Η αντισύλληψη, η εγκυμοσύνη, η περίοδος μετά τον τοκετό και η εμμηνόπαυση είναι τέσσερις φάσεις στη ζωή μιας γυναίκας κατά τις οποίες μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος θρόμβωσης.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, στις 13 Οκτωβρίου, το Ινστιτούτο Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και στην Αντιθρομβωτική Αγωγή (ΙΜΕΘΑ) επισημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν παραμένει ίδιος σε όλες τις ηλικίες και ότι σημαντικό ρόλο παίζουν τόσο οι ορμονικές μεταβολές όσο και οι θεραπείες που μπορεί να λαμβάνει μια γυναίκα.
Η φετινή διεθνής εκστρατεία εστιάζει ειδικά στην υγεία των γυναικών, με το μήνυμα «Κάθε γυναίκα. Κάθε ηλικία. Κάθε στάδιο. Αναγνώρισε τον κίνδυνο. Δράσε».
Πότε αυξάνεται ο κίνδυνος θρόμβωσης
Για τις περισσότερες υγιείς γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, ο απόλυτος κίνδυνος θρόμβωσης παραμένει χαμηλός. Ωστόσο, είναι υψηλότερος όταν χρησιμοποιείται ορμονική αντισύλληψη που περιέχει οιστρογόνα, σε σύγκριση με τη μη χρήση ορμονικής αντισύλληψης.
Στην εγκυμοσύνη, ο κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής αυξάνεται περίπου 4 έως 5 φορές. Ακόμη μεγαλύτερος είναι κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό. Στη λοχεία μπορεί να είναι περίπου 20 φορές υψηλότερος σε σχέση με γυναίκες που δεν κυοφορούν.
Στην εμμηνόπαυση, η από του στόματος θεραπεία με οιστρογόνα συνδέεται με περίπου 2 έως 3 φορές αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, ενώ η διαδερμική χορήγηση οιστρογόνων συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο.
Για τον λόγο αυτό, η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου πριν από την έναρξη μιας θεραπείας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.
Ποιοι άλλοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο
Ο κίνδυνος θρόμβωσης επηρεάζεται επίσης από:
- προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης,
- κληρονομικές διαταραχές πήξης,
- κάπνισμα,
- παχυσαρκία,
- ηλικία,
- ορισμένα νοσήματα.
Αυξημένο κίνδυνο μπορεί επίσης να έχουν ασθενείς με καρκίνο, διαβήτη ή καρδιοπάθεια.
«Ο κίνδυνος θρόμβωσης δεν είναι ίδιος σε όλη τη ζωή μιας γυναίκας. Αλλάζει με την αντισύλληψη, την εγκυμοσύνη, τη λοχεία και την εμμηνόπαυση», τονίζει ο Αλέξανδρος Τσελέπης, ομότιμος καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Αθηροθρόμβωσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ και υπεύθυνος για τη διοργάνωση της Παγκόσμιας Ημέρας Θρόμβωσης.
Όπως διευκρινίζει, αυτό δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες πρέπει να φοβούνται αυτές τις φυσιολογικές φάσεις της ζωής ή τις θεραπευτικές επιλογές τους, αλλά ότι χρειάζεται να γνωρίζουν τους προσωπικούς τους παράγοντες κινδύνου.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση προσοχή
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καθοριστική.
Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση μπορεί να εκδηλωθεί με:
- πόνο ή ευαισθησία στο πόδι,
- πρήξιμο,
- ερυθρότητα ή αλλαγή χρώματος,
- αίσθημα θερμότητας.
Η πνευμονική εμβολή μπορεί να προκαλέσει:
- ξαφνική δύσπνοια,
- γρήγορη αναπνοή,
- πόνο στο στήθος που επιδεινώνεται με τη βαθιά αναπνοή,
- ζάλη ή λιποθυμία,
- αιμόπτυση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
«Πρήξιμο ή πόνος στο πόδι και ξαφνική δύσπνοια είναι συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται. Η ενημέρωση και η εξατομικευμένη εκτίμηση του κινδύνου μπορούν να σώσουν ζωές», επισημαίνει ο κ. Τσελέπης.
«Να συζητούν με τον γιατρό τους πριν από κάθε ορμονική θεραπεία»
Ο Δημήτρης Ρίχτερ, καρδιολόγος και πρόεδρος του ΙΜΕΘΑ, τονίζει ότι η θρόμβωση μπορεί να προληφθεί.
«Φέτος απευθυνόμαστε ειδικά στις γυναίκες: να γνωρίζουν σε ποιες περιόδους της ζωής τους αυξάνεται ο κίνδυνος, να συζητούν με τον γιατρό τους πριν από κάθε ορμονική θεραπεία και να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια όταν εμφανίζουν συμπτώματα. Η σωστή ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα της πρόληψης», αναφέρει.
Η φετινή εκστρατεία ενθαρρύνει κάθε γυναίκα να συζητά με τον γιατρό της το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό της πριν από την έναρξη ορμονικής αντισύλληψης ή ορμονικής θεραπείας στην εμμηνόπαυση, αλλά και κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό.
Στόχος είναι οι αποφάσεις για την πρόληψη και τη θεραπεία να λαμβάνονται εξατομικευμένα, ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου κάθε γυναίκας.
Το φετινό μήνυμα εντάσσεται στην εκστρατεία «Από το κεφάλι έως τα πόδια, πάρτε τον έλεγχο», η οποία υπενθυμίζει ότι η θρόμβωση μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά σημεία του σώματος και ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η θεραπεία μπορούν να σώσουν ζωές.
Φωτογραφία: istock