Σας πιάνει χασμουρητό όταν βλέπετε κάποιον άλλο να χασμουριέται; Αναρωτιέστε γιατί συμβαίνει αυτή η περίεργη λειτουργία στο σώμα μας; Αν και δεν υπάρχει μια οριστική απάντηση, υπάρχουν αρκετές δυνατές θεωρίες που μπορούν να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα.
«Όλοι χασμουριόμαστε όταν νιώθουμε νύστα ή βαριόμαστε, ή μερικές φορές, χωρίς κανέναν προφανή λόγο», λέει ο οικογενειακός γιατρός Ντόναλντ Φορντ, MD.
Ο ίδιος εξηγεί τις κυριότερες θεωρίες γύρω από το χασμουρητό.
- Θεωρία 1: Είναι ο τρόπος του εγκεφάλου σας να σας ξυπνήσει
Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά χασμουριέστε όταν νυστάζετε. Στην πραγματικότητα, ένα χασμουρητό μπορεί να είναι η προσπάθεια του εγκεφάλου σας να σας ξυπνήσει.
Οι ερευνητές έχουν διατυπώσει τη θεωρία ότι καθώς το χασμουρητό αναγκάζει το πρόσωπο και τον λαιμό σας να κινηθούν, αυτό προκαλεί διέγερση της καρωτίδας αρτηρίας. Με τη σειρά του, αυτό προκαλεί αύξηση του καρδιακού ρυθμού σας και μάλιστα θέτει τον εγκέφαλό σας σε πιο «ενεργό κατάσταση».
Με άλλα λόγια, σκεφτείτε το ως τον τρόπο του σώματός σας να στέλνει ένα απαλό συναγερμό στο κεφάλι σας όταν παρατηρεί ότι κοιμάστε.
- Θεωρία 2: Βοηθά στην ανακούφιση της πίεσης
Έχετε ακούσει ποτέ ότι πρέπει να χασμουρηθείτε για να βγάλετε την πίεση από τα αυτιά σας όταν προσγειώνεται ένα αεροπλάνο; Τελικά, αποδεικνύεται ότι αυτή η συμβουλή μπορεί να έχει κάποια επιστημονική βάση.
«Τα χασμουρητά είναι χρήσιμα για να ανοίξουν ευσταχιανές σάλπιγγες μας , οι οποίες ρυθμίζουν την πίεση του αέρα στο μέσο αυτί», λέει ο Δρ. Φορντ.
Στην πραγματικότητα, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το σώμα σας συχνά προκαλεί ένα χασμουρητό ως τρόπο εκτόνωσης της πίεσης. Αλλά το ίδιο αποτέλεσμα συμβαίνει και όταν καταπίνουμε.
- Θεωρία 3: Βοηθά στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου
Οι ερευνητές έχουν επίσης διαπιστώσει ότι το χασμουρητό βοηθά στη θερμορρύθμιση του εγκεφάλου σας – δηλαδή βοηθά τον εγκέφαλό σας να διατηρήσει την εσωτερική θερμοκρασία του πυρήνα.
«Υπήρξε η θεωρία ότι όπως ακριβώς ο υπολογιστής σας έχει τον δικό του μηχανισμό ψύξης για να τον εμποδίζει να υπερθερμανθεί, έτσι και ο υπολογιστής του σώματός σας – ο εγκέφαλος – χρησιμοποιεί το χασμουρητό για να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του», εξηγεί ο Δρ. Φορντ.
Διάφορες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι όταν χασμουριόμαστε, εισπνέουμε μεγάλη ποσότητα αέρα στους πνεύμονές μας, η οποία στη συνέχεια ψύχει τα αιμοφόρα αγγεία στο κεφάλι και τον λαιμό μας. Επιπλέον, οι μύες του προσώπου στο σαγόνι και τα μάγουλά μας τεντώνονται, προσαρμόζονται και συστέλλονται, γεγονός που θα μπορούσε να βοηθήσει στον αερισμό των ιγμορείων μας και στην περαιτέρω ψύξη του εγκεφάλου μας. Μπορεί επίσης να έχετε παρατηρήσει ότι όταν χασμουριέστε, μπορεί να σας προκαλέσει δακρύρροια, η οποία επίσης απελευθερώνει θερμότητα.
Υπερβολικό χασμουρητό
Σύμφωνα με τον ειδικό, σε ορισμένες περιπτώσεις, το υπερβολικό χασμουρητό μπορεί να αποτελεί ένδειξη νευρολογικού προβλήματος, όπως:
- Επιληψία
- Ημικρανίες
- Σκλήρυνση κατά πλάκας
- Νόσος Πάρκινσον
- Εγκεφαλικό επεισόδιο
Αν διαπιστώσετε ότι χασμουριέστε περισσότερο από ό,τι συνήθως, είναι καλύτερο να συμβουλευτείτε έναν γιατρό.
Είναι το χασμουρητό μεταδοτικό;
Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι αφού δείτε κάποιον να χασμουριέται, νιώθετε την ανάγκη να χασμουρηθείτε κι εσείς;
Αυτό είναι που ονομάζουμε «μεταδοτικό χασμουρητό» – και ναι, είναι κάτι που συμβαίνει. Αλλά εξακολουθεί να υπάρχει πολύ μυστήριο γύρω από το φαινόμενο.
Έρευνα του 2011 διαπίστωσε ότι τόσο τα αυθόρμητα όσο και τα μεταδοτικά χασμουρητά προκύπτουν από έναν υποκείμενο μηχανισμό που εμπλέκεται στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου σας. Έτσι, πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι το μεταδοτικό χασμουρητό είναι απλώς το εξής: Αν χασμουριέστε αφού δείτε κάποιον άλλο να χασμουριέται, πιθανότατα είναι επειδή βρίσκεστε και οι δύο στην ίδια περιοχή με παρόμοια θερμοκρασία. Με τη σειρά τους, και οι δύο εγκέφαλοί σας ανταποκρίνονται σε μια προσαρμογή της θερμοκρασίας.
Αλλά είναι δυνατόν απλώς και μόνο το να ακούτε ή να βλέπετε κάποιον να χασμουριέται να μπορεί να πυροδοτήσει τον εγκέφαλό σας και να χασμουρηθεί κι αυτός;
Μια πρόσφατη μελέτη του 2022 είχε ως στόχο να διαπιστώσει εάν υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της κοινωνικής εγγύτητας και του χασμουρητού. Αν και η έρευνα επιβεβαίωσε ότι οι άνθρωποι χασμιουριούνται αν έβλεπαν άλλους να το κάνουν, αυτό δεν οφειλόταν στην πραγματικότητα σε μια ενσυναίσθηση ή συναισθηματική αντίδραση. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί μέρος της συγχρονισμένης ομαδικής συμπεριφοράς – όπως το χασμουρητό βοηθά στην εγρήγορση ή την «αφύπνιση» του σώματος, έτσι και το σώμα μας μπορεί να αντιδρά στο χασμουρητό των άλλων ως έναν τρόπο προστασίας μας.
Φωτογραφία iStock