Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στους άνδρες και την τρίτη συχνότερη στις γυναίκες στην Ελλάδα. Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 13.000 νέες διαγνώσεις, ενώ η πενταετής επιβίωση παραμένει χαμηλή, μόλις στο 15%-20%, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης.
Όπως επισημαίνεται και στο ενημερωτικό άρθρο του ΕΟΔΥ, το οποίο υπογράφει η Καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ Παρασκευή Κατσαούνου, η πρώιμη ανίχνευση της νόσου μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης και να μειώσει τη θνησιμότητα από τον καρκίνο του πνεύμονα.
Παράλληλα, το οικονομικό κόστος της νόσου είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η θεραπεία ενός μόνο ασθενούς με καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να απαιτήσει δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, καθώς το ετήσιο κόστος ανοσοθεραπείας και χημειοθεραπείας μπορεί να ξεπεράσει τις 100.000-150.000 ευρώ, ενώ σε βάθος πενταετίας το συνολικό κόστος θεραπείας μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 600.000 ευρώ.
Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης σώζει ζωές
Οι ειδικοί προτείνουν την ένταξη του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα με Αξονική Τομογραφία Χαμηλής Δόσης (Low-Dose CT – LDCT) στα οργανωμένα προγράμματα πρόληψης, παρουσιάζοντας παράλληλα δεδομένα από το Εξειδικευμένο Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος της Α’ ΚΕΘ του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός».
Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθειες παγκοσμίως και σε περισσότερο από το 85% των περιπτώσεων σχετίζεται με το κάπνισμα. Μεγάλες διεθνείς μελέτες, όπως οι NLST και NELSON, έχουν δείξει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης μειώνει τη θνησιμότητα κατά 20% έως 24%, καθώς επιτρέπει τη διάγνωση της νόσου σε αρχικό στάδιο.
Παρά τα τεκμηριωμένα οφέλη, η συμμετοχή των πολιτών που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου παραμένει χαμηλή διεθνώς, καθώς μόλις το 16,5%-18% των επιλέξιμων ατόμων υποβάλλεται στον έλεγχο. Η έλλειψη ενημέρωσης, ο φόβος και το κοινωνικό στίγμα αποτελούν τους σημαντικότερους ανασταλτικούς παράγοντες.
Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει επίσης ότι όταν ο προσυμπτωματικός έλεγχος συνδυάζεται με οργανωμένα προγράμματα διακοπής του καπνίσματος, οι θάνατοι μειώνονται κατά επιπλέον 14% σε σύγκριση με τον έλεγχο μόνο.
Καρκίνος του πνεύμονα – Το πρόγραμμα του «Ευαγγελισμού»
Με στόχο να αυξηθεί η συμμετοχή των καπνιστών υψηλού κινδύνου στον προσυμπτωματικό έλεγχο, το Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος της Μονάδας Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας της Α’ ΚΕΘ του ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» εφαρμόζει μια ολοκληρωμένη παρέμβαση.
Το πρόγραμμα βασίζεται στη συνεργασία διεπιστημονικής ομάδας, με εξειδικευμένο πνευμονολόγο και ψυχολόγο, οι οποίοι παρέχουν εξατομικευμένη υποστήριξη μέσα από οκτώ συνεδρίες που συνδυάζουν γνωσιακή-συμπεριφορική προσέγγιση και φαρμακευτική αγωγή, όπου απαιτείται.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ενημερώνονται αναλυτικά για τα οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης, ώστε να ξεπεραστούν οι φόβοι και οι επιφυλάξεις που συχνά αποτρέπουν τη συμμετοχή στον έλεγχο.
Μετά τη συγκατάθεση του ασθενούς, αναλαμβάνεται ο προγραμματισμός όλων των απαραίτητων εξετάσεων. Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης πραγματοποιείται στον αξονικό τομογράφο του νοσοκομείου με ειδικό πρωτόκολλο χαμηλής ακτινοβολίας, ενώ όλοι οι συμμετέχοντες υποβάλλονται και σε πλήρη έλεγχο της πνευμονικής λειτουργίας.
Ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πρόληψης
Η καινοτομία της παρέμβασης βασίζεται στη φιλοσοφία του «one-stop-shop», όπου ο προσυμπτωματικός έλεγχος δεν αποτελεί μια ξεχωριστή διαδικασία, αλλά ενσωματώνεται στο πρόγραμμα διακοπής του καπνίσματος.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το μοντέλο αυτό μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή στον προσυμπτωματικό έλεγχο, να ενισχύσει το κίνητρο για οριστική διακοπή του καπνίσματος και να αποτελέσει πρότυπο για τα δημόσια νοσοκομεία της χώρας.
Η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του πνεύμονα, αλλά και άλλων παθήσεων όπως η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και η στεφανιαία νόσος, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση των ασθενών, εφόσον συνοδεύεται από εξειδικευμένη ιατρική αξιολόγηση και κατάλληλη παρακολούθηση.
Όπως τονίζει η κ. Παρασκευή Κατσαούνου, η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική υποστήριξη των καπνιστών για τη διακοπή του καπνίσματος αποτελούν αλληλένδετες παρεμβάσεις που μπορούν να σώσουν ζωές και να μειώσουν σημαντικά το βάρος της νόσου τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας.
Φωτογραφία: istock