Οι ηλικιωμένοι που αρχίζουν να μειώνουν την οδήγηση ή δείχνουν απρόθυμοι να αλλάξουν τις διαδρομές που συνηθίζουν να κάνουν, είναι πιθανότερο να φέρουν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την άνοια, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.
Σε μελέτη που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν ακόμα πως αυτοί οι ηλικιωμένοι έχουν αυξημένες πιθανότητες να υιοθετούν ανασφαλείς πρακτικές κατά την οδήγηση. Διατρέχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο τροχαίου.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι συνήθειες κατά την οδήγηση μπορούν να εγείρουν υπόνοιες για την έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, λένε οι ερευνητές.
Τα νέα ευρήματα θα παρουσιασθούν την ερχόμενη εβδομάδα στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Εγκεφαλικών (ISC 2026).
«Η μελέτη μας έδειξε ότι ορισμένες παράμετροι της οδήγησης μπορεί να υποδηλώνουν υποκείμενη βλάβη στην λευκή ουσία του εγκεφάλου. Τέτοιου είδους παράμετροι είναι η συχνότητα και ο προορισμός της οδήγησης, καθώς και η ευελιξία στις ακολουθούμενες διαδρομές», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Chia-Ling Phuah, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας στο Νευρολογικό Ινστιτούτο Barrow, στο Φοίνιξ της Αριζόνα.
Ακόμα και οι μικρές αλλαγές στην οδήγηση μπορεί να παράσχουν σημαντικά στοιχεία για τις αλλαγές του εγκεφάλου, πρόσθεσε. Μάλιστα οι αλλαγές αυτές συχνά παρατηρούνται πριν από τα κλασικά προβλήματα μνήμης και σκέψης που χαρακτηρίζουν την άνοια.
Οι βλάβες στην λευκή ουσία του εγκεφάλου σχετίζονται με την έκπτωση των νοητικών λειτουργιών και την άνοια.
Η μελέτη
Η νέα μελέτη διεξήχθη σε 220 εθελοντές, ηλικίας 65 ετών και άνω. Κανένας δεν έπασχε από άνοια κατά την έναρξη της μελέτης. Όλοι, δε, ζούσαν ανεξάρτητοι στις οικίες τους.
Κάθε εθελοντής υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου κατά την ένταξή του στη μελέτη. Οι μισοί την επανέλαβαν τουλάχιστον 12 μήνες αργότερα. Οι ερευνητές τοποθέτησαν επίσης στα οχήματά τους αισθητήρες με τους οποίους κατέγραφαν επί περισσότερα από πέντε χρόνια την οδήγησή τους. Οι αισθητήρες κατέγραφαν λ.χ.:
- Πόσο συχνά οδηγούσαν
- Ποιες διαδρομές ακολουθούσαν
- Με τι ταχύτητα οδηγούσαν
- Πόσο δυνατά πατούσαν το φρένο
- Πώς έστριβαν στις στροφές (ομαλά ή απότομα)
- Τυχόν τρακαρίσματα
Τα στοιχεία από την οδήγηση συγκρίθηκαν στη συνέχεια με ορισμένες αλλοιώσεις στην λευκή ουσία του εγκεφάλου που είναι ενδεικτικές εγκεφαλικής βλάβης. Οι αλλοιώσεις αυτές λέγονται υπερεντάσεις λευκής ουσίας (white matter hyperintensities).
Τα ευρήματα
Στη διάρκεια της περιόδου παρακολουθήσεως, το 17% των συμμετεχόντων παρουσίασαν έκπτωση των νοητικών λειτουργιών. Οι περισσότεροι από αυτούς διαγνώσθηκαν αργότερα με νόσο Αλτσχάιμερ.
Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, όσο περισσότερες βλάβες είχαν οι συμμετέχοντες στη λευκή ουσία του εγκεφάλου τους, τόσο περισσότερες αλλαγές υπήρχαν στην οδήγηση. Ενδεικτικά οι ηλικιωμένοι:
- Οδηγούσαν λιγότερο συχνά
- Έκαναν λιγότερες διαδρομές
- Ακολουθούσαν συνεχώς τις ίδιες διαδρομές
- Έκαναν περισσότερα λάθη κατά την οδήγηση
Οι αλλαγές αυτές ήταν ιδιαιτέρως έντονες σε όσους ανέπτυξαν αργότερα άνοια. Ειδικά, εξ άλλου, όσοι είχαν βλάβες στη λευκή ουσία στο οπίσθιο τμήμα του εγκεφάλου, είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν και σε τροχαία ατυχήματα.
Αυτό το τμήμα της λευκής ουσίας είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των οπτικών πληροφοριών και για την κίνηση, εξήγησε η Dr. Phuah.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν πως οι αλλαγές στην οδήγηση σε έναν ηλικιωμένο δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως κάτι άνευ σημασίας. Και αυτό, διότι ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη υποκείμενης έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών, πρόσθεσε.
Τα ευρήματα που ανακοινώνονται σε ιατρικά συνέδρια θεωρούνται προκαταρκτικά έως ότου δημοσιευθούν σε κάποια ιατρική επιθεώρηση.
Φωτογραφία: iStock