα συμπτώματα
Μπορεί άραγε να αντιληφθεί κάποιος ότι έχει αρχίσει να επηρεάζεται η ακοή του από τη συνεχή χρήση των ακουστικών; Ορισμένα από τα πρώτα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσει είναι τα εξής:
- Κουδούνισμα ή βουητό στα αυτιά (εμβοές)
- Δυσκολία να αντιληφθεί ψιθύρους ή να διακρίνει καθαρά την ομιλία σε περιβάλλον με θόρυβο
- Ανάγκη να αυξάνει συνεχώς την ένταση των ακουστικών ή της τηλεόρασης για να ακούει καθαρά
Η έγκαιρη ανίχνευση αυτών των συμπτωμάτων με ακοόγραμμα είναι κρίσιμη, τονίζει ο κ. Ζάβρας. Οι αλλαγές είναι στα αρχικά στάδια πιο εμφανείς στις υψηλές συχνότητες και μπορούν να προληφθούν, πριν εξελιχθούν σε μόνιμες βλάβες.
Επομένως εάν παρατηρήσετε κάποιο από τα προαβναφερθέντα συμπτώματα, «ένας προληπτικός έλεγχος ακοής είναι ιδιαίτερα σημαντικός», υπογραμμίζει.
Πολύ συχνό φαινόμενο
Η μειωμένη ακοή σε νεαρή ηλικία εξαιτίας της υπερβολικής χρήσης ακουστικών είναι πολύ συχνό φαινόμενο.
Διεθνείς μελέτες αποκαλύπτουν ότι σχεδόν 1 στους 4 νέους εμφανίζει πρώιμες ενδείξεις απώλειας ακοής ήπιας μορφής όταν ελέγχεται με ακοόγραμμα. Η απώλεια αφορά κυρίως τις υψηλές συχνότητες, που είναι σημαντικές για την κατανόηση της ομιλίας και των λεπτών αποχρώσεων στη μουσική.
Επιπλέον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι παγκοσμίως περισσότεροι από 1 δισεκατομμύριο νέοι ηλικίας 12–35 ετών διατρέχουν κίνδυνο βλάβης της ακοής από τους δυνατούς ήχους (ακουστικά, χώροι διασκέδασης).
Η ένταση και η διάρκεια της ακρόασης αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για το αν θα μειωθεί η ακοή ή όχι, επισημαίνει ο ειδικός. Όσο πιο δυνατά είναι ο ήχος και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα εκτίθεται κάποιος σε αυτόν, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μόνιμης βλάβης.
Πώς να προστατευθείτε
Τα καλά είναι ότι μπορείτε να προστατεύσετε την ακοή σας με ορισμένα απλά μέτρα, σημειώνει ο κ. Ζάβρας. Να τι συνιστά:
- Ακολουθήστε τον κανόνα «60/60». Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι κατ’ αρχάς θα μειώσετε την ένταση στα ακουστικά σας. Ιδανικά δεν πρέπει να ξεπερνά το 60% της μέγιστης έντασης του συστήματος. Επιπλέον, θα κάνετε τακτικά διαλείμματα: μετά από κάθε 60 λεπτά ακρόασης, θα ξεκουράζετε τα αυτιά σας για μερικά λεπτά.
- Επιλέξτε τον σωστό τύπο ακουστικών. Τα over-ear ακουστικά, με καλή μόνωση, προστατεύουν καλύτερα την ακοή. Και αυτό διότι μειώνουν την ανάγκη για υψηλή ένταση.
- Χρησιμοποιήστε noise-canceling. Η τεχνολογία ακύρωσης θορύβου επιτρέπει να ακούμε καθαρά σε χαμηλότερη ένταση, καθώς δεν χρειάζεται να «καλύψουμε» τους θορύβους του περιβάλλοντος.
- Να ελέγχετε τακτικά την ακοή σας. Το ακοόγραμμα μπορεί να εντοπίσει εγκαίρως τυχόν μεταβολές και να συμβάλλει στη λήψη μέτρων πρόληψης.
Φωτογραφία: iStock