Ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, τα αρωματικά κεριά είναι οι «πρωταγωνιστές» ενός «cozy» σκηνικού που φτιάχνουμε στο σπίτι μας είτε για να χαλαρώσουμε είτε για να υποδεχθούμε την παρέας μας. Ενθουσιαζόμαστε από τα αρώματα που βγάζουν και «καίνε» για ώρες.
Ωστόσο, όσο ωραία και να είναι η ατμόσφαιρα, τα κεριά αυτά μπορεί να κρύβουν ορισμένους κινδύνους για την υγεία μας, όπως εξηγεί η Κάριν Ρόζενκίλντε Λάουρσεν, μεταδιδακτορική ερευνήτρια Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο Aarhus της Δανίας, σε άρθρο της στο The Conversation.
Στη Δανία, σύμφωνα με την ίδια, περίπου το 75% του πληθυσμού καίει κεριά δύο ή περισσότερες φορές την εβδομάδα και το 34% τα χρησιμοποιεί καθημερινά κατά τους χειμερινούς μήνες.
Τονίζει ότι μελέτες δείχνουν ότι το κάψιμο κεριών είναι μια από τις μεγαλύτερες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε εσωτερικούς χώρους. Αυτό συμβαίνει επειδή κατά την καύση τους, τα κεριά εκπέμπουν μεγάλο αριθμό εξαιρετικά λεπτών σωματιδίων. Αυτά τα σωματίδια είναι τόσο μικρά που είναι αόρατα στο ανθρώπινο μάτι και πάνω από χίλιες φορές λεπτότερα από μια ανθρώπινη τρίχα. Μπορούν να παραμείνουν στον αέρα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, και όταν σβήνουν τα κεριά η συγκέντρωση αυτών των σωματιδίων αυξάνεται ακόμη περισσότερο.
Πώς επηρεάζεται ο εσωτερικός αέρας: Κεριά vs μαγειρική
Στα πειράματα που πραγματοποιήθηκαν στο Πανεπιστήμιο Aarhus, οι ερευνητές εξέτασαν πώς επηρεάζεται ο εσωτερικός αέρας τόσο από το κάψιμο κεριών όσο και από το μαγείρεμα χοιρινού κρέατος σε φούρνο.
Το μαγείρεμα – και ιδιαίτερα το τηγάνισμα – είναι γνωστό ότι εκπέμπει υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων λόγω της καύσης. Τα σωματίδια από τις διαδικασίες καύσης είναι από τα πιο επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία.
«Η έρευνά μας διαπίστωσε ότι ενώ τόσο τα κεριά όσο και το μαγείρεμα εκπέμπουν υψηλά επίπεδα σωματιδίων, ο αριθμός των σωματιδίων από τα κεριά ήταν πολύ υψηλότερος. Ακόμα πιο σημαντική ήταν η διαφορά στο μέγεθος των σωματιδίων: το μαγείρεμα παρήγαγε σωματίδια πλάτους περίπου 80 νανομέτρων, ενώ τα κεριά παρήγαγαν σωματίδια μεγέθους περίπου επτά έως οκτώ νανόμετρα – πολύ μικρότερα και πολύ πιο εύκολα στην εισπνοή για τους πνεύμονές μας», εξηγεί η ειδικός.
Δείτε επίσης: Το κρυφό «τοξικό κοκτέιλ» στην ντουλάπα σας: Γιατί τα μαλακτικά ρούχων ίσως απειλούν την υγεία
Οι ερευνητές μέτρησαν επίσης τις χημικές ενώσεις στον αέρα και διαπίστωσαν ότι τα αναμμένα κεριά παρήγαγαν όχι μόνο σωματίδια αιθάλης αλλά και αέρια όπως διοξείδιο του αζώτου και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAH) – μια ομάδα χημικών ουσιών που σχετίζονται με φλεγμονή, ακόμη και καρκίνο.
Τα σωματίδια μπορούν να φτάσουν βαθιά στον οργανισμό μας
Τα εξαιρετικά λεπτά σωματίδια εισπνέονται εύκολα στους πνεύμονές μας, αλλά έρευνες έχουν δείξει ότι αποβάλλονται από το σώμα πολύ αργά.
Λόγω του εξαιρετικά μικρού τους μεγέθους, τα σωματίδια από τα κεριά μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους μικρότερους αεραγωγούς μας , γνωστούς ως κυψελίδες, και μπορεί ακόμη και να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος. Από εκεί, μπορούν να φτάσουν σε όργανα όπως η καρδιά και ο εγκέφαλος.
«Στη μελέτη μας, διερευνήσαμε επίσης πώς το κάψιμο κεριών επηρεάζει τους νεαρούς ενήλικες με ήπιο άσθμα. Διαπιστώσαμε μικρές αλλά μετρήσιμες βιολογικές αλλαγές μετά την έκθεση σε εκπομπές κεριών», προσθέτει.
Ορισμένοι δείκτες φλεγμονής των αεραγωγών και του αίματος τροποποιήθηκαν και οι συμμετέχοντες ανέφεραν ερεθισμό και δυσφορία. Άλλες μελέτες σε υγιείς ενήλικες έχουν παρατηρήσει μικρές μειώσεις στη λειτουργία των πνευμόνων, αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό, καθώς και μειωμένη γνωστική λειτουργία μετά από έκθεση σε αναμμένα κεριά.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνιες ασθένειες είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
«Πράγματι, για όποιον πάσχει από άσθμα ή άλλες αναπνευστικές παθήσεις, η ποιότητα του εσωτερικού αέρα δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια, αλλά ένας βασικός παράγοντας για τον καθημερινό έλεγχο των συμπτωμάτων και τη μακροπρόθεσμη αναπνευστική υγεία», τονίζει η ειδικός.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι δεν πάσχουν από πνευμονική νόσο ή άσθμα δεν επηρεάζονται. Όπως δείχνουν οι έρευνες, το κάψιμο κεριών επηρεάζει όχι μόνο το εσωτερικό περιβάλλον αλλά ενδεχομένως και την υγεία όλων.
Δείτε επίσης: Η υγρασία στο σπίτι επηρεάζει το αναπνευστικό των παιδιών – Τι κίνδυνος υπάρχει
Η ερευνήτρια συμβουλεύει να αερίζετε πάντα το δωμάτιο ανοίγοντας τα παράθυρα, όταν σβήσετε τα κεριά. Υπογραμμίζει, επίσης, να μην τα ανάψετε κοντά σε άτομα με αναπνευστικές παθήσεις. Μπορείτε να δοκιμάσετε κεριά LED ή να μην ανάψετε πολλά ταυτόχρονα.
Θα πρέπει επίσης να τοποθετείτε τα κεριά μακριά από ρεύματα αέρα για να αποφύγετε την φλόγα, η οποία μπορεί να παράγει περισσότερη αιθάλη και καπνό. Κόψτε, επίσης, τα φυτίλια των κεριών σας για να μειώσετε τον σχηματισμό αιθάλης, καταλήγει.
Φωτογραφία iStock