Οι απάτες με τα ψάρια και τα θαλασσινά είναι εκτεταμένες στις αγορές, τα καταστήματα πωλήσεως και τα εστιατόρια σε όλο τον κόσμο, με ποσοστό έως και 20% των αλιευμάτων που διατίθενται να είναι άλλο από αυτό που δείχνουν.
Την προειδοποίηση αυτή απευθύνει ο Οργανισμός Τροφίμων & Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) σε νέα έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα. Όπως αναφέρει, μελέτες έχουν δείξει ότι έως και το 30% των θαλασσινών έχουν λανθασμένη επισήμανση στα εστιατόρια.
Αυτό μπορεί να αφορά από το σεβίτσε που πωλείται στα σταντ της Λατινικής Αμερικής και τον τόνο σε κονσέρβα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) έως τα εστιατόρια θαλασσινών της Κίνας.
Στις ΗΠΑ, έως και το ένα τρίτο των αλιευτικών προϊόντων δεν έχουν περιεχόμενο συμβατό με την περιγραφή στη συσκευασία του. Ωστόσο ελέγχεται λιγότερο από το 1% των εισαγομένων προϊόντων, προστίθεται.
Εξαιρετικά κερδοφόρα η απάτη
Σύμφωνα με τον FAO, η παγκόσμια αγορά αλιευτικών προϊόντων ανέρχεται σε 195 δισεκατομμύρια δολλάρια (164,3 δισ. ευρώ) τον χρόνο. Οι κάθε είδους απάτες επιτρέπουν σημαντική αύξηση του κέρδους των επιτήδειων.
Όταν, λ.χ., ο σολομός του Ατλαντικού πωλείται ως σολομός Ειρηνικού, το κέρδος είναι σχεδόν 10 δολλάρια (8,43 ευρώ) ανά κιλό. Και αυτό, διότι ο μεν σολομός του Ατλαντικού είναι σχεδόν πάντοτε ψάρι εκτροφής, ο δε του Ειρηνικού άγριος.
Έτσι, πολλές απάτες γίνονται για να αποκρυβεί η αληθινή προέλευση που έχουν τα ψάρια. Άλλες όμως γίνονται για να μην γίνει αντιληπτή η εκφόρτωση άνω της ποσόστωσης.
Με τον όρο αυτό περιγράφεται η ποσόστωση αλιευμάτων για ένα συγκεκριμένο είδος ή εποχή, που επιτρέπεται στα αλιευτικά σκάφη. Η υπέρβασή της μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των αλιευτικών αποθεμάτων.
Τι είδους απάτες γίνονται
Οι απάτες που χρησιμοποιούν οι επιτήδειοι για να μας ξεγελάσουν είναι πολλές και διαφορετικές. Έχουν επίσης ποικίλες συνέπειες, σύμφωνα με τη νέα έκθεση. Άλλες από αυτές απειλούν την βιοποικιλότητα, άλλες την υγεία μας και κάποιες τα οικονομικά συστήματα.
Οι κύριες κατηγορίας απάτης με τα ψάρια και τα κάθε είδους θαλασσινά είναι οι εξής:
- Προσθήκη νερού σε μη επεξεργασμένα αλιευτικά προϊόντα. Γίνεται για να αυξηθεί το βάρος και έτσι η τιμή τους
- Νοθεία. Προσθέτουν π.χ. χρωστικές στον τόνο για να μοιάζει πιο φρέσκος
- Παραποίηση. Ένα προϊόν πωλείται ως γαρίδα, ενώ είναι απομίμηση που αποτελείται από ενώσεις με βάση το άμυλο
- Προσομοίωση. Το σουρίμι συσκευάζεται με τρόπο, ώστε να μοιάζει με ψίχα καβουριού
- Εκτροπή εμπορίου. Νόμιμα ψάρια πωλούνται εκτός των αγορών για τις οποίες προορίζονται
- Εσφαλμένη/παραπλανητική σήμανση. Παρέχονται ψευδείς πληροφορίες, π.χ. για τη βιωσιμότητα του προϊόντος
- Υπέρβαση της αλίευσης
- Υποκατάσταση των ψαριών. Μπορεί π.χ. να πωλείται η τιλάπια, που είναι ένα οικονομικό ψάρι του γλυκού νερού, ως το περιζήτητο (και πανάκριβο) red snapper
- Παραποίηση και εσφαλμένη επισήμανση. Μπορεί να περιλαμβάνει την προέλευση αλλά και ακόμα και την ημερομηνία λήξεως
- Κλοπή. Τα ψάρια μπορεί κάλλιστα να είναι κλεμμένα.
Ορισμένες από τις χρησιμοποιούμενες απάτες δεν απειλούν μόνο το πορτοφόλι, αλλά και την υγεία μας. Όταν π.χ. πωλούνται ψάρια που είχαν καταψυχθεί, αλλά αποψύχονται για να διατεθούν ως φρέσκα, υπάρχει κίνδυνος να αναπτυχθούν πάνω τους βακτήρια.
Ένας άλλος κίνδυνος είναι να καταναλωθεί ωμό (ως σούσι) ένα ψάρι εντελώς ακατάλληλο για ωμοφαγία.
Φωτογραφία: iStock