Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών είναι μια συχνή νευρολογική κατάσταση που προκαλεί δυσάρεστη αίσθηση στα πόδια και έντονη ανάγκη να τα κινεί κανείς. Η αίσθηση αυτή εντείνεται με την ακινησία και το βράδυ, ενώ καταπραΰνεται προσωρινά με την κίνηση.
Υπολογίζεται ότι παγκοσμίως το 7,12% των ανθρώπων ηλικίας 20-79 ετών πάσχουν από σύνδρομο ανήσυχων ποδιών. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 356 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η συχνότητά του είναι υψηλότερη στην Ευρώπη, όπου το αναφέρει το 7,6% των ενηλίκων.
Τα συμπτώματα που προκαλεί το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών συχνά διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, αναφέρουν οι SOS Ιατροί. Οι ασθενείς συνήθως περιγράφουν στα πόδια τους αισθήσεις όπως:
- Μυρμήγκιασμα
- Τράβηγμα
- Αίσθημα καύσου (κάψιμο)
- Τσιμπήματα
- Πίεση ή βάρος
- Ανησυχία
- Έντονη ανάγκη να τα κινήσουν
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξηε είναι ότι η ενόχληση επιδεινώνεται όταν ο πάσχων μένει ακίνητος και βελτιώνεται με την κίνηση. Πολλοί άνθρωποι σηκώνονται από το κρεβάτι ή την πολυθρόνβα, περπατούν μέσα στο σπίτι ή κάνουν διατάσεις για να ανακουφιστούν.
Επιπτώσεις στον ύπνο και την καθημερινή ζωή
Τα συμπτώματα του συνδρόμου εκδηλώνονται συχνότερα τις ώρες της ανάπαυσης, δηλαδή το απόγευμα, το βράδυ ή τη νύχτα. Μάλιστα μπορεί και να παρεμποδίζουν τον ύπνο, αφού οι ενοχλήσεις στα πόδια μπορεί να προκαλέσουν:
- Δυσκολία στην έλευση (έναρξη) του ύπνου
- Συχνές αφυπνήσεις το βράδυ
- Ανήσυχο ή μη αναζωογονητικό ύπνο
- Κούραση την επόμενη ημέρα
- Υπνηλία
- Δυσκολία συγκέντρωσης
- Εκνευρισμό ή μειωμένη ψυχική διάθεση
Σε πιο έντονες περιπτώσεις, τα συμπτώματα μπορεί να αρχίζουν από νωρίς το απόγευμα ή να εκδηλώνονται ακόμα και στη διάρκεια της ημέρας, ιδίως όταν ο πάσχων κάθεται πολλή ώρα.
Πού μπορεί να οφείλεται
Σε αρκετές περιπτώσεις, το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών εμφανίζεται χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρη αιτία. Ωστόσο, μπορεί να σχετίζεται με συγκεκριμένους παράγοντες ή παθήσεις. Συχνές καταστάσεις που μπορεί να συνδέονται με αυτό είναι:
- Ο χαμηλός σίδηρος, με ή χωρίς αναιμία
- Η νεφρική νόσος
- Η εγκυμοσύνη
- Ορισμένες νευρολογικές παθήσεις,
- Παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών
- Ορισμένα φάρμακα
- Η οικογενειακή προδιάθεση
Ο χαμηλός σίδηρος είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες που πρέπει να ελέγχονται, ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής αναιμία. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις, όπως φερριτίνη και άλλους δείκτες σιδήρου.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η αντιμετώπιση του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών αρχίζει συνήθως με απλά μέτρα και διόρθωση πιθανών αιτιών, όπως η έλλειψη σιδήρου. Τους πάσχοντες μπορεί να βοηθήσουν:
- Η διόρθωση του χαμηλού σιδήρου, όταν υπάρχει,
- Ο περιορισμός των ροφημάτων με καφεΐνη (π.χ. καφές, τσάι, ενεργειακά ποτά, αναψυκτικά τύπου κόλα κ.λπ.)
- Η αποφυγή του αλκοόλ το βράδυ
- Η διακοπή ή μείωση του καπνίσματος
- Η τακτική ήπια άσκηση
- Το περπάτημα
- Οι διατάσεις (στρέτσινγκ) πριν από τον ύπνο
- Ένα ζεστό ντους
- Η σταθερή ώρα ύπνου
- Η αποφυγή της πολύ έντονης άσκησης αργά το βράδυ
Αν υπάρχει χαμηλός σίδηρος, ο γιατρός μπορεί να συστήσει συμπλήρωμα σιδήρου. Η βελτίωση όμως δεν είναι πάντα άμεση. Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζονται μερικές εβδομάδες έως λίγοι μήνες για να φανεί αποτέλεσμα.
Δεν πρέπει να λαμβάνεται σίδηρος χωρίς ιατρική οδηγία, γιατί η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να είναι επιβλαβής.
Πότε είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή
Φαρμακευτική αγωγή για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών μπορεί να χρειαστεί όταν:
- Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά
- Ο ύπνος επηρεάζεται σημαντικά
- Υπάρχει έντονη κούραση την ημέρα
- Τα απλά μέτρα δεν προσφέρουν αρκετή καταπράϋνση των συμπτωμάτων
- Επηρεάζεται η ποιότητα ζωής
Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών. Η επιλογή γίνεται πάντοτε από τον γιατρό, αναλόγως:
- Με την ηλικία του ασθενούς
- Την βαρύτητα των συμπτωμάτων του
- Τα άλλα προβλήματα υγείας που ενδεχομένως έχει
- Τυχόν άλλα φάρμακα που λαμβάνει
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη μακροχρόνια χρήση ορισμένων φαρμάκων, γιατί σε κάποιους ασθενείς μπορεί με τον χρόνο τα συμπτώματα να εμφανίζονται νωρίτερα μέσα στην ημέρα ή να γίνονται πιο έντονα. Για αυτό η θεραπεία πρέπει να παρακολουθείται τακτικά από τον γιατρό.
Πότε να πάτε στον γιατρό
Καλό είναι να ζητήσετε ιατρική εκτίμηση εάν έχετε ένα ή περισσότερα από τα συμπτώματα που ακολουθούν:
- Έχετε συχνά συμπτώματα του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών τη νύχτα
- Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε λόγω ενοχλήσεων στα πόδια
- Ξυπνάτε συχνά τη νύχτα εξαιτίας αυτών των ενοχλήσεων
- Νιώθετε κούραση ή υπνηλία την ημέρα,
- Τα συμπτώματά σας επιδεινώνονται
- Χρειάζεται να σηκώνεστε συχνά για να περπατήσετε
- Έχετε ιστορικό αναιμίας, χαμηλού σιδήρου, νεφρικής νόσου ή είστε έγκυος
Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική, γιατί παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και σε άλλες καταστάσεις, όπως νευροπάθειες, μυϊκές κράμπες, φλεβικά προβλήματα ή παθήσεις της μέσης.
Φωτογραφία: iStock