Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι μια διαδικασία αφαίρεσης, κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδική συσκευή που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία (ερυθρά, λευκά, αιμοπετάλια) επιστρέφουν στον οργανισμό.
Το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με υγρό αντικατάστασης, συνήθως αλβουμίνη 5% ή/και φυσιολογικό ορό. Σε ειδικές περιπτώσεις αντικαθίσταται με φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.
Στόχος της πλασμαφαίρεσης είναι η απομάκρυνση μεγαλομοριακών ενώσεων από το πλάσμα, όπως:
- Αντισώματα
- Ανοσοσυμπλέγματα
- Κρυοσφαιρίνες
- Λιποπρωτεΐνες
- Κλάσματα συμπληρώματος
- Πολυμερή v Willebrand
H πλασμαφαίρεση γίνεται με αγγειακή πρόσβαση. Αυτή επιτυγχάνεται:
- Μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων (ένας αφαίρεσης, ένας επαναχορήγησης) ή
- Μέσω ενός κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού
Ο διαχωρισμός του αίματος γίνεται ως εξής: το αίμα οδηγείται στη συσκευή, όπου γίνεται ο διαχωρισμός με φυγοκέντρηση ή μεμβρανική διήθηση. Αντιπηκτική αγωγή με κιτρικά άλατα, αποτρέπει την πήξη στο κύκλωμα.
Μέσω του όγκου ανταλλαγής τυπικά ανταλλάσσεται 1 – 1,5 όγκος πλάσματος ανά συνεδρία (περίπου 3 έως 4 λίτρα σε ενήλικα). Η διάρκεια συνήθως είναι 1,5 έως 3 ώρες. Ο αριθμός των συνεδριών σε κάθε ασθενή εξαρτάται από την ένδειξη. Συνήθως απαιτούνται 5 έως 7 συνεδρίες, καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα.
Συνεχής παρακολούθηση του ασθενούς
Ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρει ότι κατά την πλασμαφαίρεση, ο ασθενής παρακολουθείται συνεχώς ως προς:
- Τα ζωτικά σημεία
- Την ισορροπία υγρών
- Τα πρώιμα σημεία ανεπιθύμητων ενεργειών
Σοβαρές παρενέργειες κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης δεν είναι συχνές. Μπορεί να προκύψει:
Υπόταση και κυκλοφορική καταπληξία, λόγω απότομης μείωσης του ενδαγγειακού όγκου
- Αναφυλακτική αντίδραση στα υγρά υποκατάστασης
- Υπασβεστιαιμία (σ.σ. χαμηλό ασβέστιο στο αίμα) λόγω σύνδεσης του ασβεστίου του ορού με τα κιτρικά άλατα. Εάν η υπασβεστιαιμία είναι πολύ σοβαρή, μπορεί να προκαλέσει καρδιακή αρρυθμία.
Στο Νεφρολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», υπό τη διεύθυνση της συντονίστριας διευθύντριας Ερασμίας Ψημένου, είναι σε λειτουργία τρία μηχανήματα πλασμαφαίρεσης. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 290 συνεδρίες πλασμαφαίρεσης. Τα νοσήματα τα οποία αντιμετωπίστηκαν ήταν:
- Σύνδρομο υπεργλοιότητος
- Αγγειίτιδες
- Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα
- Αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο
- Χρονία φλεγμονώδης απομυελινωτική νευροπάθεια
- Οπτική νευρίτιδα
- Σύνδρομο Guillain Barre
- Μυασθένεια gravis
Επίσης, πραγματοποιήθηκαν 47 συνεδρίες LDL αφαίρεσης σε ασθενείς με σοβαρή ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Το 2026 από την αρχή της χρονιάς μέχρι σήμερα (16.09.2026) έχουν πραγματοποιηθεί 195 συνεδρίες και 36 συνεδρίες LDL αφαίρεσης.
Φωτογραφία: iStock