Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, σε σχέση με την ιστορία του, συνδέεται με δύο γυναίκες που σημάδεψαν την ιατρική και την κοινωνία. Το 1951, η Χενριέτα Λακς, 31 ετών από τις ΗΠΑ, διαγνώστηκε με επιθετικό καρκίνο και πέθανε λίγους μήνες αργότερα. Τα κύτταρα του όγκου της, γνωστά ως HeLa, έγιναν τα πρώτα «αθάνατα» κύτταρα και χρησιμοποιήθηκαν σε χιλιάδες επιστημονικές μελέτες, αλλά η υπόθεσή της άνοιξε και συζήτηση για την ιατρική δεοντολογία.
Δεκαετίες αργότερα, η Βρετανίδα τηλεοπτική προσωπικότητα Τζέιντ Γκούντι διαγνώστηκε με τον ίδιο καρκίνο σε ηλικία 27 ετών. Η δημόσια πορεία της νόσου της οδήγησε σε σημαντική αύξηση των τεστ Παπανικολάου και του εμβολιασμού HPV στο Ηνωμένο Βασίλειο, φαινόμενο που ονομάστηκε “Jade Goody effect”.
Καρκίνος τραχήλου μήτρας – Ένας καρκίνος με γνωστή αιτία
«Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η τέταρτη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως και σε ποσοστό άνω του 90% συνδέεται με τον ιό HPV», εξηγεί η δρ Αλεξάνδρα Καραδήμου, Παθολόγος – Ογκολόγος και Αναπληρώτρια Διευθύντρια της ΣΤ’ Ογκολογικής Κλινικής του Metropolitan General.
Ο ιός των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων περιλαμβάνει περισσότερους από 200 τύπους, με περίπου 40 να μεταδίδονται σεξουαλικά. Από αυτούς, 14 θεωρούνται υψηλού κινδύνου, κυρίως οι τύποι 16 και 18.
Η αργή εξέλιξη δίνει χρόνο για πρόληψη
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη από HPV δεν δίνει συμπτώματα και υποχωρεί από μόνη της. Όταν όμως επιμένει για χρόνια, μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας.
«Οι αλλοιώσεις εξελίσσονται αργά, από δυσπλασία σε προκαρκινικές βλάβες και τελικά σε καρκίνο μέσα σε χρόνια. Αυτό μας δίνει πολύτιμο χρόνο για έγκαιρη διάγνωση», τονίζει η ειδικός.
Συμπτώματα που εμφανίζονται αργά
Στα αρχικά στάδια δεν υπάρχουν συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν, η νόσος είναι συχνά προχωρημένη. Τα βασικά σημάδια περιλαμβάνουν ανώμαλη αιμορραγία, εκκρίσεις, πυελικό πόνο και απώλεια βάρους.
Η διαφορά στην πρόγνωση είναι μεγάλη. Στο αρχικό στάδιο η πενταετής επιβίωση φτάνει το 95%, ενώ στο προχωρημένο στάδιο πέφτει περίπου στο 20%, όπως επισημαίνει η δρ Καραδήμου.
Το τεστ ΠΑΠ και η επανάσταση στην πρόληψη
Η έγκαιρη διάγνωση οφείλεται στον Έλληνα ιατρό Γεώργιο Παπανικολάου. Το τεστ ΠΑΠ επιτρέπει την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
Σε συνδυασμό με το HPV test, που εντοπίζει τον ιό και τον τύπο του, αυξάνεται σημαντικά η ακρίβεια του ελέγχου. Αν χρειαστεί, η κολποσκόπηση και η βιοψία επιβεβαιώνουν τη διάγνωση.
Σύγχρονες θεραπείες
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργείο, ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία.
Τα τελευταία χρόνια, η ανοσοθεραπεία και τα σύγχρονα στοχευμένα φάρμακα έχουν βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση, ακόμη και σε προχωρημένες περιπτώσεις.
Η πρόληψη σώζει ζωές
Ο εμβολιασμός κατά του HPV σε κορίτσια και αγόρια πριν την έναρξη της σεξουαλικής ζωής προσφέρει πολύ υψηλή προστασία.
Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος με τεστ ΠΑΠ και HPV test παραμένει απαραίτητος, ακόμη και για εμβολιασμένα άτομα.
Ένας ρεαλιστικός στόχος
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει στόχο την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως αιτία θανάτου έως το 2030.
Όπως καταλήγει η δρ Καραδήμου, πρόκειται για έναν από τους λίγους καρκίνους που μπορούμε να προλάβουμε πριν εμφανιστεί. Η γνώση και τα εργαλεία υπάρχουν. Το ζητούμενο είναι η ενημέρωση, η πρόσβαση και η συμμετοχή όλων στην πρόληψη.
Φωτογραφία: istock