Η ακμή είναι μία από τις συχνότερες δερματοπάθειες, καθώς προσβάλλει την πλειονότητα των εφήβων και σημαντικό ποσοστό ενηλίκων.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα, το 85% των εφήβων και νεαρών ενηλίκων (ηλικίες 12-25 ετών) πάσχουν από αυτήν. Σε όλες τις ηλικίες, εξ άλλου, προσβάλλει το 9,7% του πληθυσμού στην Ευρώπη.
Όπως αναφέρει η Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ), η ακμή εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία, λόγω ορμονικών αλλαγών που αυξάνουν την παραγωγή σμήγματος. Ωστόσο μπορεί να επηρεάσει ακόμα και ενήλικες άνω των 40 ετών, ιδίως γυναίκες.
Η υπερπαραγωγή του σμήγματος, σε συνδυασμό με την υπερκερατινοποίηση των πόρων και τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων όπως το προπιονοβακτήριο της ακμής (Propionibacterium acnes), οδηγεί σε απόφραξη των πόρων και φλεγμονή.
Οι περιοχές στις οποίες μπορεί να εμφανισθεί συχνότερα συμπεριλαμβάνονται πρόσωπο, πλάτη και στήθος. Αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο: πρόκειται για τα σημεία του σώματος όπου το δέρμα είναι πιο λιπαρό.
Σε αντίθεση, όμως, με ό,τι πιστεύουν πολλοί, η ακμή δεν είναι μία ενιαία διαταραχή, ούτε την εκδηλώνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Αντιθέτως, έχει διάφορες μορφές, κάθε μία από τις οποίες έχει τα δικά της χαρακτηριστικά συμπτώματα. Οι τέσσερις βασικοί τύποι της ακμής είναι:
- Η φαγεσωρική. Ξεχωρίζει από τα μαύρα και λευκά στίγματα
- Η βλατιδοφλυκταινώδης. Χαρακτηριστικό της είναι τα κόκκινα και φλεγμονώδη σπυράκια (με ή χωρίς πύον)
- Η βλατιδοοζώδης. Δημιουργεί επώδυνες βλάβες κάτω από το δέρμα
- Η κυστική. Εμφανίζεται με βαθύτερες κύστεις
Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ακμή
Όλοι μας έχουμε ακούσει πολλές θεωρίες για τις αιτίες της, αλλά οι βασικοί παράγοντες που την προκαλούν είναι:
- Η κληρονομικότητα
- Οι ορμονικές διαταραχές
- Το στρες
- Η συσσώρευση νεκρών κυττάρων
- Η μικροβιακή φλεγμονή
- Η έκθεση σε ορισμένα φάρμακα ή χημικά
Μολονότι σε αυτούς τους παράγοντες πολλοί θα προσέθεταν την διατροφή, παραμένει αμφιλεγόμενο το κατά πόσον επιδρά αυτή στην εξέλιξη της ακμής στο σώμα. Έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένα τρόφιμα μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα σε ορισμένους ασθενείς. Γι’ αυτό τον λόγο οι γιατροί συνιστούν να ακολουθούμε μία ισορροπημένη διατροφή χωρίς ακρότητες.
Η ακμή των ενηλίκων
Όπως προαναφέρθηκε, η ακμή δεν αποτελεί ίδιον μόνον της εφηβείας. Είναι αρκετά συχνή και σε ενήλικες, ανεξαρτήτως φύλου.
Στις γυναίκες σχετίζεται συχνά με ορμονικές διαταραχές, όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Μπορεί επίσης να συνοδεύεται από έξαρση σε συγκεκριμένες φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου.
Στους άνδρες η ακμή μπορεί να είναι χρόνια και επιθετική. Συχνά εκδηλώνεται με επώδυνες βλάβες στο πρόσωπο και το σώμα, επηρεάζοντας αρνητικά την καθημερινότητα και την αυτοπεποίθηση.
Κατά την εγκυμοσύνη, οι ορμονικές μεταβολές συχνά οδηγούν σε εμφάνιση ή επιδείνωση της ακμής. Η θεραπεία πρέπει να είναι ασφαλής για τη μητέρα και το μωρό. Γι’ αυτό τον λόγο πρέπει να καθορίζεται από τον δερματολόγο ιατρό και τον γυναικολόγο ιατρό, με χρήση τοπικών σκευασμάτων όπως αζελαϊκό οξύ ή ερυθρομυκίνη και ειδικές δερματολογικές θεραπείες.
Σοβαροί μύθοι
Μολονότι η ακμή είναι τόσο συχνή, εξακολουθούν να επικρατούν σοβαροί μύθοι γι’ αυτήν. Η ΕΔΑΕ διεξάγει ενημερωτική εκστρατεία, στην οποία καταρρίπτει τρεις από τους βασικότερους.
Μύθος: Ο καθένας μπορεί να διαχειριστεί την ακμή μόνος του με απλές, πρακτικές λύσεις
Η αλήθεια: Η θεραπεία της ακμής είναι επίπονη, χρονίζουσα και απαιτεί συνεργασία με τον δερματολόγο σου. Μπορεί να συμπεριλαμβάνει τοπικά φάρμακα, συστηματικά φάρμακα (π.χ. αντιβιοτικά, ορμονική αγωγή, ισοτρετινοΐνη) και επεμβατικές θεραπείες (π.χ. peeling και laser). Η συμμόρφωση στην αγωγή και η υπομονή είναι κρίσιμες, διότι η βελτίωση έρχεται σταδιακά. Σημαντικό ποσοστό ασθενών βλέπει αλλαγές στο δέρμα του εντός 2-6 μηνών.
Μύθος: Τα σπυράκια θα περάσουν αν τα σπάσω ή τα πατήσω.
Η αλήθεια: Το σπάσιμο ή πάτημα των σπυριών όχι μόνο είναι επώδυνο, αλλά επιδεινώνει την ακμή. Αυτό που χρειάζεται να κάνετε υπομονή και ακολουθείτε τις οδηγίες του δερματολόγου σας.
Μύθος: Θα κάνω σίγουρα ουλές από την ακμή.
Αλήθεια: Η ακμή μπορεί να προκαλέσει ουλές, αλλά αυτό συμβαίνει κυρίως όταν η θεραπεία δεν αρχίζει εγκαίρως.
Αν αντιμετωπιστεί εγκαίρως και σωστά, σύμφωνα με τις οδηγίες του δερματολόγου ιατρού, οι ουλές μπορούν να μειωθούν σημαντικά ή και να μην εμφανιστούν καθόλου
Φωτογραφία: iStock