Η περιφερική αρτηριοπάθεια αποτελεί μια σοβαρή αγγειακή πάθηση που στοχεύει κυρίως τις αρτηρίες των ποδιών μας. Σήμερα, περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έρχονται αντιμέτωποι με τη νόσο, με τις γυναίκες να αποτελούν σχεδόν το ήμισυ αυτών των περιστατικών. Παρά τη συχνότητά της, πολλοί ασθενείς αγνοούν τα σημάδια μέχρι η κατάσταση να φτάσει σε προχωρημένο στάδιο.
«Η νόσος οφείλεται στην αθηροσκλήρωση, ή με απλά λόγια στη συσσώρευση λιπιδίων στο τοίχωμα των αγγείων», εξηγεί ο κ. Γεώργιος Τζαβέλλας, Αγγειοχειρουργός και Διευθυντής της Ε΄ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής στο Metropolitan General. Όπως επισημαίνει ο ειδικός, αυτή η στένωση «προκαλεί μειωμένη αιμάτωση των ποδιών, με αποτέλεσμα πόνο, δυσκολία στη βάδιση και σε προχωρημένα στάδια απειλή για το άκρο. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή επιλογή θεραπείας παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής».
Περιφερική αρτηριοπάθεια – Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Το μεγάλο πρόβλημα με την περιφερική αρτηριοπάθεια είναι ότι μπορεί να παραμείνει «σιωπηλή» για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το πιο χαρακτηριστικό σημάδι είναι η λεγόμενη διαλείπουσα χωλότητα: ένας πόνος ή κράμπα στις γάμπες κατά το περπάτημα, ο οποίος υποχωρεί μόλις σταματήσουμε να κινούμαστε.
Ωστόσο, αν η νόσος προχωρήσει, τα σημάδια γίνονται πιο ανησυχητικά:
- Πόνος στα πόδια ακόμα και όταν ξεκουράζεστε
- Αίσθηση ψυχρότητας στο ένα ή και στα δύο άκρα
- Αλλαγή στο χρώμα του δέρματος (φαίνεται πιο χλωμό ή μελανό)
- Πληγές ή έλκη που αρνούνται να επουλωθούν
Είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε ότι η πάθηση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα πόδια. Αποτελεί ένα «καμπανάκι» για όλο το καρδιαγγειακό σύστημα, καθώς συνδέεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση της αθηροσκλήρωσης. Ο κ. Τζαβέλλας αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται άμεσα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες, επιταχύνοντας την αθηροσκλήρωση, ενώ ο σακχαρώδης διαβήτης αυξάνει σημαντικά τόσο τη συχνότητα όσο και τη βαρύτητα της νόσου».
Σύμφωνα με τον γιατρό, στην εξίσωση μπαίνουν επίσης:
- Η αρτηριακή υπέρταση και η χοληστερίνη (υπερλιπιδαιμία), που στενεύουν τα αγγεία.
- Η παχυσαρκία και η έλλειψη σωματικής άσκησης.
- Η προχωρημένη ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακών προβλημάτων.
- Η «κρυφή» απειλή για τις γυναίκες
Στο γυναικείο φύλο, η διάγνωση συχνά καθυστερεί γιατί τα συμπτώματα μπορεί να είναι λιγότερο τυπικά ή πιο ήπια. Αυτό οδηγεί σε υποτίμηση του προβλήματος, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να φτάνουν στον γιατρό όταν η ισχαιμία είναι ήδη σε προχωρημένο στάδιο, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.
Η διαγνωστική οδός
Η σύγχρονη ιατρική επιτρέπει τον εντοπισμό της νόσου με απλές αλλά έγκυρες μεθόδους. «Η διάγνωση βασίζεται αρχικά στη λεπτομερή κλινική εξέταση και στη λήψη πλήρους ιστορικού, ενώ συμπληρώνεται από εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις», εξηγεί ο κ. Τζαβέλλας.
Η πρώτη κίνηση είναι ο σφυροβραχιόνιος δείκτης (ABI), μια απλή και ανώδυνη μέτρηση στο ιατρείο. Αν χρειαστεί περαιτέρω έρευνα, χρησιμοποιείται το υπερηχογράφημα triplex αρτηριών για να φανεί η ροή του αίματος. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, ο ειδικός σημειώνει πως «χρησιμοποιείται αξονική (CTA) ή μαγνητική αγγειογραφία (MRA), ενώ η επεμβατική αγγειογραφία εφαρμόζεται κυρίως πριν από επεμβατική ή ενδαγγειακή θεραπεία, καθώς επιτρέπει ταυτόχρονα διάγνωση και θεραπευτικό σχεδιασμό».
Θεραπεία: Από τη ρύθμιση της ζωής έως τις επεμβάσεις
Η αντιμετώπιση είναι πάντα κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του κάθε ασθενούς. Η βάση είναι η συντηρητική θεραπεία: διακοπή καπνίσματος, σωστή ρύθμιση του διαβήτη και της πίεσης, ειδική φαρμακευτική αγωγή και, πάνω από όλα, προγράμματα βάδισης.
Όταν όμως η κατάσταση επιμένει, υπάρχουν οι εξής επιλογές:
- Ενδαγγειακή θεραπεία: Μια ελάχιστα επεμβατική λύση (αγγειοπλαστική με μπαλόνι, stents, αθηρεκτομή) που προσφέρει γρήγορη αποκατάσταση και ελάχιστη παραμονή στο νοσοκομείο.
- Χειρουργική επέμβαση: Το bypass των κάτω άκρων παραμένει η ενδεδειγμένη λύση για πολύπλοκες βλάβες, με στόχο τη μόνιμη αποκατάσταση της κυκλοφορίας.
Κλείνοντας, ο κ. Τζαβέλλας υπογραμμίζει μια κρίσιμη αλήθεια: «Η περιφερική αρτηριοπάθεια δεν αποτελεί μόνο νόσο των κάτω άκρων, αλλά ένδειξη γενικευμένης αθηροσκλήρωσης και αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου. Η αλλαγή του τρόπου ζωής με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, οι σύγχρονες τεχνικές και η συστηματική παρακολούθηση από εξειδικευμένο αγγειοχειρουργό αποτελούν τους βασικούς πυλώνες για την προστασία της υγείας μας».
Φωτογραφία: istock