Ο πνευμονιόκοκκος ή στρεπτόκοκκος της πνευμονίας είναι ένα σημαντικό παθογόνο, που προσβάλλει άτομα κάθε ηλικίας. Εξαπλώνεται με την επαφή με άρρωστους ανθρώπους ή με υγιείς που τον φέρουν στο πίσω μέρος της μύτης τους.
Παρά την ονομασία του δεν προκαλεί μόνον πνευμονία. Μπορεί να προκαλέσει πολλές λοιμώξεις, άλλες εκ των οποίων είναι ήπιες και άλλες σοβαρές.
Όπως αναφέρουν ειδικοί από το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Σκωτίας (NHS Scotland), υπάρχουν περισσότερα από 90 διαφορετικά στελέχη του πνευμονιοκόκκου. Τα στελέχη αυτά λέγονται ορότυποι και μερικοί προκαλούν πιο σοβαρές λοιμώξεις από άλλους.
Τα είδη των λοιμώξεων που προκαλεί συνήθως είναι οι μη-διηθητικές και οι διηθητικές. Μη-διηθητικές αποκαλούνται εκείνες οι οποίες δεν εκδηλώνονται σε ζωτικά όργανα ή στο αίμα. Αυτές τείνουν να είναι πιο ήπιες και συμπεριλαμβάνουν ενδεικτικά:
- Την βρογχίτιδα
- Την μέση ωτίτιδα (λοίμωξη στο αυτί)
- Την παραρρινοκολπίτιδα (λοίμωξη στους παραρρίνιους κόλπους που είθισται να αποκαλούνται ιγμόρεια)
Οι διηθητικές λοιμώξεις που προκαλεί ο πνευμονιόκοκκος προσβάλλουν ζωτικά όργανα ή το αίμα. Έτσι συχνά (αλλά όχι πάντοτε) είναι σοβαρές. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:
- Η πνευμονία (ο πνευμονιόκοκκος είναι η συχνότερη αιτία βακτηριακής πνευμονίας της κοινότητας, δηλαδή εκτός νοσοκομείων)
- Η βακτηριαιμία (λοίμωξη στο αίμα που μπορεί να είναι σχετικά ήπια)
- Η σηψαιμία (σοβαρή λοίμωξη στο αίμα)
- Η οστεομυελίτιδα (λοίμωξη στα οστά)
- Η σηπτική αρθρίτιδα
- Η μηνιγγίτιδα
Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία
Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σοβαρή για τα μικρά παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους πάσχοντες από ορισμένα χρόνια νοσήματα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι ετησίως πεθαίνουν εξαιτίας της σχεδόν 300.000 παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών σε όλο τον κόσμο. Οι περισσότεροι θάνατοι παρατηρούνται σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου τα παιδιά δεν εμβολιάζονται για τον πνευμονιόκοκκο.
Όπως αναφέρει η Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία (ALA), η πνευμονία που προκαλεί ο πνευμονιόκοκκος είναι συχνότερη στους πάσχοντες από χρόνια πάθηση των πνευμόνων ή της καρδιάς, καθώς και από σακχαρώδη διαβήτη. Ειδικότερα ο κίνδυνος αυξάνεται κατά:
- 16-19 φορές σε όσους πάσχουν από χρόνια πνευμονοπάθεια (π.χ. άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια)
- 7 φορές στους ασθενείς με χρόνιο καρδιολογικό πρόβλημα
- Πάνω από 4 φορές στους πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη
Ακόμα και οι υγιείς, όμως, που περνούν τα 50 τους χρόνια διατρέχουν σχεδόν 6,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν πνευμονιοκοκκική πνευμονία, έναντι των νεώτερων ενηλίκων.
Επιπλέον, οι ηλικιωμένοι (ηλικίες 65 ετών και άνω) έχουν δεκαπλάσιες πιθανότητες να χρειασθούν νοσηλεία με την πνευμονία που προκαλεί ο πνευμονιόκοκκος.
Γι’ αυτό τον λόγο συνιστάται να εμβολιάζονται εναντίον του οι ομάδες υψηλού κινδύνου.
Τα ύποπτα συμπτώματα
Εφ’ όσον ο πνευμονιόκοκκος προκαλεί τόσο πολλές και διαφορετικές ασθένειες, είναι σαφές ότι τα συμπτώματα που εκδηλώνουν οι ασθενείς εξαρτώνται από το είδος της λοίμωξης που παθαίνουν. Ωστόσο υπάρχουν ορισμένα που είναι κοινά, σύμφωνα με το NHS Scotland. Αυτά είναι:
- Υψηλός πυρετός (από 38 βαθμούς Κελσίου και πάνω, συχνά είναι επίμονος)
- Ρίγη
- Εφίδρωση
- Πόνοι στο σώμα
- Πονοκέφαλος
- Γενικευμένη αίσθηση ότι δεν είναι καλά
Πότε να πάτε στον γιατρό
Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα τα οποία ενδέχεται να προκαλέσει ο πνευμονιόκοκκος και τα πρέπει πάντοτε να σας κινητοποιούν και να αξιολογούνται από έναν γιατρό. Αυτά είναι:
- Πυρετός που διαρκεί επί περισσότερο από 3 ημέρες
- Βήχας με φλέγματα τα οποία έχουν αίμα
- Επιτάχυνση της αναπνοής (πάνω από 30 ανάσες το λεπτό) ή πόνος στο στήθος
- Υπνηλία ή νοητική σύγχυση
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Ο πυρετός που υπερβαίνει τους 39 βαθμούς σε ένα βρέφος ή νήπιο (ηλικίες από 3 μηνών και πάνω)
- Τα συμπτώματα λοίμωξης που επιμένουν στα μικρά παιδιά
Η πιο σοβαρή λοίμωξη που μπορεί να προκαλέσει ο πνευμονιόκοκκος είναι η βακτηριακή μηνιγγίτιδα. Είναι επείγον περιστατικό και χρειάζεται αμέσως θεραπεία. Μπορεί να έχει ορισμένα προειδοποιητικά συμπτώματα που πρέπει να αξιολογεί δίχως καθυστέρηση ο γιατρός. Αυτά είναι:
- Πόνοι στους μυς, τις αρθρώσεις ή τα άκρα
- Ρίγη ή ασυνήθιστα κρύα χέρια και πόδια
- Μπλε χείλη και χλωμό ή αποχρωματισμένο κατά τόπους δέρμα
Φωτογραφία: iStock