Η παχυσαρκία δεν είναι ζήτημα τρόπου ζωής ή αισθητικής, αλλά μία χρόνια, πολύπλοκη νόσος, η οποία σχετίζεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων σοβαρών ασθενειών, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ο καρκίνος.
Στην πραγματικότητα, το υπερβολικό σωματικό βάρος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, σύμφωνα με στοιχεία από το Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου (NCI) και τα Κέντρα Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ, καθώς και από το Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας του Καρκίνου (WCRF). Οι τύποι αυτοί είναι:
- Ο καρκίνος του μαστού μετά την εμμηνόπαυση
- Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού
- Ο καρκίνος του ενδομητρίου
- Ο καρκίνος του οισοφάγου, του ήπατος, του παγκρέατος και της χοληδόχου κύστης
- Ο καρκίνος του νεφρού, των ωοθηκών και του θυρεοειδούς
- Το μηνιγγίωμα
- Το πολλαπλούν μυέλωμα
Όπως εξηγούν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας & Προληπτικής Ιατρικής, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ, η παχυσαρκία σε νεαρότερη ηλικία και η μακροχρόνια διατήρηση αυξημένου σωματικού βάρους αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Το γεγονός αυτό εξαίρει τη σημασία της έγκαιρης πρόληψης.
Εκτιμάται ότι σημαντικό ποσοστό αυτών των καρκίνων θα μπορούσε να προληφθεί, εάν διατηρούνταν ένα υγιές σωματικό βάρος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.
Ο ρόλος της φλεγμονής και του λιπώδους ιστού
Οι βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο είναι σύνθετοι και συμπεριλαμβάνουν:
- Την χρόνια φλεγμονή
- Τις ορμονικές διαταραχές
- Την αυξημένη παραγωγή οιστρογόνων από τον λιπώδη ιστό
- Την αντίσταση στην ινσουλίνη
- Τα αυξημένα επίπεδα αυξητικών παραγόντων
Επιπλέον, ο λιπώδης ιστός επηρεάζει αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου. Η κοιλιακή παχυσαρκία (δηλαδή η συσσώρευση λίπους γύρω από την κοιλιά και τα εσωτερικά όργανα) θεωρείται πιο επικίνδυνη από την απλή αύξηση βάρους.
Το επονομαζόμενο σπλαχνικό λίπος είναι μεταβολικά ενεργό και παράγει ουσίες που αυξάνουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν τις ορμόνες, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Η περίμετρος μέσης χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της κοιλιακής παχυσαρκίας. Όταν στους άνδρες είναι πάνω από 102 εκατοστά και στις γυναίκες πάνω από 88 εκατοστά, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος μεταβολικών και ογκολογικών νοσημάτων.
Μπορεί να προληφθεί
«Το θετικό μήνυμα είναι ότι η παχυσαρκία, σε μεγάλο βαθμό, μπορεί να προληφθεί», επισημαίνουν οι δύο ειδικοί. «Η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η μείωση της καθιστικής ζωής και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους αποτελούν βασικούς πυλώνες πρόληψης».
Πλέον είναι διαθέσιμες και φαρμακευτικές ή/και χειρουργικές παρεμβάσεις επί σχετικών ενδείξεων σε άτομα με παχυσαρκία. Μελέτες δείχνουν ότι η απώλεια του 10-15% του αρχικού σωματικού βάρους μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο για ορισμένους καρκίνους.
«Η πρόληψη της παχυσαρκίας είναι ταυτόχρονα και πρόληψη του καρκίνου. Η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και η έγκαιρη υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών είναι καίριας σημασίας», καταλήγουν οι επιστήμονες.
Φωτογραφία: iStock