Η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων στα σπερματοζωάρια, επηρεάζοντας με αυτό τον τρόπο «σιωπηρά» την ανδρική γονιμότητα, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.
Σε μία από τις μεγαλύτερες μελέτες για τη γονιμότητα οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως οι άνδρες που εκτίθενται σε κοινούς ρύπους, παρουσιάζουν αδιόρατες αλλαγές στο DNA τους οι οποίες επηρεάζουν την ενεργοποίηση ή απενεργοποίηση ορισμένων γονιδίων.
Οι ρύποι που συνδέονται ισχυρότερα με αυτές τις επιγενετικές αλλαγές είναι το όζον και το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2).
Τα νέα ευρήματα παρουσιάσθηκαν στο 42o Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής & Εμβρυολογίας (ESHRE). Η σχετική μελέτη διεξήχθη σε περισσότερους από 2.000 άνδρες από το Salt Lake στην Γιούτα. Μεταξύ 2013 και 2017 οι συμμετέχοντες παρείχαν τέσσερις φορές δείγματα σπέρματος.
Η πρώτη φορά ήταν κατά την έναρξη της μελέτης. Οι επόμενες ήταν 2, 4 και 6 μήνες αργότερα. Οι επιστήμονες εξέτασαν στη συνέχεια την ατμοσφαιρική ρύπανση στη διάρκεια των 3 μηνών που διαρκεί η σπερματογένεση, δηλαδή η ανάπτυξη νέων σπερματοζωαρίων. Η έρευνά τους εστιάσθηκε σε τέσσερις ρύπους:
- Στο όζον
- Στο διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2)
- Στο διοξείδιο του θείου
- Στα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν, η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση στη διάρκεια κρίσιμων σταδίων της ανάπτυξης των σπερματοζωαρίων σχετιζόταν ισχυρά με αλλοιώσεις στο DNA τους. Οι αλλοιώσεις αυτές οφείλονταν στην μεθυλίωση του DNA που προκαλούσαν οι ρύποι.
Η μεθυλίωση είναι ένας μηχανισμός που επηρεάζει την γονιδιακή έκφραση και επομένως την λειτουργία των κυττάρων. Χαρακτηρίζεται από την προσθήκη μίας ομάδας μεθυλίου στο DNA, η οποία επηρεάζει βαθιά τη γονιδιακή δραστηριότητα.
Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες εξέτασαν τη μεθυλίωση του DNA στα σπερματοζωάρια των εθελοντών τους. Όπως διαπίστωσαν, έφεραν 39 αλλαγές οι οποίες σχετίζονταν με διάφορες συγκεντρώσεις και μίγματα των ρύπων που μελετήθηκαν.
Μερικές από τις αλλαγές που παρατηρήθηκαν επιδιορθώνονταν γρήγορα, ενώ άλλες «αποτυπώνονταν» στο DNA των σπερματοζωαρίων. Αυτό σημαίνει ότι δυνητικά θα μπορούσαν να περάσουν στους απογόνους αυτών των ανδρών.
Επιπλέον, ένα από τα γονίδια που φάνηκε να επηρεάζει η ρύπανση (λέγεται γονίδιο GNAS) είναι γνωστό ότι σχετίζεται με φτωχή ποιότητα του σπέρματος. Εμπλέκεται επίσης στην εμβρυϊκή ανάπτυξη.
«Οι αλλαγές στην γονιδιακή έκφραση των σπερματοζωαρίων είναι πιθανό να επηρεάσουν την ανδρική γονιμότητα. Γι’ αυτό και ο συγκεκριμένος τομέας έρευνας είναι εξαιρετικά σημαντικός», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Carrie Nobles, επίκουρη καθηγήτρια Επιστημών Περιβαλλοντικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, στο Άμχερστ (UMASS).
Έσπευσε, όμως, να διευκρινίσει ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει σχέση αιτίας-αποτελέσματος ανάμεσα στην ατμοσφαιρική ρύπανση και την μειωμένη ανδρική γονιμότητα. Προς το παρόν, η μελέτη καταδεικνύει απλώς μία δυνητική συσχέτιση, τόνισε.
Φωτογραφία: iStock