Η πρoστασία της ψυχικής υγείας από το σπίτι, το σχολείο και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα, η ενίσχυση των κοινοτικών υπηρεσιών και η δωρεάν πρόσβαση στη στήριξη αποτελούν προτεραιότητες του υπουργείου Υγείας, όπως επισημαίνει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτωβρίου).
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα παιδιά, τους εφήβους και τις οικογένειες, με την κ. Αγαπηδάκη να αναφέρεται στην πανελλαδική εφαρμογή του προγράμματος θετικής γονεϊκότητας Triple P, στο οποίο έχουν ήδη συμμετάσχει 6.513 γονείς και φροντιστές, καθώς και στη λειτουργία του πρώτου Πρότυπου Κοινοτικού Κέντρου για την Ψυχική Υγεία Νέων 17-24 ετών. Παράλληλα, μιλώντας στο υπογραμμίζει τον ρόλο της γραμμής 10306 και των ΚΟΜΥ στην προσπάθεια να φτάνει η ψυχική φροντίδα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.
«Ο στόχος μας είναι ένας, να μη χρειάζεται να φτάσει κανείς στο σημείο «δεν αντέχω άλλο» για να βρει βοήθεια. Να μπορεί να τη βρει νωρίτερα, δωρεάν, δίπλα του και με μια ανοιχτή αγκαλιά, χωρίς στίγμα», τονίζει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας.
Πρόληψη από το σπίτι, το σχολείο και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα
Η ψυχική υγεία, σύμφωνα με την Ειρήνη Αγαπηδάκη, δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί με κάποια ψυχική διαταραχή. Η πρόληψη πρέπει να αρχίζει πολύ νωρίτερα, μέσα στην οικογένεια, στο σχολείο και στις υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο δίνει ιδιαίτερο βάρος στα παιδιά, στους εφήβους και στους γονείς, μέσα από την Εθνική Δράση για την Προαγωγή της Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, η οποία υλοποιείται σε συνεργασία με τη UNICEF.
Στόχος, όπως εξηγεί, είναι οι γονείς να έχουν τα κατάλληλα εργαλεία πριν μια δυσκολία εξελιχθεί σε κρίση και τα παιδιά να νιώθουν ότι μπορούν να ζητήσουν βοήθεια εγκαίρως.
Παράλληλα, προβλέπεται εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, ενίσχυση των κοινοτικών δομών και στενότερη σύνδεση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα.
Ειρήνη Αγαπηδάκη – Τι αλλάζει για τον πολίτη που χρειάζεται βοήθεια
Η κ. Αγαπηδάκη αναγνωρίζει ότι δεν αρκεί να υπάρχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας, εάν ο πολίτης δυσκολεύεται να τις βρει ή «χάνεται» ανάμεσα στις διαφορετικές δομές.
Όπως αναφέρει, η κατεύθυνση είναι η φροντίδα να μετακινηθεί περισσότερο προς την κοινότητα και να φτάνει στον πολίτη εκεί όπου ζει.
Τρεις βασικές παρεμβάσεις βρίσκονται στο επίκεντρο:
- Δωρεάν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας στην κοινότητα. Η γραμμή 10306 παρέχει άμεση ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ενώ γιατροί και ψυχολόγοι στα Κέντρα Υγείας εκπαιδεύονται στην πρόληψη, την κλινική αξιολόγηση, τη συνταγογράφηση και την ψυχοθεραπευτική υποστήριξη.
- Φροντίδα σε απομακρυσμένες περιοχές. Οι Κινητές Ομάδες Υγείας (ΚΟΜΥ) χρησιμοποιούνται ώστε να παρέχεται αξιολόγηση, αγωγή και υποστήριξη και σε ανθρώπους που ζουν μακριά από οργανωμένες δομές ή αντιμετωπίζουν οικονομικά και άλλα εμπόδια.
- Συνέχεια στη φροντίδα. Στόχος είναι η σύνδεση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας με τις εξειδικευμένες και κοινοτικές υπηρεσίες, ώστε ο πολίτης να μην χρειάζεται να αναζητά μόνος του την επόμενη υπηρεσία στην οποία πρέπει να απευθυνθεί.
«Η ψυχική υγεία δεν είναι πολυτέλεια. Κανένας πολίτης δεν θα μένει μόνος επειδή φοβάται το στίγμα ή δεν έχει χρήματα», σημειώνει.
6.513 γονείς στο Triple P
Ξεχωριστή θέση στις παρεμβάσεις για παιδιά και οικογένειες έχει το πρόγραμμα θετικής γονεϊκότητας Triple P, το οποίο εφαρμόζεται για πρώτη φορά πανελλαδικά στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η αναπληρώτρια υπουργός, έχουν εκπαιδευτεί 231 επαγγελματίες υγείας, ενώ 6.513 γονείς και φροντιστές έχουν ήδη συμμετάσχει σε σχετικά σεμινάρια σε όλες τις Υγειονομικές Περιφέρειες της χώρας.
Η λογική είναι να δοθεί έμφαση στην έγκαιρη υποστήριξη της οικογένειας και στην αντιμετώπιση δυσκολιών πριν αυτές αποκτήσουν μεγαλύτερες διαστάσεις.
«3 στους 4 νέους κάνουν doomscrolling»
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Ειρήνη Αγαπηδάκη και στις επιπτώσεις της καθημερινής ψηφιακής ζωής των παιδιών και των εφήβων. Όπως αναφέρει, έρευνα έδειξε ότι τρεις στους τέσσερις νέους κάνουν doomscrolling, δηλαδή περνούν μεγάλα χρονικά διαστήματα παρακολουθώντας συνεχώς αρνητικό ή ανησυχητικό περιεχόμενο στις οθόνες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με την ίδια, η συμπεριφορά αυτή έχει επιπτώσεις στη διάθεση, στον ύπνο και στη συγκέντρωση. «Η τεχνολογία δεν είναι ο εχθρός, αλλά πρέπει να μάθουμε στα παιδιά και στους γονείς να βάζουν όρια και να επικοινωνούν ουσιαστικά», επισημαίνει.
Νέο Κέντρο για νέους 17 έως 24 ετών
Για τους νέους που χρειάζονται ήδη εξειδικευμένη υποστήριξη, έχει δημιουργηθεί το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία Νέων ηλικίας 17 έως 24 ετών.
Το Κέντρο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού και παρέχει δωρεάν υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας, καθώς και δυνατότητα τηλεψυχιατρικής για ανθρώπους που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές.
«Πίσω από ένα σημάδι στο σώμα κρύβεται ένας βαθύτερος πόνος που ζητά κατανόηση και φροντίδα», αναφέρει η αναπληρώτρια υπουργός.
«Να μη χρειάζεται κάποιος να φτάσει στα όριά του»
Η αλλαγή που επιδιώκεται, σύμφωνα με την κ. Αγαπηδάκη, είναι η ψυχική φροντίδα να μη συνδέεται μόνο με τη στιγμή της κρίσης.
Η ψυχική ανθεκτικότητα, όπως σημειώνει, χτίζεται καθημερινά μέσα στην οικογένεια, στις ανθρώπινες σχέσεις, στο σχολείο και στην κοινότητα. Απευθυνόμενη ειδικά στους γονείς, τους καλεί να μη φοβούνται τις δύσκολες συζητήσεις με τα παιδιά τους. «Δεν χρειάζεται να έχετε όλες τις απαντήσεις, αρκεί να ακούτε το παιδί σας και να ζητάτε βοήθεια όταν χρειάζεται», αναφέρει.
Συνδέει παράλληλα αυτή την προσέγγιση με το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας, «Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change», υπογραμμίζοντας ότι οι άνθρωποι που έχουν βιώσει μια ψυχική δυσκολία πρέπει να συμμετέχουν και στη διαμόρφωση των πολιτικών ψυχικής υγείας.
«Η εμπειρία τους είναι γνώση που μετασχηματίζει τις πολιτικές μας», καταλήγει.
Φωτογραφία: EUROKINISSI