Ο κοινός παρονομαστής: αυστηρός έλεγχος της συνταγογράφησης και δραστικός περιορισμός της φαρμακευτικής δαπάνης.
Η κυβέρνηση, όπως κατέστησε σαφές ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, επιλέγει τον δρόμο των «αντιδημοφιλών μέτρων», με στόχο –όπως είπε– να παραδώσει «ένα βιώσιμο περιβάλλον φαρμάκου» και όχι ένα σύστημα με «ανεξέλεγκτο clawback».
«Η δυνατότητα ελέγχου του γιατρού για φάρμακα που είναι τόσο ακριβά, μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά», σημείωσε, δίνοντας και παραδείγματα που άπτονται τόσο της δαπάνης όσο και της προστασίας της δημόσιας υγείας.
- Δείτε επίσης: Γιατί οι παθολόγοι ζητούν «ηλεκτρονικό κλείδωμα» στη χορήγηση των νέων φαρμάκων για την παχυσαρκία
SPC φίλτρα: Αυτόματο «κόψιμο» συνταγών από τον Φεβρουάριο
Η πρώτη και πιο άμεση αλλαγή αφορά την ενσωμάτωση των χαρακτηριστικών των φαρμάκων (SPC – Summary of Product Characteristics) στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Από τα μέσα Φεβρουαρίου 2026 ξεκινά πιλοτικά η εφαρμογή φίλτρων που θα μπλοκάρουν αυτόματα συνταγές όταν αυτές παραβιάζουν τους εγκεκριμένους όρους κυκλοφορίας του φαρμάκου ή έρχονται σε σύγκρουση με άλλη αγωγή που ήδη λαμβάνει ο ασθενής.
Το νέο σύστημα συνδέει τα SPC με τους διεθνείς κωδικούς νοσημάτων (ICD-10) και ελέγχει σε πραγματικό χρόνο κάθε συνταγή, με άμεση ενημέρωση των διαχειριστών σε περίπτωση παράβασης.
Το έργο, που υλοποιείται υπό τον συντονισμό του γενικού γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού Άρη Αγγελή, βασίστηκε σε παλαιότερη πρόταση του ΣΦΕΕ και απαίτησε εργασία άνω των έξι μηνών. Ήδη έχουν ψηφιοποιηθεί 160 κατηγορίες SPC, όπως είναι καταχωρισμένες από τις ίδιες τις φαρμακευτικές στον ΕΟΦ, ενώ ο τελικός στόχος είναι η κάλυψη περίπου 1.500 SPC μέσα σε διάστημα τριών μηνών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου Υγείας, η πλήρης εφαρμογή των φίλτρων μπορεί να μειώσει τη φαρμακευτική δαπάνη κατά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ – με κυβερνητικούς υπολογισμούς να κάνουν λόγο για εξοικονόμηση έως και 300 εκατ. ευρώ.
«Αυτό σημαίνει ότι σήμερα οι γιατροί συνταγογραφούν κατά κόρον φάρμακα που τα SPC απαγορεύουν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Άδωνις Γεωργιάδης, προσθέτοντας ότι «ακόμη και τη μισή επίπτωση να έχει το μέτρο, η εικόνα της δαπάνης το 2026 θα είναι τελείως διαφορετική».
Τα φίλτρα θα ενεργοποιηθούν τυπικά από τον Ιανουάριο, αλλά θα γίνουν λειτουργικά στην πράξη από τον Φεβρουάριο.
Ηλεκτρονική συνταγογράφηση και στα νοσοκομεία από Μάρτιο
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την καθολική εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στα δημόσια νοσοκομεία του ΕΣΥ από τον Μάρτιο του 2026. Μέχρι σήμερα, η νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη ελέγχεται απολογιστικά.
Με το νέο σύστημα, το υπουργείο Υγείας θα έχει δυνατότητα παρακολούθησης της χρήσης –ιδίως των ιδιαίτερα ακριβών φαρμάκων– σε πραγματικό χρόνο.
«Η δυνατότητα ελέγχου του γιατρού για φάρμακα που είναι τόσο ακριβά, μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά», σημείωσε ο υπουργός.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στη χορήγηση θεραπειών υψηλού κόστους σε βαριά νοσηλευόμενους ασθενείς:
«Στα φάρμακα που είναι ακριβά, θα ελέγχουμε τον γιατρό αν έγραψε φάρμακα χιλιάδων ευρώ σε ασθενή που πέθανε την επόμενη μέρα. Και γιατί το έκανε αυτό;»
Η συζήτηση αυτή δεν είναι καινούργια. Αντίστοιχες τοποθετήσεις στο παρελθόν έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, καθώς θεωρείται ότι ανοίγουν επικίνδυνα ζητήματα για τη διαχείριση ασθενών τελικού σταδίου. Υπενθυμίζεται ότι το 2023 υποψήφιος βουλευτής της ΝΔ είχε τεθεί εκτός ψηφοδελτίων μετά από δηλώσεις για το κόστος θεραπείας καρκινοπαθών στο τελικό στάδιο.
Το έργο της νοσοκομειακής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, με καταληκτική ημερομηνία παράδοσης τον Μάρτιο.
ΙΦΕΤ, clawback και «παράθυρα»
Αναφορά έγινε και στο ΙΦΕΤ, με τον υπουργό να δηλώνει ότι έχει ήδη ψηφιστεί ο σχετικός νόμος και βρίσκεται σε εξέλιξη η έκδοση υπουργικής απόφασης, ώστε να καταλογίζεται clawback σε φάρμακα που εισάγονται μέσω ΙΦΕΤ για διάστημα άνω των έξι μηνών χωρίς να εντάσσονται στη θετική λίστα.
«Δεν θα επιτρέψω και το 2026 να υπάρχει ένα παράθυρο που κάποιοι εκμεταλλεύονται για να γλιτώσουν το clawback», τόνισε.
Κύκλοι της φαρμακοβιομηχανίας εκφράζουν ανησυχίες ότι το μέτρο μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τη διάθεση μοναδικών φαρμάκων στη χώρα, επισημαίνοντας πάντως ότι οι συγκεκριμένες εταιρείες δεν είναι μέλη του ΣΦΕΕ – κάτι που ο ίδιος ο υπουργός άφησε να εννοηθεί, μιλώντας για «άγνωστες» εταιρείες.
Πληρωμές και ευρωπαϊκό μέτωπο
Σε ό,τι αφορά τις πληρωμές, ο Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε ότι από το τέλος Φεβρουαρίου, μετά από πρόσθετη χρηματοδότηση από το υπουργείο Οικονομικών, θα εκδοθούν τα νέα σημειώματα για το 2025 και θα ξεκινήσει σταδιακά η ομαλοποίηση των πληρωμών, πέραν των συμψηφισμών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξε ότι στη νέα Φαρμακευτική Νομοθεσία περιορίστηκε εν μέρει το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ενώ εξέφρασε αισιοδοξία για την πρωτοβουλία της Ελλάδας σχετικά με την αναβολή της εφαρμογής του Water Management Directive.
Παράλληλα, δήλωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα και υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει άνθρωπος που θα χρειαστεί φάρμακο στην Ελλάδα και δεν θα το πάρει».
Σημειώνεται ότι δεν έγινε καμία αναφορά στο Ταμείο Καινοτομίας, παρά το γεγονός ότι, βάσει ανακοινώσεων, αναμένεται να εφαρμοστεί εντός του έτους.