Για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, ο καφές το πρωί είναι απαραίτητος για να αρχίσουν ομαλά τη μέρα τους. Συχνά, δε, τον καταναλώνουν μέσα σε λίγα λεπτά από τη στιγμή που ξυπνούν και με άδειο στομάχι. Τι συμβαίνει όμως στον οργανισμό όταν ο καφές είναι το πρώτο τρόφιμο της ημέρας που καταναλώνουμε;
Η εικόνα που σκιαγραφείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι συχνά δραματική. Ωστόσο η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απλή, απαντά η διαιτολόγος Dr. Shannon Lavery, από το ιδιωτικό Νοσοκομείο St George, στο Σύδνεϋ της Αυστραλίας.
Ο ισχυρισμός ότι ο καφές σε άδειο στομάχι μπορεί να προκαλέσει «επινεφριδική κόπωση» είναι υπερβολικός, εξηγεί. Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί επίσημα αναγνωρισμένη ιατρική διαταραχή, αλλά χρησιμοποιείται ευρέως ως «διάγνωση» στην εναλλακτική ιατρική.
Υποτίθεται ότι προκαλεί ανάγκη για καφεΐνη για να λειτουργήσει ο οργανισμός, μειωμένη αντοχή στο στρες και προβλήματα ύπνου. Ωστόσο η Dr. Lavery εξηγεί πως ο καφές δεν προκαλεί τίποτε από αυτά – και σίγουρα όχι υπερφόρτωση και εξάντληση των επινεφριδίων, σε σημείο που να διαταράσσεται η παραγωγή των ορμονών που εκκρίνονται από αυτά.
Ούτε πρόκειται ο καφές να δημιουργήσει «τρύπα στο στομάχι», δηλαδή έλκος. Αυτό που στην πραγματικότητα συμβαίνει είναι ότι ο καφές με άδειο στομάχι διεγείρει την παραγωγή γαστρικών οξέων. Η ποσότητά τους δεν είναι πάντοτε η ίδια: εξαρτάται από την ποσότητα της καφεΐνης που περιέχει.
Ο καφές μπορεί επίσης να χαλαρώσει τη βαλβίδα που βρίσκεται στο σημείο ενώσεως του οισοφάγου με το στομάχι. Η βαλβίδα αυτή εξασφαλίζει την προώθηση της τροφής και των υγρών προς το στομάχι. Όταν όμως χαλαρώνει, μπορεί να υπάρξει προώθηση του περιεχομένου του στομάχου προς τον οισοφάγο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (καούρες).
Μολονότι, λοιπόν, ο καφές δεν προκαλεί έλκος, μπορεί να το επιδεινώσει, διεγείροντας την παραγωγή γαστρικών οξέων. Γι’ αυτό και δεν συνιστάται σε όσους ήδη έχουν πεπτικό έλκος.
Ο καφές δεν είναι επίσης καλή επιλογή για όσους έχουν έντονο άγχος, διότι μπλοκάρει μία φυσική ουσία (λέγεται αδενοσίνη) η οποία ευνοεί την χαλάρωση.
Πόσο μας ξυπνάει
Η Dr. Lavery αμφισβητεί επίσης την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι ο πρωινός καφές μας ξυπνάει. Όπως εξηγεί, η ορμόνη κορτιζόλη παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στην πρωινή αφύπνισή μας.
Η ορμόνη αυτή σχετίζεται με το στρες και διάφορα προβλήματα υγείας, όταν τα επίπεδά της στον οργανισμό είναι μονίμως αυξημένα. Ωστόσο επιτελεί και ορισμένες σημαντικές λειτουργίες.
Ειδικότερα, είναι σημαντική για τη ρύθμιση των κιρκάδιων ρυθμών του οργανισμού, δηλαδή του βιολογικού μας ρολογιού. Τα επίπεδά της εκ φύσεως αυξάνονται σύντομα μετά την πρωινή αφύπνιση και κορυφώνονται εντός των πρώτων 30-45 λεπτών που είμαστε ξύπνιοι.
Στη συνέχεια αρχίζουν να μειώνονται σταδιακά στη διάρκεια της ημέρας, φθάνοντας στο χαμηλότερο σημείο τους τη νύχτα.
Επομένως, ο πρωινός καφές με άδειο στομάχι σύντομα μετά την αφύπνιση μπορεί να μην μας τονώνει όσο νομίζουμε, αφού τον ρόλο αυτό έχει ήδη αναλάβει η κορτιζόλη!
Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε; Η Dr. Lavery συνιστά να περιμένουμε τουλάχιστον μία ή δύο ώρες το πρωί πριν πιούμε καφέ. Στο μεσοδιάστημα, καλό είναι να έχουμε φάει πρωινό για να μην διαταραχθεί το πεπτικό μας.
Φωτογραφία: iStock