Ο καρκίνος και η νόσος Αλτσχάιμερ είναι δύο από τις πιο επίφοβες ασθένειες. Σπανίως όμως εμφανίζονται στον ίδιο άνθρωπο, αφού είτε κάποιος διαγνωστεί με τη μία είτε με την άλλη, είναι απίθανο να εκδηλώσει και τη δεύτερη. Μόνο που οι επιστήμονες δεν γνώριζαν έως τώρα το γιατί.
Το μυστήριο ίσως επιλύει μία νέα έρευνα, που είχε ένα απρόσμενο εύρημα: ορισμένοι καρκίνοι στέλνουν ένα προστατευτικό μήνυμα στον εγκέφαλο, ο οποίος αρχίζει να απομακρύνει τις συσσωρεύσεις μιας τοξικής πρωτεΐνης που προκαλεί τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η εν λόγω πρωτεΐνη είναι το βήτα-αμυλοειδές, το οποίο συσσωρεύεται ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα όπου δημιουργεί χαρακτηριστικές πλάκες. Η ανάπτυξή τους επεμβαίνει στην επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Προκαλεί επίσης φλεγμονή και βλάβες που σταδιακά μειώνουν την σκέψη και την μνήμη.
Όπως εξηγεί ο Dr. Justin Stebbing, καθηγητής Βιοϊατρικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin, στο Κέιμπριτζ, η νέα έρευνα διεξήχθη σε ποντίκια. Τα ζώα ήταν γενετικά τροποποιημένα ώστε να αναπτύξουν πλάκες β-αμυλοειδούς.
Οι ερευνητές γνώριζαν ότι υπό φυσιολογικές συνθήκες αυτά τα ποντίκια θα ανέπτυσσαν πλάκες β-αμυλοειδούς καθώς θα μεγάλωναν. Θα επεδείκνυαν επίσης συμπεριφορά συμβατή με απώλεια μνήμης. Με άλλα λόγια, τα γερασμένα ποντίκια θα εκδήλωναν νόσο παρόμοια με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Πρωτεΐνη στο αίμα
Οι επιστήμονες θέλησαν να εξακριβώσουν τι θα συνέβαινε εάν τα ποντίκια αυτά, έπασχαν από καρκίνο. Έτσι, εμφύτευσαν κάτω από το δέρμα τους ανθρώπινους καρκινικούς όγκους προστάτη, πνεύμονα και παχέος εντέρου.
Όπως διαπίστωσαν, η εμφύτευση είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσει ο εγκέφαλός τους να συσσωρεύει τις πλάκες. Μάλιστα σε μερικές περιπτώσεις η μνήμη των ζώων βελτιώθηκε, σε σύγκριση με άλλα ποντίκια στα οποία δεν είχε γίνει εμφύτευση.
Αυτό υποδηλώνει ότι η βελτίωσή τους δεν ήταν ορατή μόνον με τις απεικονιστικές εξετάσεις, γράφει ο Dr. Stebbing στην επιστημονική πύλη The Conversation.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Cell. Όπως γράφουν οι ερευνητές, συνεχίζοντας την έρευνά τους διαπίστωσαν ότι οι καρκινικοί όγκοι απελευθέρωναν στο αίμα των ζώων μία πρωτεΐνη που λέγεται κυστατίνη-C.
Η πρωτεΐνη αυτή φάνηκε να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό – το φυσικό «τείχος» προστασίας του εγκεφάλου, που εμποδίζει πολλές ουσίες να φθάσουν μέσω του αίματος σε αυτόν.
Καταστροφή του β-αμυλοειδούς
Όταν η κυστατίνη-C έμπαινε στον εγκέφαλο των ζώων, ενωνόταν με μικρές συναθροίσεις β-αμυλοειδούς και τις «σημάδευε». Όταν συνέβαινε αυτό, ενεργοποιούνταν τα μικρογλοιακά κύτταρα του εγκεφάλου και τις κατέστρεφαν.
Τα μικρογλοιακά κύτταρα είναι τα τοπικά, εγκεφαλικά κύτταρα του ανοσοποιητικού. «Περιπολούν» ασταμάτητα στον εγκέφαλο και καταστρέφουν όλα τα απορρίμματα και τις παθολογικές πρωτεΐνες που συναντούν.
Ωστόσο στους πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ τα μικρογλοιακά κύτταρα δεν είναι αποτελεσματικά. Έτσι βρίσκει ευκαιρία το β-αμυλοειδές να συσσωρευθεί και να δημιουργήσει καταστροφικές «πλάκες».
Η νέα έρευνα έδειξε ακόμα πως στα ποντίκια με τους όγκους, η κυστατίνη-C ενεργοποιούσε έναν αισθητήρα των μικρογλοιακών κυττάρων που λέγεται Trem2. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να γίνονται πιο επιθετικά και να καταπολεμούν τις πλάκες του β-αμυλοειδούς.
Όλ’ αυτά, φυσικά, διαπιστώθηκαν σε ποντίκια. Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα αν το ίδιο συμβαίνει στους ανθρώπους. Θα μπορούσε όμως να αποτελούν τον λόγο για τον οποίο οι ασθενείς που νικούν τον καρκίνο, σπανίως εκδηλώνουν νόσο Αλτσχάιμερ. Θα μπορούσαν επίσης να εξηγούν γιατί οι ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ, σπανίως διαγιγνώσκονται και με καρκίνο.
Φωτογραφία: iStock