Ορισμένα συντηρητικά που προστίθενται στα τρόφιμα για να είναι ασφαλή και να παρατείνουν τη διάρκειά τους μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αναπτύξεως διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων μορφών καρκίνου, σύμφωνα με δύο νέες γαλλικές μελέτες.
Και οι δύο βασίζονται σε δεδομένα από το ερευνητικό πρόγραμμα NutriNet-Santé. Το πρόγραμμα άρχισε το 2009 και συγκρίνει δεδομένα για τη διατροφή και τον τρόπο ζωής περισσότερων από 171.000 εθελοντών με το ιατρικό ιστορικό τους.
Οι νέες μελέτες είναι οι πρώτες που διερευνούν τη δυνητική συσχέτιση που έχουν τα συντηρητικά των τροφίμων με τις συγκεκριμένες νόσους. Τα συντηρητικά αυτά χρησιμοποιούνται ευρέως στην γαλλική, ευρωπαϊκή και αμερικανική αγορά, δήλωσε η επιβλέπουσα ερευνήτρια Dr. Mathilde Touvier, καθηγήτρια στο γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτου Υγείας & Ιατρικής Έρευνας (Inserm).
«Τα ευρήματά μας πρέπει να ερμηνευθούν με μεγάλη προσοχή. Πρέπει επίσης να επαληθευτούν», τόνισε.
Η μελέτη για τον καρκίνο
Στην πρώτη μελέτη εξετάστηκε ο δυνητικός αντίκτυπος που έχουν 58 συντηρητικά στον κίνδυνο καρκίνου. Εξετάστηκαν δεδομένα από 105.260 συμμετέχοντες της μελέτης NutriNet-Santé. Όλοι είχαν ηλικία 15 ετών και άνω (μέση ηλικία: 42 ετών). Κατά την έναρξη της μελέτης κανένας δεν έπασχε από καρκίνο. Το 79% ήσαν γυναίκες.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία της υγείας τους επί 14 χρόνια. Στο μεσοδιάστημα, 4.226 εξ αυτών διαγνώσθηκαν με καρκίνο. Οι συχνότεροι ήταν:
- Του μαστού (1.208 περιστατικά)
- Του προστάτη (508 περιστατικά)
- Του παχέος εντέρου (352 περιστατικά)
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην Βρετανική Ιατρική Επιθεώρηση (BMJ). Όπως γράφουν οι ερευνητές, 17 από τα συντηρητικά καταναλώνονταν συστηματικά από το τουλάχιστον 10% των συμμετεχόντων. Τα 11 από αυτά δεν είχαν καμία σχέση με τον καρκίνο. Τα υπόλοιπα έξι όμως έδειξαν να συσχετίζονται, παρότι κατατάσσονται στα γενικώς ασφαλή για κατανάλωση.
Το νιτρώδες νάτριο, π.χ., προστίθεται συχνά στα επεξεργασμένα κρεατικά, όπως το μπέικον και το ζαμπόν. Συσχετίσθηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη. Ένα άλλο συντηρητικό των ίδιων προϊόντων, το νιτρικό κάλιο, σχετίσθηκε γενικώς με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου και ειδικώς καρκίνου του μαστού.
Με ορισμένες μορφές καρκίνου σχετίσθηκαν και άλλα συντηρητικά, όπως ορισμένα που προστίθενται στο κρασί, τα προϊόντα άρτου, τα τυριά και τις σος για προστασία από τη μούχλα και ορισμένα βακτήρια.
Υπήρχαν επίσης και δύο αντιοξειδωτικά συντηρητικά που συσχετίσθηκαν με τον καρκίνο. Πρόκειται για ερυθορβικά άλατα που προστίθενται για την αποτροπή του αποχρωματισμού και της αλλοίωσης σε πουλερικά, αναψυκτικά και αρτοσκευάσματα. Κάποια προστίθενται και σε επεξεργασμένα κρεατικά.
Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι τα συντηρητικά είναι η αιτία του καρκίνου, έσπευσαν να επισημάνουν οι ερευνητές. Η μελέτη τους κατέδειξε απλώς μία συσχέτιση και όχι σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Είναι όμως ισχυρά και αξίζουν περαιτέρω διερεύνησης, προσθέτουν.
Τα συντηρητικά και ο τύπου 2 διαβήτης
Η δεύτερη μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications. Εξέτασε τη δυνητική συσχέτιση των συντηρητικών των τροφίμων με τον τύπου 2 διαβήτη. Σε αυτή τη μελέτη εξετάσθηκαν στοιχεία από 108.723 εθελοντές. Η μέση ηλικία τους ήταν τα 42,5 χρόνια. Το 79% ήσαν γυναίκες.
Κατά την έναρξη της μελέτης, κανένας συμμετέχων δεν έπασχε από διαβήτη. Οι ερευνητές παρακολούθησαν κάθε εθελοντή επί 8 χρόνια κατά μέσον όρο. Έως το 2023, οι 1.131 από αυτούς είχαν διαγνωσθεί με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Η ανάλυση της διατροφής τους έδειξε ότι 12 από 17 συντηρητικά που εξετάσθηκαν σχετίζονται με σχεδόν 50% υψηλότερο κίνδυνο διαβήτη στους συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες.
Πέντε από αυτά συμπεριλαμβάνονταν σε εκείνα που αύξαναν και τον κίνδυνο καρκίνου, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Και σε αυτή τη μελέτη, εξ άλλου, βρέθηκαν αντιοξειδωτικά συντηρητικά που αυξάνουν τον κίνδυνο νοσήσεως. Ανάμεσα σε αυτά συμπεριλαμβάνεται η άλφα-τοκοφερόλη – μία μορφή βιταμίνης Ε. Τα αντιοξειδωτικά συντηρητικά που συσχετίσθηκαν με τον διαβήτη προστίθενται σε αναψυκτικά, επεξεργασμένα κρεατικά, τυριά κ.λπ.
«Επειδή αυτές οι μελέτες είναι οι πρώτες που εξετάζουν τον ρόλο των συντηρητικών στην ανάπτυξη των δύο ασθενειών, απαιτούνται πολλές μελέτες ακόμα για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματά τους», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Anaïs Hasenböhler, διδακτορική ερευνήτρια στην Ομάδα Έρευνας Διατροφικής Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης.
Φωτογραφία: iStock