Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Lifestyle Medicine) δεν είναι «εναλλακτική», «κβαντική», «ενεργειακή» ή «σαμανική» ιατρική. Δεν περιλαμβάνει μη τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και δεν αντιτίθεται στη συμβατική ιατρική.
Πάνω απ’ όλα, αυτό το κλινικό πεδίο της Ιατρικής σε καμία απολύτως περίπτωση δεν υποκαθιστά:
- Την επείγουσα περίθαλψη
- Την φαρμακευτική αγωγή
- Τις χειρουργικές επεμβάσεις
- Οποιαδήποτε θεραπεία επιβάλλεται από τις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες
Αυτά ξεκαθαρίζει ο δρ Γεώργιος Κ. Σακκάς, καθηγητής Άσκησης σε Κλινικούς Πληθυσμούς, διευθυντής του Ξενόγλωσσου Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ιατρική του Τρόπου Ζωής» στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντής του Προγράμματος Εξειδίκευσης του ΚΕΔΙΒΙΜ «Ιατρική του Τρόπου Ζωής» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που αναπτύχθηκε μετά τον πρόσφατο τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, αποσαφηνίζει όσα πρέπει να ξέρουμε.
Όπως εξηγεί, η Ιατρική του Τρόπου Ζωής αποτελεί σύγχρονο, τεκμηριωμένο κλινικό πεδίο. Το πεδίο αυτό αξιοποιεί επιστημονικά ελεγμένες παρεμβάσεις:
- Στη διατροφή
- Τη σωματική δραστηριότητα
- Τον ύπνο
- Τη διαχείριση του στρες
- Την σεξουαλική υγεία
- Την αποφυγή επιβλαβών ουσιών και συμπεριφορών
- Την ενίσχυση των υγιών κοινωνικών σχέσεων
- Την επίδραση του περιβάλλοντος στην υγεία
Στόχος της είναι η πρόληψη, η καλύτερη διαχείριση και (όπου αυτό υποστηρίζεται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα) η ύφεση ή η επιβράδυνση της εξέλιξης χρόνιων νοσημάτων. Εφαρμόζεται πάντοτε με επίκεντρο τον ασθενή, μέσα από διεπιστημονική συνεργασία και παράλληλα με την ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα.
Τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου
Ο κ. Σακκάς τονίζει πως η Ιατρική του Τρόπου Ζωής ουσιαστικά αντιμετωπίζει τους σημαντικότερους, τροποποιήσιμους παράγοντες που απειλούν την υγεία μας.
«Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα ευθύνονται περίπου για τα τρία τέταρτα των θανάτων παγκοσμίως. Το κάπνισμα, η σωματική αδράνεια, η ανθυγιεινή διατροφή και η επιβλαβής χρήση αλκοόλ συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου», εξηγεί.
«Η συστηματική αντιμετώπισή τους δεν αποτελεί μόδα, ιδεολογία ή εμπορική επινόηση. Αποτελεί βασικό πυλώνα της σύγχρονης πρόληψης και της δημόσιας υγείας», υπογραμμίζει.
Εκτεταμένη διεθνής επιστημονική παρουσία
Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής διαθέτει, σύμφωνα με τον ίδιο, εκτεταμένη διεθνή παρουσία, με επιστημονικές εταιρείες, επαγγελματικές ενώσεις και οργανωμένα δίκτυα σε πέντε ηπείρους. Ενδεικτική καταγραφή δημόσια διαθέσιμων στοιχείων περιλαμβάνει 66 φορείς. Οι 52 είναι εθνικοί ή περιφερειακοί οργανισμοί:
- 25 στην Ευρώπη
- 16 στην Ασία και τη Μέση Ανατολή
- 7 στην Αμερική
- 2 στην Αφρική
- 2 στην Ωκεανία
Υπάρχουν επίσης 14 υπερεθνικοί οργανισμοί και συμβούλια, φορείς πιστοποίησης και εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ινστιτούτα κ.λπ. Σε αυτούς συγκαταλέγονται:
- Το Αμερικανικό Κολλέγιο Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (American College of Lifestyle Medicine)
- Η Βρετανική Εταιρεία Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (British Society of Lifestyle Medicine)
- Η Αυστραλιανή Εταιρεία Ιατρικής του Τρόπου Ζωής (Australasian Society of Lifestyle Medicine), που καλύπτει την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία
Αυτή η γεωγραφική διασπορά, αναδεικνύει ένα διεθνώς οργανωμένο πεδίο εκπαίδευσης, έρευνας και κλινικής πρακτικής, σύμφωνα με τον κ. Σακκά.
«Η επιστημονική του αξιοπιστία, βεβαίως, δεν θεμελιώνεται στον αριθμό των οργανισμών, αλλά στην ποιότητα των ερευνητικών δεδομένων, στην ασφάλεια των παρεμβάσεων και στην τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας», επισημαίνει.
Οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα
Ακριβώς επειδή η Ιατρική του Τρόπου Ζωής αποτελεί αληθινό πεδίο της Ιατρικής, έχουν αναπτυχθεί παγκοσμίως οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, επιστημονικά συνέδρια, πρότυπα επάρκειας και διαδικασίες πιστοποίησης για ιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας.
Στην Ελλάδα, ολοκληρώθηκε εφέτος ένα πιστοποιημένο σεμινάριο εξειδίκευσης από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας όπου εξειδικεύτηκαν 330 γιατροί από όλες τις ειδικότητες.
Η ύπαρξη αυτών των θεσμών, επισημαίνει ο κ. Σακκάς, δεν απαλλάσσει το πεδίο από την επιστημονική κριτική. Αντιθέτως, επιβάλλει ακόμη αυστηρότερη:
- Αξιολόγηση των δεδομένων
- Διαφάνεια
- Δεοντολογία
- Σαφή όρια επαγγελματικής ευθύνης
«Στην Ελλάδα, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας λειτουργεί το πρώτο αγγλόφωνο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής, με συμμετοχή επιστημόνων από την Ιατρική, την Επιστήμη της Άσκησης και τη Διατροφή. Μάλιστα βαθμολογήθηκε Νο1 στον κόσμο. Η εκπαίδευση βασίζεται στην τεκμηριωμένη πρακτική, στην κριτική αξιολόγηση της βιβλιογραφίας, στην ασφάλεια των ασθενών και στη σαφή διάκριση μεταξύ επιστήμης και ψευδοεπιστήμης», συμπληρώνει ο κ. Σακκάς.
Όχι στην απαξίωση της πρόληψης
Ο καθηγητής αναφέρει ακόμα ότι η απάντηση σε οποιαδήποτε παραπληροφόρηση, δεν πρέπει να είναι η απαξίωση της πρόληψης, αλλά η θεσμική της θωράκιση:
- Σαφής ορισμός του πεδίου
- Πιστοποιημένη εκπαίδευση
- Έλεγχος των θεραπευτικών ισχυρισμών
- Προστασία των πολιτών από παραπλανητικές πρακτικές
- Ουσιαστική ενσωμάτωση της πρόληψης στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας
«Η επιστήμη κρίνεται από τα δεδομένα, τη μεθοδολογία, τη δεοντολογία και τα αποτελέσματά της — όχι από αυθαίρετους συσχετισμούς. Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής αποτελεί μέρος της λύσης στη μεγάλη επιδημία των χρόνιων νοσημάτων και οφείλουμε να την αντιμετωπίζουμε με την επιστημονική ακρίβεια και τη θεσμική σοβαρότητα που της αναλογούν», καταλήγει ο κ. Σακκάς.
Φωτογραφία: iStock