Τα βρέφη που γεννιούνται πολύ πρόωρα δεν έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν την ανάπτυξη των αιμοφόρων αγγείων του αμφιβληστροειδούς, του τμήματος του ματιού που μας επιτρέπει να βλέπουμε. Σε ορισμένα από αυτά τα βρέφη, τα αγγεία μπορεί μετά τη γέννηση να αρχίσουν να αναπτύσσονται με μη φυσιολογικό τρόπο.
Έτσι εμφανίζεται η αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας, γνωστή ως ROP. Δεν εμφανίζεται σε όλα τα πρόωρα μωρά και δεν εξελίσσεται πάντα σε σοβαρή νόσο. Όσο νωρίτερα όμως έχει γεννηθεί ένα βρέφος, τόσο μεγαλύτερος είναι γενικά ο κίνδυνος.
Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις η νόσος μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον αμφιβληστροειδή και να απειλήσει την όραση. Για τον λόγο αυτό τα πολύ πρόωρα βρέφη εξετάζονται τακτικά από οφθαλμίατρο.
Σήμερα, όταν η νόσος προχωρήσει αρκετά, οι γιατροί παρεμβαίνουν με laser ή με ενέσεις φαρμάκου μέσα στο μάτι. Οι θεραπείες αυτές έχουν στόχο να σταματήσουν την περαιτέρω εξέλιξη και να προστατεύσουν την όραση.
Μια νέα σουηδική μελέτη εξέτασε αν θα μπορούσε να υπάρξει μια πιο απλή παρέμβαση πριν η νόσος φτάσει σε αυτό το στάδιο.
Τι δοκίμασαν οι ερευνητές στα πρόωρα βρέφη
Στην κλινική δοκιμή DROPROP συμμετείχαν 100 βρέφη που είχαν γεννηθεί πριν από την 30ή εβδομάδα της κύησης. Όλα είχαν ήδη εμφανίσει σοβαρή ROP, αλλά η νόσος τους δεν είχε ακόμη προχωρήσει τόσο ώστε να χρειάζονται laser ή ενέσεις.
Τα μισά βρέφη έλαβαν οφθαλμικές σταγόνες με δεξαμεθαζόνη, ένα κορτικοστεροειδές φάρμακο που περιορίζει τη φλεγμονή. Τα υπόλοιπα έλαβαν placebo.
Οι επιστήμονες ήθελαν να δουν αν η δεξαμεθαζόνη μπορούσε να συγκρατήσει την εξέλιξη της νόσου και έτσι να μειώσει την ανάγκη για πιο επεμβατική θεραπεία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι από τα 50 βρέφη που πήραν δεξαμεθαζόνη, τα 10 χρειάστηκαν τελικά laser ή ένεση. Στην ομάδα του placebo χρειάστηκαν θεραπεία 19 από τα 50.
Δηλαδή, χρειάστηκε θεραπεία το 20% των βρεφών που έλαβαν το φάρμακο, έναντι 38% στην άλλη ομάδα.
«Τα αποτελέσματα είναι πολύ ελπιδοφόρα επειδή η θεραπεία είναι απλή, φθηνή και μη επεμβατική. Σε ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών, καταφέραμε να μειώσουμε την ανάγκη για λέιζερ και οφθαλμικές ενέσεις σε πολύ εύθραυστα πρόωρα μωρά», λέει η Ann Hellström, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ και επικεφαλής ιατρός στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Sahlgrenska.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν επίσης στενά πιθανές επιπλοκές. Δεν βρήκαν κλινικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων και δεν παρατήρησαν σαφή ένδειξη σοβαρών ορμονικών ή μεταβολικών παρενεργειών. Ωστόσο, σχεδιάζουν μακροπρόθεσμες παρακολουθήσεις για να αξιολογήσουν πώς αναπτύσσεται η όραση των παιδιών και εάν εμφανίζονται καθυστερημένες επιπτώσεις της θεραπείας.
Ενθαρρυντικό εύρημα, αλλά όχι ακόμη οριστική απάντηση
Το πραγματικά νέο στοιχείο της μελέτης είναι επομένως ότι δοκιμάζεται μια απλή θεραπεία με κολλύριο σε ένα ενδιάμεσο στάδιο της νόσου, με στόχο να μην προχωρήσει τόσο ώστε να απαιτηθούν laser ή ενέσεις. Αν το αποτέλεσμα επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες μελέτες, θα μπορούσε να προσφέρει έναν πολύ ευκολότερο τρόπο προστασίας της όρασης των πιο ευάλωτων πρόωρων βρεφών.
«Υπάρχει μεγάλη παγκόσμια ανάγκη για απλούστερες θεραπείες για την ROP, ειδικά σε μέρη του κόσμου όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα είναι περιορισμένη. Εάν οι οφθαλμικές σταγόνες μπορούν να αποτρέψουν τη σοβαρή ROP, θα μπορούσαν να σώσουν την όραση πολλών παιδιών σε όλο τον κόσμο», επισημαίνει η Ann Hellström.
Φωτογραφία: istock