Περίπου μία στις οκτώ γυναίκες αναμένεται να εμφανίσει καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της. Η νόσος παραμένει η συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες, όμως η εικόνα αλλάζει θεαματικά όταν η διάγνωση γίνεται νωρίς: στα αρχικά στάδια, η πενταετής επιβίωση ξεπερνά το 99%.
Με αφορμή τον Οκτώβριο, που έχει καθιερωθεί ως Μήνας Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει τη σημασία της πρόληψης και του τακτικού προσυμπτωματικού ελέγχου.
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου (GLOBOCAN) και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τον Καρκίνο (ECIS), το 2024 εκτιμάται ότι διαγνώστηκαν παγκοσμίως περίπου 2,4 εκατομμύρια γυναίκες, ενώ καταγράφηκαν περίπου 694.000 θάνατοι.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζονται περίπου 362.000 νέες διαγνώσεις και 93.000 θάνατοι, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 8.700 νέα περιστατικά και 2.400 θάνατοι ετησίως.
Όπως αναφέρει ο Ιωάννης Κακουλίδης, ακτινοθεραπευτής ογκολόγος στη Διεύθυνση Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, περισσότερες από τις μισές νέες περιπτώσεις αφορούν γυναίκες ηλικίας 45 έως 69 ετών, ενώ περίπου 16% των περιστατικών εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 50 ετών. Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι τα 62 έτη.
Η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει την πρόγνωση
Παρά τη μεγάλη συχνότητά του, ο καρκίνος του μαστού έχει πλέον πολύ καλή πρόγνωση όταν εντοπίζεται έγκαιρα.
Η πενταετής επιβίωση ξεπερνά συνολικά το 91%, ανεξάρτητα από ηλικία και στάδιο, ενώ όταν η νόσος διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο υπερβαίνει το 99%.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα δείχνουν σημαντική υποχώρηση της θνητότητας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με την American Cancer Society, οι θάνατοι από καρκίνο του μαστού έχουν μειωθεί κατά περίπου 44% από το 1989 έως το 2024, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με την έγκαιρη διάγνωση όσο και με τις νεότερες θεραπευτικές επιλογές.
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος εκτιμάται ότι μειώνει τη θνητότητα από τη νόσο κατά 20% έως 35% στις γυναίκες ηλικίας 50-69 ετών, με μικρότερο αλλά υπαρκτό όφελος και στις ηλικίες 40-49 ετών.
Καρκίνος του μαστού – Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο
Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλες τις γυναίκες.
Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και το οικογενειακό ιστορικό. Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν γυναίκες με συγγενή πρώτου βαθμού που έχει εμφανίσει καρκίνο του μαστού, καθώς και όσες φέρουν συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις, όπως BRCA1, BRCA2 και PALB2.
Με αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης συσχετιστεί:
- η παχυσαρκία μετά την εμμηνόπαυση,
- η κατανάλωση αλκοόλ,
- το κάπνισμα,
- ορισμένοι ορμονικοί παράγοντες,
- ιστορικό ακτινοβόλησης της περιοχής του θώρακα σε νεαρή ηλικία.
Η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα θα εμφανίσει οπωσδήποτε καρκίνο. Μπορεί όμως να αλλάζει το πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να γίνεται ο προληπτικός έλεγχος.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του μαστού συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο η μαστογραφία έχει τόσο μεγάλη σημασία.
Υπάρχουν, ωστόσο, αλλαγές που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Μεταξύ αυτών είναι ένα νέο εξόγκωμα ή μάζα στον μαστό, μεταβολή στο μέγεθος ή το σχήμα του, αλλαγές στο δέρμα όπως ερυθρότητα ή όψη «φλούδας πορτοκαλιού», μεταβολές στη θηλή, επίμονος κνησμός ή ξηροδερμία στην περιοχή, καθώς και διόγκωση στη μασχάλη.
Ο επίμονος πόνος στον μαστό επίσης χρειάζεται αξιολόγηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί από μόνος του ένδειξη καρκίνου.
Τι προβλέπει το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»
Στην Ελλάδα, δωρεάν προσυμπτωματικός έλεγχος παρέχεται και μέσω του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών του γενικού πληθυσμού, οι οποίες δεν ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
Περιλαμβάνει χωρίς οικονομική επιβάρυνση:
- ψηφιακή μαστογραφία ανά δύο χρόνια,
- υπερηχογράφημα μαστών όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση,
- κλινική εξέταση από ειδικό γιατρό όταν υπάρχουν ευρήματα.
Το βασικό μήνυμα παραμένει απλό: ο καρκίνος του μαστού μπορεί να αντιμετωπιστεί πολύ αποτελεσματικότερα όταν εντοπίζεται πριν εμφανίσει συμπτώματα. Η τακτική μαστογραφία και η συμμετοχή στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου μπορούν να κάνουν καθοριστική διαφορά στην έκβαση της νόσου.
Φωτογραφία: istock