Τα κουνούπια δεν κινούνται στην τύχη, αλλά ούτε ακολουθούν το ένα το άλλο προς το γεύμα τους. Κατευθύνονται προς εσένα επειδή ακολουθούν συγκεκριμένα σήματα που εκπέμπεις.
Μια ομάδα ερευνητών από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Τζόρτζια και το MIT προσπάθησε να καταλάβει ακριβώς πώς γίνεται αυτό. Παρακολούθησαν εκατοντάδες κουνούπια να πετούν γύρω από έναν άνθρωπο και ανέλυσαν εκατομμύρια δεδομένα από τις κινήσεις τους. Με βάση αυτά, έφτιαξαν ένα μαθηματικό μοντέλο που εξηγεί τη συμπεριφορά τους.
Για να το μελετήσουν, χρησιμοποίησαν ειδικές τρισδιάστατες κάμερες. Με αυτές κατέγραφαν πώς πετούν και πώς αντιδρούν σε δύο βασικά πράγματα: σε ό,τι βλέπουν (οπτικά ερεθίσματα) και στο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), δηλαδή το αέριο που βγάζουμε όταν αναπνέουμε.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Advances και δίνει μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς αυτά τα έντομα βρίσκουν τον άνθρωπο και γιατί είναι τόσο αποτελεσματικά σε αυτό.
Πώς έγιναν τα πειράματα – Πώς κινούνται τα κουνούπια
Στην αρχή έκαναν πειράματα με αντικείμενα. Έβαλαν, για παράδειγμα, μια μαύρη σφαίρα. Τα κουνούπια την πλησίαζαν μόνο αν ήδη πετούσαν προς αυτήν, αν ήταν στον δρόμο τους. Δεν έμεναν όμως κοντά της για πολύ. Μετά δοκίμασαν ένα λευκό αντικείμενο μαζί με διοξείδιο του άνθρακα. Τότε τα κουνούπια μπορούσαν να εντοπίσουν το αντικείμενο, αλλά μόνο όταν ήταν κοντά. Ενώ φαίνοναν και να δίσταζαν για λίγο πριν πλησιάσουν.
Το πιο σημαντικό αποτέλεσμα ήρθε όταν συνδύασαν και τα δύο: ένα σκοτεινό αντικείμενο και διοξείδιο του άνθρακα μαζί. Τότε τα κουνούπια μαζεύονταν πολλά στο ίδιο σημείο, έμεναν εκεί και προσπαθούσαν να τραφούν. Αυτό δείχνει ότι τα κουνούπια δεν βασίζονται σε ένα μόνο σήμα, αλλά στον συνδυασμό τους.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές έβαλαν έναν άνθρωπο μέσα σε έναν ειδικό θάλαμο και άλλαξαν τα ρούχα του (άλλα μαύρα, άλλα λευκά). Τα κουνούπια πετούσαν γύρω του και οι κάμερες κατέγραφαν τα πάντα. Έτσι είδαν ότι τα κουνούπια τον αντιμετώπιζαν σαν ένα «αντικείμενο» που εκπέμπει σήματα.
Παρατήρησαν επίσης ότι συγκεντρώνονταν κυρίως γύρω από το κεφάλι και τους ώμους. Αυτό συμβαίνει γιατί από εκεί βγαίνει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα με την αναπνοή, αλλά και γιατί αυτά τα σημεία ξεχωρίζουν οπτικά.
Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα
Ένα σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι τα κουνούπια δεν ακολουθούν το ένα το άλλο. Είναι σαν άνθρωποι που πηγαίνουν σε ένα μέρος επειδή τους τραβάνε τα ίδια πράγματα, όχι επειδή ακολουθούν κάποιον. Όλα αντιδρούν στα ίδια ερεθίσματα και έτσι καταλήγουν μαζί.
Η έρευνα αυτή είναι σημαντική γιατί μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση των κουνουπιών. Για παράδειγμα, οι παγίδες που χρησιμοποιούνται σήμερα μπορεί να γίνουν πιο αποτελεσματικές αν μιμούνται καλύτερα αυτά τα σήματα, δηλαδή αν συνδυάζουν εικόνα και διοξείδιο του άνθρακα και δεν λειτουργούν συνεχώς, αλλά σε σωστά χρονικά διαστήματα.
Φωτογραφία: istock