Ασθενείς στις ΗΠΑ που υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση ήπατος κατόρθωσαν να κόψουν τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, χάρη σε μία νέα, ερευνητική (πειραματική) θεραπεία.
Τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα χορηγούνται στους μεταμοσχευθέντες για να εμποδίσουν τον οργανισμό τους να απορρίψει το σωτήριο μόσχευμα.
Τρεις από τους οκτώ ασθενείς στους οποίους εφαρμόσθηκε η νέα θεραπεία, ζουν εδώ και τουλάχιστον τρία χρόνια χωρίς να λαμβάνουν τα φάρμακα αυτά. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό ίσως είναι ένα πρώτο, πρώιμο βήμα προς τις μεταμοσχεύσεις χωρίς κίνδυνο απόρριψης των μοσχευμάτων.
Η καλή αυτή είδηση δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications. Αν και τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα έχουν καταστήσει εφικτές τις μεταμοσχεύσεις οργάνων, έχουν σοβαρές παρενέργειες, λένε οι ειδικοί.
Η εξασθένηση του ανοσοποιητικού που προκαλούν, αφήνει τους ασθενείς ευάλωτους στις λοιμώξεις και στην ανάπτυξη άλλων προβλημάτων υγείας. Αυτά κυμαίνονται από επιτάχυνση της καρδιοπάθειας μέχρι αύξηση της χοληστερόλης και νεφρική ανεπάρκεια.
Στην πραγματικότητα, εντός πέντε ετών από μία μεταμόσχευση ήπατος το 25% των ασθενών χάνουν τη ζωή τους, δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Abhinav Humar, καθηγητής Χειρουργικής Μεταμοσχεύσεων στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ. Πολλοί από αυτούς καταλήγουν, διότι τα φάρμακα κατά της απόρριψης καταστρέφουν τους νεφρούς τους.
«Ο κατάλογος με τις παρενέργειές τους είναι μακρύς. Εάν κάποιος μπορούσε να αποφύγει τη λήψη τους, σίγουρα θα το έκανε», τόνισε ο Dr. Humar.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να βρουν τρόπο μείωσης της μακροχρόνιας εξάρτησης από τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.
Τα δενδριτικά κύτταρα
Αυτό ως φαίνεται ήρθε ένα βήμα πιο κοντά χάρη στα δενδριτικά κύτταρα. Πρόκειται για ένα είδος ανοσοποιητικών κυττάρων που είναι καθοριστικά για την προστασία από την απόρριψη των μοσχευμάτων.
Οι επιστήμονες του Πίτσμπουργκ σκέφτηκαν να χορηγήσουν δενδριτικά κύτταρα των δοτών, στους λήπτες των οργάνων που επρόκειτο να μεταμοσχευθούν. Ήλπιζαν ότι αν συνέβαινε αυτό, μπορεί ο οργανισμός των ληπτών να δεχόταν το νέο όργανο ως δικό του.
Η ερευνητική προσπάθεια άρχισε από τη μεταμόσχευση ήπατος, επειδή το ήπαρ είναι το όργανο που ανέχεται καλύτερα ο ανθρώπινος οργανισμός μετά τη μεταμόσχευση.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μετά από αρκετά χρόνια ανοσοκαταστολής, το περίπου 13-16% των ληπτών ηπατικού μοσχεύματος κατορθώνουν να μειώσουν τα φάρμακα, σημειώνουν οι επιστήμονες του Πίτσμπουργκ στο άρθρο τους.
Στη νέα μελέτη, θέλησαν να εξακριβώσουν εάν μπορούσαν να βοηθήσουν περισσότερους. Σε έρευνες στο εργαστήριο είχαν διαπιστώσει πως αυτό ήταν εφικτό με τα δενδριτικά κύτταρα. Έπρεπε όμως να δοκιμάσουν τη μέθοδό τους και σε ανθρώπους.
Η μελέτη
Η νέα μελέτη είναι αρχικού σταδίου (στάδιο Ι/ΙΙa). Σε αυτήν εντάχθηκαν συνολικώς 15 ασθενείς που επρόκειτο να υποβληθούν σε μεταμόσχευση ήπατος. Οι δύο διέκοψαν τη συμμετοχή τους στη μελέτη για άλλους λόγους υγείας. Έτσι οι ερευνητές παρακολούθησαν τους υπόλοιπους 13. Οι ασθενείς είχαν μέση ηλικία 60 ετών.
Όλοι οι δότες ήπατος ήταν ζώντες. Επειδή το ήπαρ είναι το μόνο όργανο που μπορεί να αναγεννηθεί πλήρως, οι γιατροί πραγματοποιούν και μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες. Μετά την εγχείρηση, σε δότες και λήπτες αναπτύσσεται τελικά ολόκληρο ήπαρ.
Η δυνατότητα αυτή επέτρεψε στους ερευνητές να προγραμματίσουν κάθε μεταμόσχευση με τρόπο που τους επέτρεπε να λάβουν δενδριτικά κύτταρα από κάθε δότη πριν γίνει η μεταμόσχευση. Ύστερα τα τοποθετούσαν σε κάθε λήπτη, σε μια προσπάθεια να προετοιμάσουν τον οργανισμό του να αποδεχθεί το μόσχευμα.
Η διαδικασία απομόνωσης και προετοιμασίας των δενδριτικών κυττάρων διαρκούσε περίπου μία εβδομάδα. Η έγχυση στους λήπτες έγινε επτά ημέρες πριν από τη μεταμόσχευση.
Προγενέστερες μελέτες είχαν δείξει ότι ο οργανισμός του λήπτη δεν χρειάζεται να έχει ολόκληρα τα δενδριτικά κύτταρα του δότη. Αρκεί να απομείνουν ορισμένα μόρια (π.χ. αντιγόνα).
Έως και 6,5 χρόνια
Οι 13 συμμετέχοντες στη μελέτη έπαιρναν επί έναν χρόνο ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Ύστερα υποβλήθηκαν σε εξετάσεις και οι οκτώ από αυτούς βρέθηκε ότι μπορούσαν να ενταχθούν στο πρωτόκολλο μείωσης και διακοπής των φαρμάκων.
Η πρώτη δοκιμή έγινε τον Οκτώβριο του 2017 σε έναν 58χρονο εκείνη την εποχή άνδρα που λεγόταν Michael Schaffer. Πέθανε αιφνιδίως οκτώ χρόνια αργότερα, από αίτια που δεν σχετίζονται με την μεταμόσχευση ήπατος ή τη νέα θεραπεία. Στο μεσοδιάστημα είχε περιορίσει τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Έπαιρνε ένα την ημέρα και στην χαμηλότερη δυνατή δόση. Ποτέ όμως δεν μπόρεσε να τα διακόψει εντελώς.
Από τους υπόλοιπους επτά, τέσσερις δεν κατάφεραν να απαλλαγούν οριστικά από τα φάρμακά τους ή χρειάσθηκε να επιστρέψουν στην αρχική αγωγή. Οι άλλοι τρεις, όμως, έχουν ήδη ξεπεράσει τα 3 χρόνια χωρίς φάρμακα, με μία 65χρονη να έχει φθάσει στα 6,5 χρόνια!
Οι επιστήμονες του Πίτσμπουργκ τονίζουν ότι η μελέτη τους ήταν διερευνητική. Επομένως απαιτούνται πολλές ακόμα προσπάθειες για να βεβαιωθούν ότι η μέθοδός του αποδίδει και ποιοι ασθενείς είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από αυτήν.
Φωτογραφία: iStock