Σχεδόν 200 παιδιά γεννήθηκαν στην Ευρώπη (πιθανώς και στην Ελλάδα) από το σπέρμα δότη που έφερε μία καρκινογόνο μετάλλαξη. Ο αριθμός αυτός είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ό,τι είχε αρχικώς εκτιμηθεί. Δεν είναι όμως ο τελικός, διότι δεν υπάρχουν στοιχεία από όλες τις χώρες όπου έχει φθάσει το σπέρμα.
Αυτά είναι τα συμπεράσματά μεγάλης δημοσιογραφικής έρευνας από 14 ευρωπαϊκά δημόσια ειδησεογραφικά δίκτυα, η οποία έδειξε ότι τουλάχιστον 197 παιδιά ήρθαν στον κόσμο φέροντας την – κατά τα άλλα – σπάνια μετάλλαξη.
Δυστυχώς μερικά από αυτά έχουν ήδη πεθάνει. Λίγα είναι εκείνα που θα αποφύγουν τον καρκίνο στη διάρκεια της ζωής τους, αναφέρει το BBC που συμμετείχε στην έρευνα.
Ο δότης είναι ένας νεαρός Δανός, ο οποίος άρχισε να πληρώνεται το 2005, όταν ήταν ακόμα φοιτητής, για να γίνει δωρητής σπέρματος. Αυτό συνεχίσθηκε έως το 2023, με το σπέρμα του να χρησιμοποιείται στο μεσοδιάστημα από άγνωστο αριθμό γυναικών σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες.
Το όλο θέμα είχε ενσκήψει το 2020, όταν δύο οικογένειες επικοινώνησαν ανεξάρτητα μεταξύ τους με τις κλινικές γονιμότητας με τις οποίες είχαν συνεργασθεί. Τα παιδιά και των δύο οικογενειών είχαν εκδηλώσει καρκίνο.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος (ESB) της Δανίας, που είχε προμηθεύσει το σπέρμα, αρχικά δεν είχε εντοπίσει πρόβλημα σε αυτό. Το 2023 όμως ανιχνεύθηκε καρκινογόνος μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που ονομάζεται TP53. Ακολούθησε έρευνα που αποκάλυψε ότι το σπέρμα είχε χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα.
Τουλάχιστον 12 χώρες
Όπως έγινε γνωστό στα τέλη του περασμένου Μαΐου, αρχικώς εντοπίστηκαν 67 παιδιά που είχαν γεννηθεί από τον ίδιο δότη. Τα περισσότερα ήταν στο Βέλγιο. Όπως είχε ανακοινώσει ο υπουργός Υγείας του Βελγίου, ήταν συνολικώς 52.
Η σύλληψή τους είχε γίνει μεταξύ 2008 και 2017. Οι μητέρες τους ήταν συνολικώς 37 γυναίκες, αφού μερικές είχαν αποκτήσει δύο παιδιά. Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή είχε γίνει σε 12 κέντρα γονιμότητας του Βελγίου.
Ο βέλγος υπουργός είχε τότε αποκαλύψει και άλλες εννέα ευρωπαϊκές χώρες όπου πιθανώς είχε φθάσει το σπέρμα. Αυτές ήταν οι:
- Ελλάδα, Κύπρος, Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία
- Βουλγαρία , Ουγγαρία, Ιρλανδία, Πολωνία
Σύμφωνα με την νέα έρευνα, παιδιά έχουν γεννηθεί και στη Δανία, αλλά και στη Βρετανία όπου ναι μεν δεν εισήχθη ποτέ το σπέρμα, αλλά οι μητέρες έκαναν θεραπεία υπογονιμότητας στη Δανία.
Διαβάστε ακόμα: Σπέρμα από δότη με γενετική προδιάθεση για καρκίνο χρησιμοποιήθηκε για τη σύλληψη τουλάχιστον 67 παιδιών σε όλη την Ευρώπη
Ενδεχομένως και στην Ελλάδα να έχουν γεννηθεί παιδιά, από το σπέρμα δότη με καρκινογόνο μετάλλαξη
Πόσο κινδυνεύουν
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, την καρκινογόνο μετάλλαξη φέρει το σχεδόν 20% των σπερματοζωαρίων του δότη. Κάθε σύλληψη που έγινε με μεταλλαγμένο σπερματοζωάριο και οδήγησε σε επιτυχημένη εγκυμοσύνη, έχει 50% πιθανότητες να οδηγήσει στη γέννηση βρέφους που θα φέρει την επικίνδυνη μετάλλαξη.
Από τα πρώτα 67 παιδιά που είχαν εντοπιστεί έως τον περασμένο Μάιο, την μετάλλαξη έφεραν τα 23. Τα 10 από αυτά είχαν ήδη διαγνωσθεί με καρκίνο, μερικά με δύο διαφορετικούς τύπους. Μικρός αριθμός πέθαναν σε πολύ μικρή ηλικία, δήλωσε η Dr. Edwige Kasper, ογκογενετική βιολόγος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ρουέν, στη Γαλλία.
Η μετάλλαξη του γονιδίου TP53 στο σπέρμα προκαλεί το σύνδρομο Li-Fraumeni (LFS). Είναι μία κληρονομική ασθένεια που προδιαθέτει έντονα στην ανάπτυξη καρκίνων πρώιμης έναρξης.
Στην πραγματικότητα, οι πιθανότητες των πασχόντων παιδιών να εκδηλώσουν καρκίνο είναι 90%. Ο καρκίνος είναι πιθανότερος κατά την παιδική ηλικία. Ωστόσο υπάρχει κίνδυνος και πρόωρης εκδήλωσης καρκίνου του μαστού.
«Είναι μία τρομερή διάγνωση», δήλωσε η Dr. Clare Turnbull, καθηγήτρια Μεταφραστικής Γενετικής του Καρκίνου στο Ινστιτούτο Έρευνας του Καρκίνου (ICR) του Λονδίνου. «Είναι μία πολύ δύσκολη διάγνωση για μία οικογένεια. Ζουν για πάντα με αυτό τον κίνδυνο, είναι δυσβάσταχτο».
Οι πάσχοντες από το σύνδρομο χρειάζονται σε ετήσια βάση απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. μαγνητικές τομογραφίες, υπερηχογραφήματα), με τις οποίες αναζητούνται τυχόν όγκοι. Οι γυναίκες πάσχουσες συχνά επιλέγουν την προληπτική μαστεκτομή για να μειώσουν τον κίνδυνο που διατρέχουν.
Φωτογραφία: iStock