Στο προσκήνιο έχει επανέλθει δυναμικά τις τελευταίες μέρες ο λαγοκέφαλος – το επεκτατικό, τοξικό ψάρι που εισέβαλλε πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες στη Μεσόγειο μέσω της διώρυγας του Σουέζ, αλλά τα τελευταία χρόνια αναπαράγεται ανεξέλεγκτα και έχει πλημμυρίσει το Αιγαίο.
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) είναι επίσης γνωστός ως ψάρι φούγκου (Sennin fugu). Στην Άπω Ανατολή, ιδίως στην Ιαπωνία, θεωρείται εκλεκτή λιχουδιά, την οποία όμως ετοιμάζουν μόνον έμπειροι σεφ. Και αυτό διότι η σάρκα και τα όργανά του περιέχουν τετροδοτοξίνη (είναι μία ισχυρή νευροτοξίνη).
Ακόμα και έτσι, όμως, η δηλητηρίαση από αυτόν δεν είναι σπάνια. Υπολογίζεται ότι ετησίως δηλητηριάζονται κατά μέσον όρο 45 άνθρωποι στην χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Η θνησιμότητα φθάνει στο 11%.
Ανάλογες δηλητηριάσεις έχουν συμβεί και στη Μεσόγειο, καθώς πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν πόσο επικίνδυνο είναι αυτό το πιτσιλωτό, μακρόστενο ψάρι.
Στην πραγματικότητα, ο λαγοκέφαλος είναι τόσο τοξικός εάν καταναλωθεί αδιακρίτως, ώστε σε αρκετές τηλεοπτικές σειρές (μεταξύ αυτών το NCIS και το Columbo) έχει χρησιμοποιηθεί ως φονικό όπλο!
Τι μπορεί όμως να πάθει κάποιος, εάν τον καταναλώσει όχι από κάποιον εξειδικευμένο Ιάπωνα σεφ, αλλά στην κουζίνα του; Πριν από αρκετά χρόνια, επιστήμονες από το Ισραήλ περιέγραψαν αναλυτικά στην ιατρική επιθεώρηση Case Reports in Critical Care, τι συνέβη σε έναν έως πρότινος υγιή 52χρονο συμπατριώτη τους.
Ο λαγοκέφαλος (ή (Lagocephalus sceleratus ή Sennin fugu) περιέχει τετροδοτοξίνη
Από τη ναυτία στο βαθύ κώμα
Όπως αναφέρουν οι γιατροί από το Ιατρικό Κέντρο Wolfson, στο Χολόν του Τελ Αβίβ, ο 52χρονος μεταφέρθηκε στα επείγοντα με ναυτία, έμετο και οξεία δύσπνοια. Ο άνδρας αυτός ήταν ερασιτέχνης ψαράς. Όπως είπε στους γιατρούς, δύο ώρες νωρίτερα είχε φάει το συκώτι και τους γονάδες ενός ψαριού που ο ίδιος είχε ψαρέψει.
Αρκετά λεπτά μετά από την κατανάλωσή του, άρχισε να νιώθει «μυρμήγκιασμα» γύρω από το στόμα του (περιστοματική παραισθησία). Άρχισε επίσης να νιώθει μυϊκή αδυναμία στα άκρα του (χέρια, πόδια) που επιδεινωνόταν.
Έως εκείνη τη στιγμή ο άνδρας δεν είχε ιδέα πως για την κατάστασή του ευθυνόταν όχι απλώς «ένα ψάρι», αλλά ένας λαγοκέφαλος.
Λίγη ώρα, όμως, μετά την άφιξή του στο νοσοκομείο, ο 52χρονος εκδήλωσε ξαφνικά οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια με βραδύπνοια (αργή αναπνοή). Εντός λεπτών εκδήλωσε και βραδυκαρδία που εξελίχθηκε γρήγορα σε ανακοπή καρδιάς.
Οι γιατροί έπεσαν πάνω του και κατάφεραν να τον ανατάξουν γρήγορα. Τον διασωλήνωσαν, τον συνέδεσαν με μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και οι ζωτικές του ενδείξεις επανήλθαν.
Όταν, όμως, σταθεροποιήθηκε η κατάστασή του και άρχισαν να τον εξετάζουν νευρολόγοι, διαπίστωσαν πως είχε πλήρη παράλυση. Δεν υπήρχε καμία ακούσια κινητική αντίδραση σε διάφορα ερεθίσματα, ούτε η κόρη των ματιών του αντιδρούσε στο φως. Ο 52χρονος είχε πέσει σε βαθύ κώμα.
Οι γιατροί υπέθεσαν ότι είχε δηλητηριαστεί από κάποιον παραλυτικό παράγοντα. Ούτε εκείνοι όμως γνώριζαν ακόμα ότι υπαίτιος ήταν ένας λαγοκέφαλος! Τον μετέφεραν στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) και άρχισαν υποστηρικτική φροντίδα.
Τα υπολείμματα του ψαριού
Αρκετές ώρες μετά την εισαγωγή του στην ΜΕΘ, οι συγγενείς του έφεραν στους γιατρούς τα απομεινάρια του ψαριού που είχε φάει. Οι γιατροί ήδη υποψιάζονταν δηλητηρίαση από τετροδοτοξίνη, αλλά ούτε εκείνοι ήξεραν αν το ψάρι που έβλεπαν μπορεί να την περιείχε.
Έτσι, ζήτησαν τη βοήθεια ενός θαλάσσιου βιολόγου, στον οποίο έστειλαν φωτογραφίες του ψαριού. Εκείνος αναγνώρισε αμέσως πως επρόκειτο για έναν λαγοκέφαλο και τους ενημέρωσε.
Γνωρίζοντας πια τι τον είχε αρρωστήσει, οι γιατροί άρχισαν να του χορηγούν την απαιτούμενη θεραπεία και 36 ώρες αργότερα κατάφεραν να τον αποσωληνώσουν. Τις επόμενες μέρες ο άνδρας βελτιωνόταν συνεχώς και τελικά πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο.
Όλα τα πιθανά συμπτώματα
Οι γιατροί επισημαίνουν στο άρθρο τους ότι η τετροδοτοξίνη είναι ένα από τα πιο ισχυρά δηλητήρια που είναι γνωστά στον άνθρωπο. Εάν την καταναλώσει κανείς, θα πάθει επικίνδυνη δηλητηρίαση. Τα ύποπτα συμπτώματα είναι:
- Αιφνίδια ούρηση
- Σιελόρροια
- Έμετος
- Διάρροια
- Απουσία τενοντίων αντανακλαστικών (π.χ. δεν υπάρχει αντίδραση όταν ο γιατρός κτυπά με ένα σφυράκι έναν τένοντα)
- Ακούσιες μυϊκές συσπάσεις (συσσωμάτωση)
- Λήθαργος
- Αταξία (απώλεια του συντονισμού των κινήσεων)
- Προοδευτική παράλυση
- Δύσπνοια
Ο θάνατος μπορεί να προκληθεί από την παράλυση των αναπνευστικών μυών και νεύρων.
Η ασφαλέστερη λύση, λοιπόν, αν δείτε αυτό το πιτσιλωτό, μακρόστενο ψάρι, είναι να μην το πιάσετε με γυμνά χέρια, να μην το καθαρίσετε και φυσικά να μην το φάτε.
Φωτογραφία: iStock