Ο Νταριούς Μοζαφαριάν, καρδιολόγος και διευθυντής του Ινστιτούτου Food Is Medicine στο Πανεπιστήμιο Tufts, έχει αφιερώσει την επιστημονική και κλινική του πορεία στη σύνδεση διατροφής και υγείας.
Όπως έχει επισημάνει, στην ιατρική του πρακτική είδε από κοντά τον καταλυτικό ρόλο που παίζει η κακή διατροφή στην εμφάνιση εμφραγμάτων, εγκεφαλικών επεισοδίων και μεταβολικών διαταραχών.
Είδε, όπως χαρακτηριστικά λέει, να φεύγουν ασθενείς από το ιατρείο με ένα πακέτο συνταγών για φάρμακα, αλλά χωρίς καμία καθοδήγηση για το πώς να αλλάξουν τις καθημερινές διατροφικές τους συνήθειες. Είδε, επίσης, ανθρώπους που ήθελαν να τραφούν πιο υγιεινά, αλλά δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα.
Αυτές οι εμπειρίες τον οδήγησαν να αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους εκφραστές του κινήματος «Food Is Medicine».Της προσέγγισης δηλαδή που υποστηρίζει ότι το φαγητό δεν είναι απλώς καύσιμο, αλλά εργαλείο πρόληψης ασθενειών και θεραπείας.
Η βασική ιδέα είναι ότι η σωστή διατροφή μπορεί να προλάβει ασθένειες και να προστατεύσει την υγεία του εντέρου, του μεταβολισμού και του καρδιαγγειακού συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, ο καρδιολόγος και οι συνεργάτες του μελετούν τις επιδράσεις των χιλιάδων βιοδραστικών ενώσεων που βρίσκονται φυσικά στα φυτά – των λεγόμενων φυτοθρεπτικών συστατικών – και αξιολογούν διατροφικά προγράμματα που εφαρμόζονται σε μεγάλα συστήματα υγείας.
Μέσω αυτών των παρεμβάσεων, ασθενείς μπορούν να λαμβάνουν «συνταγές» για φρέσκα προϊόντα, καλάθια με υγιεινά τρόφιμα ή ακόμη και «ιατρικά προσαρμοσμένα γεύματα» σχεδιασμένα από διαιτολόγους.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τέτοια προγράμματα μειώνουν το κόστος περίθαλψης και βελτιώνουν δείκτες όπως η αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα σακχάρου σε άτομα με χρόνια νοσήματα.
Παράλληλα, ο Μοζαφαριάν συμμετέχει ενεργά σε συζητήσεις πολιτικής υγείας, συνεργαζόμενος με κυβερνητικούς φορείς και νομοθέτες, με στόχο την ενίσχυση της έρευνας στη διατροφή και τη διαμόρφωση πολιτικών που θα διευκολύνουν την υγιεινή διατροφή για όλους.
Ο καρδιολόγος αναπτύσσει τη φιλοσοφία του για το φαγητό: Απόλαυση και ποιότητα
Όπως έχει δηλώσει, η πρώτη και βασική αρχή είναι απλή: να τρώει τροφές που είναι πραγματικά νόστιμες. Πιστεύει ότι πολλοί άνθρωποι καταναλώνουν ό,τι βρίσκεται μπροστά τους, ακόμη κι αν δεν τους ικανοποιεί γευστικά ούτε τους ωφελεί. Κατά την άποψή του, αυτό αποτελεί «χαμένη ευκαιρία» για καθημερινή απόλαυση και υγεία.
Υποστηρίζει ότι ο ανθρώπινος οργανισμός έχει εξελικτικά διαμορφωθεί ώστε να αναζητά τροφές που είναι ταυτόχρονα εύγευστες και ωφέλιμες. Ωστόσο, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα διαστρεβλώνουν αυτή τη φυσική ισορροπία. Όπως σημειώνει, συχνά μιμούνται τη γεύση της πραγματικής τροφής χωρίς να την αποδίδουν πλήρως, οδηγώντας έτσι σε υπερκατανάλωση.
Παρότι αναγνωρίζει ότι η υγιεινή διατροφή προϋποθέτει χρόνο και οικονομικούς πόρους, κάτι που δεν είναι δεδομένο για όλους, επιδιώκει να επιλέγει τρόφιμα όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένα. Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους, θαλασσινά και γαλακτοκομικά.
Η σημασία των «καλών» λιπαρών
Ένα από τα βασικά του μηνύματα αφορά τα υγιεινά λιπαρά. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν εξετάσει κανείς τα επιστημονικά δεδομένα για την καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία, τα καλά λιπαρά, κυρίως φυτικής προέλευσης και από ψάρια, αποτελούν ίσως την πιο σημαντική κατηγορία θρεπτικών συστατικών.
Ξηροί καρποί και σπόροι, αν και συχνά θεωρούνται πηγές πρωτεΐνης, αποτελούνται κατά 80–90% από λιπαρά, τα οποία σε μεγάλο βαθμό είναι ωφέλιμα.
Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει τα καρδιοπροστατευτικά τους οφέλη. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι τα φυτικά έλαια, τα οποία προέρχονται από φρούτα, καρπούς και σπόρους, είναι εξαιρετικά υγιεινά, παρά τη σύγχυση που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο καρδιολόγος Νταριούς Μοζαφαριάν, συστήνει, επίσης, την κατανάλωση λιπαρών ψαριών, όπως ο σολομός, η πέστροφα, οι αντζούγιες και ο τόνος, που περιέχουν ωφέλιμα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.
Όσον αφορά τα γαλακτοκομικά, θεωρεί ότι τα λιπαρά τους είναι μέτριας ωφελιμότητας, καλύτερα από τη ζάχαρη και το άμυλο, αλλά λιγότερο ωφέλιμα από τα φυτικά λιπαρά. Δίνει έμφαση στο απλό, μη ζαχαρούχο γιαούρτι, σημειώνοντας ότι η υπερκατανάλωση γλυκών γαλακτοκομικών αποτελεί πρόβλημα.
Τι περιλαμβάνει το καθημερινό του μενού
Ο Μοζαφαριάν ακολουθεί αυτό που αποκαλεί «ομοιόμορφη ποικιλία»: επιλέγει έναν μικρό αριθμό υγιεινών γευμάτων και τα επαναλαμβάνει συστηματικά.
Πρωινό
Συχνά καταναλώνει smoothie με κατεψυγμένη και φρέσκια μπανάνα, φυστικοβούτυρο και γάλα βρώμης. Άλλη επιλογή είναι γιαούρτι πλήρες με αμύγδαλα, καρύδια και φρέσκα μούρα, συνοδευόμενο από φρεσκοστυμμένο χυμό πορτοκάλι. Ορισμένες ημέρες επιλέγει ψωμί με καρύδια και κράνμπερι, με φυστικοβούτυρο και φρούτα. Αν δεν πεινά, παραλείπει το πρωινό. Αυτό μας προκαλεί μάλλον έκπληξη, καθώς, σύμφωνα με συστάσεις, το πρωινό θεωρείται από αρκετούς ειδικούς το σημαντικότερο γεύμα της ημέρας.
Μεσημεριανό
Σχεδόν πάντα είναι ελαφρύ: Ένα σακουλάκι χουρμάδες, αποξηραμένα φρούτα με καρύδια, μια σούπα ή γιαούρτι με φρούτα. Επίσης το πολύ λιτό μεσημεριναό προκαλεί έκπληξη. μια και, ως φαίνεται, το κυρίως γεύμα του καρδιολόγου μεταφέρεται για το βραδυ. Κάτι που επίσης δεν είναι συνηθισμένο στις συστάσεις των ειδικών.
Βραδινό
Το δείπνο είναι συνήθως ζεστό και χορταστικό. Περιλαμβάνει συχνά σολομό στη σχάρα με ρύζι αρωματισμένο με άνηθο, κόλιανδρο και μαϊντανό, συνοδευόμενο από γιαούρτι και σαλάτα «σιραζί» με αγγούρι, ντομάτα, κρεμμύδι, λεμόνι και ελαιόλαδο. Άλλες φορές επιλέγει ψητά λαχανικά, τορτίγιες καλαμποκιού με φασόλια, αβοκάντο και λαχανικά, ή μπέργκερ γαλοπούλας με αβοκάντο και τυρί.
Το καλοκαίρι, όπως αναφέρεο ο καρδιολόγος Νταριούς Μοζαφαριάν, επιλέγουν συχνά στο σπίτι του μπιφτέκια γαλοπούλας, τα οποία συνοδεύουν με αβοκάντο, ντομάτα και τυρί Havarti.
Ο ίδιος εξηγεί ότι προτιμά το μπούτι στα πουλερικά, επειδή το θεωρεί πιο γευστικό και δεν αποφεύγει τα φυσικά λιπαρά. Τα μπιφτέκια τα σερβίρουν σε λεπτές φέτες ψωμιού τύπου bagel, καθώς δεν του αρέσει το αφράτο, «ζυμώδες» ψωμί.
Όπως σημειώνει, ίσως αυτό να σχετίζεται με την περσική του καταγωγή, αφού τα παραδοσιακά περσικά ψωμιά, είναι ιδιαίτερα λεπτά. Αντίθετα, παραδέχεται ότι δεν αντέχει τα χοντρά ψωμάκια τύπου χοτ ντογκ.
Το κόκκινο κρέας καταναλώνεται σπάνια στο σπίτι του, χωρίς όμως να αποκλείεται εντελώς.
Και το επιδόρπιο;
Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, δεν αποφεύγει το γλυκό. Τρεις έως τέσσερις φορές την εβδομάδα επιλέγει καπουτσίνο με μαύρη σοκολάτα (τουλάχιστον 70% κακάο) ή σπιτικά μπισκότα με μακαντάμια και μαύρη σοκολάτα.
Μάλιστα, συστήνει στους ασθενείς του να προτιμούν μια μικρή μερίδα παγωτό βανίλια με αμύγδαλα ή φράουλες, επισημαίνοντας ότι έχει χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη από το ψωμί και περιέχει πρωτεΐνη και λιπαρά που επιβραδύνουν την απορρόφηση των σακχάρων.
Μερικές φορές, όπως λέει, αναμειγνύει ένα φλιτζάνι κατεψυγμένα μούρα ή μάνγκο με μια φρέσκια μπανάνα και ένα τέταρτο του φλιτζανιού γάλα. «Είναι το πιο απίστευτο φλιτζάνι επιδόρπιο που μπορείτε να φανταστείτε». Έχει στην πραγματικότητα καλύτερη γεύση από παγωτό και είναι αρκετά υγιεινό.
Το βασικό μήνυμα
- Το κεντρικό του μήνυμα συνοψίζεται σε τρεις αρχές:
- να επιλέγουμε τρόφιμα που είναι πραγματικά νόστιμα,
- να μαγειρεύουμε όσο το δυνατόν περισσότερο στο σπίτι,
- και να αποφεύγουμε τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι για πολλούς ανθρώπους ένα τέτοιο μοντέλο διατροφής δεν είναι εφικτό. Για τον λόγο αυτόν, τονίζει ότι χρειάζεται ένα διατροφικό σύστημα που να καθιστά την υγιεινή επιλογή εύκολη και προσιτή — όχι προνόμιο λίγων.
Η διατροφή, όπως υποστηρίζει, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεμέλιο υγείας.
Φωτογραφία: istock