Την άμεση ενίσχυση των μέτρων για τον ιό του Δυτικού Νείλου ζητά η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για την αυξανόμενη κυκλοφορία του ιού στη χώρα.
Έως τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 110 εγχώρια κρούσματα, από τα οποία τα 81 παρουσίασαν προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, ενώ είχαν καταγραφεί και 9 θάνατοι. Η μετάδοση είχε επεκταθεί ήδη σε 39 δήμους, με ιδιαίτερη δραστηριότητα στην Αττική, τη Θεσσαλία και την Κεντρική Μακεδονία.
- Διαβάστε επίσης- Ιός Δυτικού Νείλου: Πότε αναμένεται η κορύφωση – Η ανησυχία για την Αττική και τα μέτρα του ΕΟΔΥ
Η Εταιρεία επισημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται σε περίοδο ενεργού μετάδοσης, ενώ η περίοδος αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
«Υπάρχει ακόμη χρόνος για να περιοριστεί η μετάδοση»
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων αναγνωρίζει ότι το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι έχουν ήδη αναπτύξει προγράμματα επιδημιολογικής και εντομολογικής επιτήρησης και καταπολέμησης των κουνουπιών.
Θεωρεί, ωστόσο, ότι η σημερινή επιδημιολογική εικόνα επιβάλλει άμεση επανεκτίμηση και, όπου απαιτείται, κλιμάκωση των παρεμβάσεων. Οι δράσεις, όπως τονίζει, πρέπει να γίνονται στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο και με την κατάλληλη ένταση, βάσει των επιδημιολογικών και εντομολογικών δεδομένων.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η αντιμετώπιση του ιού δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στους ψεκασμούς. Χρειάζεται συνδυασμός προνυμφοκτονίας, στοχευμένης ακμαιοκτονίας όπου ενδείκνυται, περιβαλλοντικής διαχείρισης, εντομολογικής επιτήρησης και συνεχούς αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.
Ιός Δυτικού Νείλου – Τα 12 άμεσα μέτρα που προτείνει η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων
1. Κλιμάκωση των δράσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης
Οι δήμοι όπου έχουν εμφανιστεί ανθρώπινα κρούσματα, αλλά και γειτονικές περιοχές με έντονη κυκλοφορία του ιού, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ζώνες αυξημένου κινδύνου.
Κάθε νέο ανθρώπινο κρούσμα θα πρέπει να οδηγεί άμεσα σε επανεκτίμηση και εντατικοποίηση των μέτρων καταπολέμησης των κουνουπιών στην περιοχή.
2. Εντατικοποίηση της προνυμφοκτονίας
Η Εταιρεία ζητά να ενισχυθούν οι έλεγχοι και οι εφαρμογές προνυμφοκτόνων στις εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών, με ιδιαίτερη έμφαση σε:
- φρεάτια ομβρίων,
- ρέματα και αρδευτικά κανάλια,
- στάσιμα νερά,
- εγκαταλειμμένες πισίνες,
- αγροτικές και περιαστικές εστίες,
- περιοχές με υψηλή πυκνότητα κουνουπιών Culex.
Οι εφαρμογές, όπως αναφέρει, πρέπει να επαναλαμβάνονται ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους και όχι απλώς βάσει ενός προκαθορισμένου ημερολογίου.
3. Στοχευμένη καταπολέμηση των ενήλικων κουνουπιών
Σε περιοχές όπου υπάρχει τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη ενεργός μετάδοση, προτείνεται στοχευμένη χρήση ακμαιοκτόνων, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα δημόσιας υγείας.
Οι παρεμβάσεις πρέπει να επικεντρώνονται εκεί όπου υπάρχουν:
- ανθρώπινα κρούσματα,
- αυξημένη πυκνότητα Culex,
- θετικά δείγματα κουνουπιών για τον ιό,
- ή συνδυασμός αυτών των στοιχείων.
Στόχος, όπως διευκρινίζεται, δεν είναι ο αδιάκριτος ψεκασμός, αλλά η γρήγορη μείωση του αριθμού των ενήλικων κουνουπιών στις εστίες ενεργού μετάδοσης.
«Δεν είναι αργά για να παρέμβουμε. Η μείωση του πληθυσμού των διαβιβαστών μπορεί να περιορίσει τη μετάδοση κατά τις επόμενες εβδομάδες», τονίζεται.
4. Δημοσιοποίηση των επιχειρησιακών δεδομένων
Η Εταιρεία ζητά από υπουργείο Υγείας, ΕΟΔΥ και Περιφέρειες να δημοσιοποιήσουν:
- πόσες εφαρμογές προνυμφοκτονίας και ακμαιοκτονίας έχουν γίνει το 2026,
- ποιες περιοχές και δήμοι καλύφθηκαν,
- ποια συνολική έκταση υποβλήθηκε σε εφαρμογές.
Σε εβδομαδιαία βάση προτείνει να δημοσιοποιούνται επίσης ο αριθμός των παγίδων και των δειγμάτων κουνουπιών που εξετάστηκαν, το ποσοστό και η γεωγραφική κατανομή των θετικών δειγμάτων και οι έκτακτες παρεμβάσεις που έγιναν μετά την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων.
5. Καταγραφή του χρόνου από το κρούσμα έως την παρέμβαση
Για κάθε περιοχή με ανθρώπινο κρούσμα προτείνεται να καταγράφεται ο χρόνος από:
- αναγγελία κρούσματος
- εντομολογική διερεύνηση
- πρώτη στοχευμένη παρέμβαση.
Ο χρόνος αυτός θεωρείται κρίσιμος δείκτης της αποτελεσματικότητας του συστήματος δημόσιας υγείας.
6. Δυναμικός «χάρτης κινδύνου»
Προτείνεται κοινό σύστημα γεωγραφικής επιτήρησης από ΕΟΔΥ, Περιφέρειες και Δήμους, που θα συνδυάζει σε πραγματικό χρόνο:
ανθρώπινα κρούσματα + θετικά κουνούπια + πυκνότητα κουνουπιών + περιβαλλοντικά δεδομένα + εφαρμογές καταπολέμησης.
Ο χάρτης θα πρέπει να επικαιροποιείται τουλάχιστον κάθε εβδομάδα και να καθοδηγεί τις παρεμβάσεις.
7. Περισσότερες παγίδες και εντομολογική επιτήρηση
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων ζητά περισσότερες παγίδες στις περιοχές υψηλού κινδύνου και γρήγορη εργαστηριακή ανίχνευση του ιού στα κουνούπια. Στόχος είναι η κυκλοφορία του ιού να μπορεί να εντοπίζεται πριν εμφανιστεί μεγάλος αριθμός ανθρώπινων περιστατικών.
8. Απομάκρυνση των εστιών αναπαραγωγής
Οι Δήμοι καλούνται να εντείνουν:
- τον καθαρισμό φρεατίων και ρεμάτων,
- την απομάκρυνση στάσιμων νερών,
- τον καθαρισμό εγκαταλειμμένων οικοπέδων,
- τον έλεγχο εγκαταλειμμένων πισινών,
- την απομάκρυνση αντικειμένων που συγκρατούν νερό,
- τη διαχείριση υδάτων σε αστικές και περιαστικές περιοχές.
Η Εταιρεία επαναλαμβάνει ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στα εντομοκτόνα.
9. Ειδική προστασία των ευάλωτων
Ζητείται στοχευμένη ενημέρωση των ατόμων άνω των 65 ετών, καθώς και όσων έχουν ανοσοκαταστολή ή άλλα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νευροδιηθητικής νόσου.
Οι ομάδες αυτές χρειάζονται ιδιαίτερα σαφείς οδηγίες για την αποφυγή τσιμπημάτων, κυρίως τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.
10. Ετοιμότητα του ΕΣΥ και κλίνες ΜΕΘ
Το δέκατο μέτρο αφορά την εντατική ενημέρωση των γιατρών και την ετοιμότητα των νοσοκομείων σε όλη τη χώρα.
Πυρετός, κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, αταξία, μυϊκή αδυναμία, μυϊκός τρόμος ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα κατά την περίοδο μετάδοσης θα πρέπει να δημιουργούν υποψία λοίμωξης, κυρίως σε ανθρώπους που ζουν ή έχουν βρεθεί σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Η Εταιρεία ζητά επίσης να εξασφαλιστεί η δυνατότητα άμεσης εργαστηριακής διάγνωσης, χωρίς καθυστερήσεις.
Επισημαίνει ακόμη ότι μέσα στο καλοκαίρι αρκετές κλίνες ΜΕΘ είναι κλειστές λόγω απολύμανσης και ζητά να γίνει προσπάθεια ώστε να υπάρχουν εγκαίρως διαθέσιμες κλίνες για όσους ασθενείς με ιό του Δυτικού Νείλου τις χρειαστούν.
11. Συνεχής ενημέρωση των πολιτών
Το ενδέκατο μέτρο αφορά μια ενιαία και σαφή επικοινωνιακή στρατηγική. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή των τσιμπημάτων, με:
- εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά,
- κατάλληλη ενδυμασία,
- σήτες,
- κλιματισμό όπου υπάρχει,
- περιορισμό της έκθεσης τις ώρες έντονης δραστηριότητας των κουνουπιών,
- απομάκρυνση στάσιμων νερών από σπίτια και αυλές.
Η ενημέρωση πρέπει να είναι ιδιαίτερα έντονη στις περιοχές όπου έχουν ήδη εμφανιστεί περιστατικά.
12. Αξιολόγηση των μέτρων κάθε εβδομάδα
Ως δωδέκατο μέτρο, η Εταιρεία ζητά η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων να μη μετριέται απλώς από τον αριθμό των ψεκασμών, αλλά από τα πραγματικά επιδημιολογικά και εντομολογικά αποτελέσματα.
Η εβδομαδιαία αξιολόγηση θα πρέπει να εξετάζει:
- τα νέα ανθρώπινα κρούσματα,
- τα νέα περιστατικά μηνιγγίτιδας ή εγκεφαλίτιδας,
- τα θετικά δείγματα και την πυκνότητα των κουνουπιών,
- τις παρεμβάσεις που έγιναν,
- τον χρόνο από την καταγραφή ενός κρούσματος έως την παρέμβαση,
- και την αποτελεσματικότητα των μέτρων.
Αν οι δείκτες επιδεινώνονται, η απάντηση πρέπει να κλιμακώνεται άμεσα.
«Να μην περιμένουμε την περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων»
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων υπογραμμίζει ότι η περίοδος μετάδοσης δεν έχει τελειώσει και συνεπώς υπάρχει ακόμη χρονικό περιθώριο για να περιοριστεί η περαιτέρω εξάπλωση του ιού.
Αναγνωρίζει τις δράσεις που έχουν ήδη αναλάβει το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι, αλλά τους καλεί να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα δεδομένα για άμεση κλιμάκωση των παρεμβάσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης.
Όπως τονίζει, η Ελλάδα διαθέτει ήδη τις δομές και την τεχνογνωσία. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι «ταχύτητα, συντονισμός, στοχευμένες παρεμβάσεις και κλιμάκωση».
«Να μην περιμένουμε την περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων για να αυξήσουμε την ένταση των παρεμβάσεων. Η επιδημιολογική και εντομολογική επιτήρηση πρέπει να οδηγεί σε άμεση και στοχευμένη δράση», επισημαίνει η Εταιρεία.
Καταλήγει ότι η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου αποτελεί υπόθεση τόσο της Πολιτείας όσο και των πολιτών και «απαιτεί δράση τώρα».
Φωτογαφία: istock