Τα κουνούπια θεωρούνται πλέον παγκοσμίως το πιο θανατηφόρο ζωικό είδος για τον άνθρωπο, κυρίως λόγω της μετάδοσης ασθενειών όπως η ελονοσία και ο Δάγκειος πυρετός. Η αυξανόμενη γεωγραφική εξάπλωση των νοσημάτων που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις αρχές δημόσιας υγείας διεθνώς.
Το θέμα αναλύει η γιατρός δημόσιας υγείας και προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, Δανάη Περβανίδου, η οποία εξηγεί ότι διαφορετικά είδη κουνουπιών μεταδίδουν διαφορετικά νοσήματα.
Τα είδη κουνουπιών που μεταδίδουν σοβαρά νοσήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, τα κουνούπια Ανωφελή μεταδίδουν την ελονοσία, τα κουνούπια Culex μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, ενώ τα κουνούπια Aedes συνδέονται με τον Δάγκειο πυρετό, τη νόσο Chikungunya και τον ιό Zika.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση του Aedes albopictus, του γνωστού «κουνουπιού τίγρη», το οποίο έχει εγκατασταθεί πλέον και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παγκοσμιοποίηση, η αύξηση των διεθνών μετακινήσεων και οι κλιματικές αλλαγές ευνοούν τη μεταφορά τόσο των κουνουπιών όσο και των παθογόνων που μεταδίδουν.
Η νέα πραγματικότητα στην Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη καταγράφει όλο και μεγαλύτερες περιόδους μετάδοσης νοσημάτων που σχετίζονται με κουνούπια. Ο ιός του Δυτικού Νείλου θεωρείται πλέον ενδημικός σε πολλές περιοχές της νότιας και κεντρικής Ευρώπης, με εποχικές εξάρσεις από τον Ιούνιο έως τον Νοέμβριο.
Παράλληλα, ασθένειες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αποκλειστικά «τροπικές», όπως ο Δάγκειος πυρετός και η νόσος Chikungunya, εμφανίζονται πλέον και σε ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως στη Γαλλία και την Ιταλία.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι τα περιστατικά αυτά ξεκινούν συνήθως από ταξιδιώτες που επιστρέφουν μολυσμένοι από χώρες όπου οι ασθένειες είναι ενδημικές και στη συνέχεια μεταδίδονται τοπικά μέσω των κουνουπιών Aedes.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010 και μετά, σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
Κατά την περίοδο 2010-2025 έχουν καταγραφεί συνολικά 2.184 κρούσματα, με μέσο ετήσιο αριθμό τα 123 περιστατικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, το 71% των περιστατικών αφορούσε σοβαρές μορφές της νόσου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως εγκεφαλίτιδες και μηνιγγίτιδες.
Το 14% των διαγνωσμένων περιστατικών είχε θανατηφόρα κατάληξη, κυρίως σε ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας.
Για το 2026 δεν έχουν καταγραφεί ακόμη κρούσματα στην Ελλάδα, ωστόσο οι ειδικοί θεωρούν σχεδόν βέβαιη την επανεμφάνιση περιστατικών κατά τη φετινή περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Ο κίνδυνος από τον Δάγκειο πυρετό και το κουνούπι «τίγρη»
Αν και στη χώρα μας έχουν καταγραφεί έως τώρα μόνο εισαγόμενα περιστατικά Δάγκειου πυρετού, Chikungunya και Zika, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχει πλέον πραγματικός κίνδυνος τοπικής μετάδοσης.
Η παρουσία του κουνουπιού Aedes albopictus στη χώρα αυξάνει την πιθανότητα να μεταδοθούν τοπικά αυτοί οι ιοί μετά την εισαγωγή τους από μολυσμένους ταξιδιώτες.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο εγκατάστασης του Aedes aegypti, του βασικού διαβιβαστή των παραπάνω ιών, ο οποίος έχει ήδη εντοπιστεί στην Κύπρο και σε περιοχές της Μαύρης Θάλασσας.
- Διαβάστε επίσης – Τι σας κάνει «ακαταμάχητους» στα κουνούπια: Μελέτη του MIT εξηγεί
Τα μέτρα προστασίας που συστήνει ο ΕΟΔΥ
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η προστασία από τα τσιμπήματα κουνουπιών αποτελεί το βασικότερο μέτρο πρόληψης.
Συστήνεται:
- χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών,
- τοποθέτηση σητών και κουνουπιέρων,
- χρήση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών,
- και επιλογή μακριών ρούχων, ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.
- Παράλληλα, κρίσιμο θεωρείται και το να απομακρύνονται οι εστίες στάσιμου νερού από αυλές, μπαλκόνια, ταράτσες και κήπους, καθώς εκεί αναπαράγονται τα κουνούπια.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική, καθώς πολλές από τις εστίες αναπαραγωγής εντοπίζονται σε ιδιωτικούς χώρους όπου οι δημόσιες υπηρεσίες δεν μπορούν να παρέμβουν.
Φωτογραφία: isock