Ο βρυγμός, γνωστός και ως βρουξισμός, είναι η ακούσια υπερδραστηριότητα των μυών της μάσησης, που εκδηλώνεται με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών. Μπορεί να εμφανίζεται τόσο στη διάρκεια της ημέρας όσο και στον ύπνο και να αφορά ανθρώπους κάθε ηλικίας.
«Παρότι πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για μια απλή συνήθεια ή για κάτι που δεν χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, ο βρυγμός μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές φθορές στα δόντια, πόνο στη γνάθο, πονοκεφάλους και προβλήματα στην κροταφογναθική άρθρωση, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα», επισημαίνει η Χειρουργός Οδοντίατρος Μαρία Τσαούτου-Κωστομοίρη, του Athens Smile.
Ο νυχτερινός βρυγμός συχνά γίνεται πρώτα αντιληπτός από τον σύντροφο ή κάποιο μέλος της οικογένειας που ακούει το χαρακτηριστικό τρίξιμο. Άλλοι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι σφίγγουν τα δόντια τους μέχρι να εμφανίσουν ενοχλήσεις.
Βρουξισμός – Τα συμπτώματα που μπορεί να τον προδώσουν
Τα συχνότερα σημάδια περιλαμβάνουν:
- πόνο ή δυσκαμψία στη γνάθο, ιδιαίτερα το πρωί,
- πονοκεφάλους, κυρίως στην περιοχή των κροτάφων,
- ευαισθησία ή πόνο στα δόντια,
- φθορά, ρωγμές ή σπασίματα των δοντιών,
- πόνο στους μυς του προσώπου ή του αυχένα,
- διαταραχές του ύπνου και αίσθημα κόπωσης μετά το ξύπνημα.
Όταν το πρόβλημα γίνεται χρόνιο, η συνεχής πίεση μπορεί να προκαλέσει φθορά της αδαμαντίνης, βλάβες σε σφραγίσματα ή στεφάνες και προβλήματα στην κροταφογναθική άρθρωση, δηλαδή την άρθρωση που συνδέει την κάτω γνάθο με το κρανίο.
Γιατί σφίγγουμε τα δόντια μας
Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντοτε γνωστή και ο βρυγμός μπορεί να συνδέεται με περισσότερους από έναν παράγοντες.
Το άγχος και η ψυχολογική πίεση φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο. Επεισόδια μπορεί να εμφανίζονται συχνότερα σε περιόδους έντονου στρες, επαγγελματικής πίεσης ή συναισθηματικής φόρτισης.
Στην εμφάνιση ή στην επιδείνωσή του μπορεί επίσης να συμβάλλουν:
- ορισμένες διαταραχές ύπνου,
- η μεγάλη κατανάλωση καφεΐνης ή αλκοόλ,
- το κάπνισμα,
- ορισμένα φάρμακα,
- και, σε κάποιες περιπτώσεις, προβλήματα στη σύγκλειση των δοντιών.
Πώς βοηθά το μασελάκι βρυγμού
Μία από τις συχνότερες μεθόδους για την προστασία των δοντιών είναι το εξατομικευμένο μασελάκι βρυγμού ή νάρθηκας νυκτός.
Κατασκευάζεται ειδικά για τα δόντια του κάθε ασθενούς, μετά από αποτύπωμα ή ψηφιακή σάρωση, και φοριέται συνήθως κατά τη διάρκεια του ύπνου. Παρεμβάλλεται ανάμεσα στις δύο οδοντικές επιφάνειες, ώστε να περιορίζει τις συνέπειες του συνεχούς σφιξίματος ή τριξίματος.
Μπορεί να:
- προστατεύσει τα δόντια από περαιτέρω φθορά,
- περιορίσει τις πιέσεις που δέχεται η γνάθος,
- βοηθήσει στη χαλάρωση των μυών της μάσησης,
- μειώσει τον πόνο και την πρωινή δυσκαμψία,
- προστατεύσει οδοντιατρικές αποκαταστάσεις, όπως σφραγίσματα, όψεις και στεφάνες.
Σημαντικό είναι, ωστόσο, ότι το μασελάκι δεν θεραπεύει απαραίτητα την αιτία του βρυγμού. Ο βασικός του ρόλος είναι να προστατεύει τα δόντια και τη γνάθο από τις συνέπειες της πίεσης και να συμβάλλει στον περιορισμό των συμπτωμάτων.
Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει
Παράλληλα χρειάζεται, όπου είναι δυνατόν, να αντιμετωπίζονται και οι παράγοντες που επιδεινώνουν το πρόβλημα.
Η διαχείριση του στρες με άσκηση, τεχνικές χαλάρωσης ή ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει. Χρήσιμη μπορεί επίσης να είναι η μείωση της καφεΐνης και του αλκοόλ πριν από τον ύπνο, καθώς και η διατήρηση σταθερού προγράμματος ύπνου.
Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί συνεργασία του οδοντιάτρου με άλλους επαγγελματίες υγείας, όπως φυσικοθεραπευτές ή ειδικούς στην ιατρική του ύπνου.
«Ο βρυγμός (βρουξισμός) είναι μια συχνή κατάσταση που δεν πρέπει να αγνοείται. Το συνεχές σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές φθορές, πόνο και προβλήματα στη λειτουργία της γνάθου», τονίζει η κ. Τσαούτου-Κωστομοίρη.
Όπως καταλήγει, όταν υπάρχουν πόνος στη γνάθο, πρωινοί πονοκέφαλοι ή εμφανής φθορά στα δόντια, ο οδοντιατρικός έλεγχος μπορεί να διαπιστώσει εάν υπάρχει βρυγμός και ποια αντιμετώπιση είναι κατάλληλη πριν προκληθούν μόνιμες βλάβες.
Φωτογραφία: istock