Ένα ενοχλητικό τράβηγμα στο πέλμα, πόνος στον αστράγαλο ή μια αίσθηση βάρους στο πόδι είναι συμπτώματα που οι περισσότεροι έχουμε αισθανθεί κάποια στιγμή. Όταν όμως επιμένουν, επανέρχονται ή αρχίζουν να περιορίζουν τη βάδιση και τις καθημερινές δραστηριότητες, χρειάζονται διερεύνηση.
«Όταν τα πόδια μας –αυτά που στηρίζουν κάθε μας βήμα– αρχίσουν να διαμαρτύρονται, η καθημερινότητα δυσκολεύει καθώς περιορίζονται οι μετακινήσεις, οι δραστηριότητες και, τελικά, η ποιότητα ζωής», αναφέρει ο Ευάγγελος Ευαγγέλου, Διευθυντής Ορθοπαιδικός Χειρουργός στο Metropolitan Hospital.
Τα πόδια δέχονται καθημερινά μεγάλη καταπόνηση. Οστά, αρθρώσεις, τένοντες και μύες συνεργάζονται ώστε να στηρίζουν το σώμα και να επιτρέπουν την κίνηση. Ένας τραυματισμός, μια ανατομική παραμόρφωση ή η χρόνια φθορά μπορεί να διαταράξει αυτή την ισορροπία και να προκαλέσει πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας.
Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα πριν προκαλέσει μεγαλύτερους λειτουργικούς περιορισμούς.
Από το κότσι έως το νεύρωμα Morton
Μεταξύ των συχνότερων προβλημάτων του άκρου ποδός και της ποδοκνημικής περιλαμβάνονται:
- Βλαισός μέγας δάκτυλος (κότσι): Το μεγάλο δάκτυλο αποκλίνει προς τα έξω και δημιουργείται εξόστωση στη βάση του. Μπορεί να προκαλεί πόνο, φλεγμονή και δυσκολία στην επιλογή παπουτσιών.
- Σφυροδακτυλίες και γαμψοδακτυλίες: Παραμορφώσεις των μικρών δακτύλων που μπορεί να οδηγήσουν σε κάλους, πόνο και δυσκολία στη βάδιση.
- Νεύρωμα Morton: Φλεγμονή νεύρου ανάμεσα στα μετατάρσια, η οποία προκαλεί κάψιμο ή αίσθημα ηλεκτρικής εκκένωσης στα δάκτυλα. Ορισμένοι ασθενείς το περιγράφουν σαν να έχουν «πέτρα μέσα στο παπούτσι».
- Αρθριτικός μέγας δάκτυλος (Hallux Rigidus): Εκφυλιστική αρθρίτιδα της πρώτης μεταταρσιοφαλαγγικής άρθρωσης, με πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κίνησης.
- Νόσος Freiberg: Οστεοχονδρίτιδα των μεταταρσίων, συχνότερη σε νεαρές γυναίκες, που μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο στο πρόσθιο μέρος του ποδιού.
- Σύνδρομο ταρσιαίου σωλήνα: Πίεση του οπίσθιου κνημιαίου νεύρου, που μπορεί να προκαλέσει μουδιάσματα και νυχτερινό πόνο στο πέλμα.
Στις παθήσεις που μπορεί επίσης να χρειάζονται εξειδικευμένη αντιμετώπιση περιλαμβάνονται η πλατυποδία, η κοιλοποδία, οι συγγενείς παραμορφώσεις, οι μετατραυματικές βλάβες και η αστάθεια της ποδοκνημικής.
Κότσι: Δεν είναι απλώς ένα «κόκκαλο που πετάει»
«Το «κότσι», ή αλλιώς βλαισός μέγας δάκτυλος, είναι μια από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης σε ιατρό για πόνο και παραμόρφωση στο πόδι, κυρίως από γυναίκες ηλικίας 30-65 ετών. Πολλοί το αντιλαμβάνονται ως ένα «κόκκαλο που πετάει», όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για μια σύνθετη ανατομική διαταραχή που αφορά τη θέση του πρώτου μεταταρσίου και τη μετατόπιση της κεφαλής του, συνοδευόμενη συχνά από συνοδές παραμορφώσεις όπως σφυροδακτυλία, νευρώματα, τύλους ή εξαρθρήματα.
Η παραμόρφωση δημιουργεί σημαντική δυσχέρεια στην καθημερινότητα, αφού η επιλογή υποδημάτων γίνεται όλο και πιο περιοριστική και ο πόνος εντείνεται με την πάροδο του χρόνου. Εκτός από το αισθητικό, το κότσι επηρεάζει άμεσα τη λειτουργικότητα του ποδιού, τη σταθερότητα και τη σωστή κατανομή του βάρους», εξηγεί ο ειδικός.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για την επέμβαση
Σύμφωνα με τον κ. Ευαγγέλου:
- Ο πόνος μετά την επέμβαση αντιμετωπίζεται με τοπική αναισθησία και φαρμακευτική αγωγή και για τους περισσότερους ασθενείς είναι διαχειρίσιμος.
- Γύψος ή πατερίτσες συνήθως δεν απαιτούνται. Χρησιμοποιείται ειδικό μετεγχειρητικό υπόδημα που επιτρέπει τη βάδιση.
- Η επιστροφή στις βασικές δραστηριότητες μπορεί να γίνει περίπου σε 3–4 εβδομάδες, ενώ η πλήρης αποκατάσταση υπολογίζεται σε 6–8 εβδομάδες.
- Η πιθανότητα υποτροπής είναι πολύ χαμηλή όταν διορθώνεται συνολικά η παραμόρφωση και εφαρμόζεται η κατάλληλη τεχνική.
Διαδερμική χειρουργική με πολύ μικρές τομές
Μία από τις σύγχρονες επιλογές για την αντιμετώπιση του βλαισού μεγάλου δακτύλου είναι η διαδερμική χειρουργική. Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσα από μικρές τομές, περίπου 1–2 χιλιοστών, με ειδικά εργαλεία.
Οι απαραίτητες διορθώσεις γίνονται στα οστά και η σταθεροποίησή τους πραγματοποιείται με βιοσυμβατές βίδες τιτανίου. Η επέμβαση διαρκεί περίπου 45 λεπτά και μπορεί να πραγματοποιηθεί με τοπική αναισθησία τύπου block. Ο ασθενής κινητοποιείται μετά το χειρουργείο με ειδικό υπόδημα και στις περισσότερες περιπτώσεις επιστρέφει στο σπίτι την ίδια ημέρα.
Το οίδημα υποχωρεί σταδιακά και περίπου σε 3–4 εβδομάδες μπορούν συνήθως να χρησιμοποιηθούν φαρδιά αθλητικά παπούτσια. Η πλήρης αποκατάσταση υπολογίζεται περίπου στις 6–8 εβδομάδες.
Ο ειδικός διευκρινίζει επίσης ότι η επέμβαση δεν γίνεται με laser, όπως συχνά αναφέρεται. Η διόρθωση πραγματοποιείται με οστεοτομίες στα σημεία της παραμόρφωσης.
Η σύγχρονη χειρουργική του κοτσιού δεν περιορίζεται στην αφαίρεση του εξογκώματος. Στόχος είναι η αποκατάσταση της ανατομίας και της λειτουργίας του ποδιού, ώστε να βελτιωθούν η βάδιση και η κατανομή του βάρους και να περιοριστεί ο κίνδυνος υποτροπής.
Οι επεμβάσεις για τις υπόλοιπες παθήσεις
Ανάλογα με το πρόβλημα, τη σοβαρότητά του, την ηλικία και τη δραστηριότητα του ασθενούς, μπορεί να χρησιμοποιηθούν διαφορετικές χειρουργικές τεχνικές, όπως:
- ολική αρθροπλαστική ποδοκνημικής,
- αρθροσκόπηση ποδοκνημικής και αντιμετώπιση χόνδρινων βλαβών,
- διαδερμική χειρουργική για κότσι και σφυροδακτυλίες,
- τενοντομεταφορές,
- arthroereisis,
- επεμβάσεις διατήρησης των αρθρώσεων,
- διόρθωση παραμορφώσεων με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξατομικεύεται, με βασικό στόχο τη διατήρηση ή αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ποδιού.
Ο στόχος είναι ένα λειτουργικό, ανώδυνο βάδισμα
«Η αποκατάσταση των παθήσεων του ποδιού δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής. Είναι θέμα ποιότητας ζωής, λειτουργικότητας και πρόληψης μακροχρόνιων επιπλοκών. Η έγκαιρη προσέλευση σε εξειδικευμένο τμήμα μπορεί να προλάβει μόνιμες αλλοιώσεις και να επαναφέρει τον ασθενή σε πλήρη δραστηριότητα, χωρίς περιορισμούς», καταλήγει ο κ. Ευαγγέλου.
Φωτογραφία: istock