Σκληρό, αρωματικό και με χαρακτηριστική στυφή γεύση όταν καταναλώνεται ωμό, το κυδώνι δεν είναι ακριβώς το φρούτο που τρώμε πρόχειρα στο χέρι όπως ένα μήλο ή ένα αχλάδι. Και ίσως γι’ αυτό έχει περάσει κάπως στη σκιά τους.
Το Cydonia oblonga, όπως είναι η επιστημονική ονομασία του, ανήκει στην ίδια οικογένεια με το μήλο και το αχλάδι. Πρόκειται για φρούτο με μακρά ιστορία στη διατροφή και τη λαϊκή παράδοση, ιδιαίτερα στις μεσογειακές περιοχές.
Σήμερα, το επιστημονικό ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στη σύστασή του σε φυτικές ίνες, πηκτίνη και πολυφαινολικές ενώσεις.
Κυδώνι: Γιατί είναι τόσο διαφορετικό από τα άλλα φρούτα;
Η πρώτη ιδιαιτερότητα του κυδωνιού είναι ότι συνήθως δεν καταναλώνεται ωμό. Η σκληρή σάρκα, η οξύτητα και η στυφή του γεύση κάνουν το μαγείρεμα σχεδόν απαραίτητο για την κατανάλωσή του.
Η θερμική επεξεργασία, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι «καταστρέφονται όλα τα θρεπτικά συστατικά». Μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένες πολυφαινολικές ενώσεις του κυδωνιού είναι σχετικά ανθεκτικές στη θερμική επεξεργασία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η επεξεργασία μπορεί να αυξήσει την εκχυλισιμότητα συγκεκριμένων βιοδραστικών ενώσεων.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένα γλυκό κυδώνι με πολλή ζάχαρη μετατρέπεται αυτομάτως σε “υγιεινό τρόφιμο”. Το συνολικό τρόφιμο και ο τρόπος παρασκευής του εξακολουθούν να έχουν σημασία.
Κυδώνι: Πλούσιο σε πολυφαινόλες
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του κυδωνιού είναι το περιεχόμενό του σε πολυφαινολικές ενώσεις.
Μεταξύ άλλων έχουν εντοπιστεί παράγωγα του καφεϊκού οξέος, χλωρογενικά οξέα, φλαβονοειδή, καθώς και ενώσεις όπως η κερκετίνη και η καμφερόλη. Μάλιστα, ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας έχουν καταγράψει σημαντικές συγκεντρώσεις πολυφαινολών, ιδιαίτερα στη φλούδα.
Οι ενώσεις αυτές έχουν αντιοξειδωτική δράση σε εργαστηριακές μελέτες. Εδώ όμως χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: το ότι μια ουσία εμφανίζει αντιοξειδωτική ή αντιφλεγμονώδη δράση σε εργαστήριο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κατανάλωση του συγκεκριμένου φρούτου προλαμβάνει ή θεραπεύει μια ασθένεια στον άνθρωπο. Ωστόσο, παραμένει βοηθητικό.
Οι φυτικές ίνες και η πηκτίνη
Το κυδώνι περιέχει επίσης φυτικές ίνες και πηκτίνη, ένα είδος διαλυτής φυτικής ίνας που βρίσκεται και σε άλλα φρούτα.
Οι φυτικές ίνες γενικότερα συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος και αποτελούν σημαντικό κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής.
Η παρουσία πηκτίνης είναι επίσης ένας από τους λόγους για τους οποίους το κυδώνι έχει τόσο καλή συμπεριφορά όταν μαγειρεύεται και χρησιμοποιείται σε μαρμελάδες, ζελέ και άλλα παρασκευάσματα.
Μπορεί να προστατεύει την καρδιά ή να μειώνει το σάκχαρο;
Εργαστηριακές και προκλινικές μελέτες έχουν δώσει ενδιαφέροντα αποτελέσματα σχετικά με τις αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και άλλες βιολογικές δράσεις των ενώσεων του κυδωνιού. Ορισμένες ανασκοπήσεις αναφέρουν επίσης πιθανές επιδράσεις στη γλυκόζη και στα λιπίδια του αίματος.
Ωστόσο, η ίδια η βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η επιστημονική γνώση για τα οφέλη του κυδωνιού στην ανθρώπινη υγεία παραμένει περιορισμένη και αποσπασματική.
Επομένως, δεν υπάρχουν σήμερα επαρκή στοιχεία για να πούμε ότι το κυδώνι βοηθά στη θεραπεία του διαβήτη, ή ότι προστατεύει από τον καρκίνο ή δρα ως «φάρμακο» για καρδιαγγειακές παθήσεις.
Το πιο ασφαλές συμπέρασμα είναι πολύ πιο απλό: είναι ένα θρεπτικό φρούτο με ενδιαφέρον φυτοχημικό προφίλ, όχι φάρμακο.
Κυδώνι: Και τι γίνεται με το γλυκό του κουταλιού;
Εδώ ίσως κρύβεται μία διατροφική παγίδα.
Το παραδοσιακό γλυκό του κουταλιού κυδώνι μπορεί να αποτελεί έναν απολαυστικό τρόπο κατανάλωσης του φρούτου, αλλά η προσθήκη σημαντικής ποσότητας ζάχαρης αλλάζει το διατροφικό προφίλ του παρασκευάσματος.
Με άλλα λόγια, το κυδώνι είναι το φρούτο· το γλυκό κυδώνι είναι ένα διαφορετικό τρόφιμο.
Για συχνότερη κατανάλωση, το ψητό ή μαγειρεμένο κυδώνι χωρίς υπερβολική προσθήκη ζάχαρης είναι μια διαφορετική επιλογή από ένα πολύ γλυκό επιδόρπιο.
Συμπερασματικά, το κυδώνι δεν χρειάζεται υπερβολές για να έχει ενδιαφέρον. Είναι ένα ιδιαίτερο εποχικό φρούτο, με σημαντική θρεπτική αξία, που θα ήταν καλό να επιστρέψει στο τραπέζι μας.