Η φωτοευαισθησία είναι μια κατάσταση κατά την οποία το δέρμα αντιδρά πιο έντονα από το φυσιολογικό στην υπεριώδη ακτινοβολία. Μπορεί να εμφανιστεί έπειτα από έκθεση στον ήλιο ή σε μηχανήματα solarium, αλλά και ως αποτέλεσμα της λήψης ορισμένων φαρμάκων, της χρήσης καλλυντικών προϊόντων ή ακόμη και εξαιτίας συγκεκριμένων παθήσεων.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν εκδηλώνονται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μοιάζουν με απλό ηλιακό έγκαυμα, ενώ σε άλλες μπορεί να προκαλέσουν εξανθήματα, φουσκάλες ή πιο σοβαρές βλάβες στο δέρμα. Η αναγνώριση των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο και η σωστή προστασία από τον ήλιο αποτελούν βασικά βήματα για την πρόληψη επιπλοκών και τη διατήρηση της υγείας του δέρματος.
Φωτοτοξική αντίδραση
Πρόκειται για την πιο συχνή μορφή φωτοευαισθησίας. Συνήθως εμφανίζεται όταν ένα φάρμακο που λαμβάνεται από το στόμα ή εφαρμόζεται τοπικά ενεργοποιείται από την υπεριώδη ακτινοβολία και προκαλεί βλάβη στο δέρμα.
Η αντίδραση μπορεί να μοιάζει με ηλιακό έγκαυμα ή εξάνθημα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζεται με συστατικά προϊόντων περιποίησης του δέρματος.
Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγα λεπτά ή αρκετές ώρες μετά την έκθεση στον ήλιο και συνήθως περιορίζονται στο σημείο του σώματος που έχει εκτεθεί.
Φωτοαλλεργική αντίδραση
Η φωτοαλλεργική αντίδραση είναι πιο σπάνια και εμφανίζεται όταν οι υπεριώδεις ακτίνες αλληλεπιδρούν με συστατικά φαρμάκων ή άλλων προϊόντων που εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα.
Σε αυτή την περίπτωση, το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει τις αλλαγές που προκαλεί η έκθεση στον ήλιο ως απειλή και ενεργοποιεί αμυντικούς μηχανισμούς.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εξανθήματα, φουσκάλες, κόκκινα εξογκώματα ή ακόμη και πιο εκτεταμένες δερματικές βλάβες, οι οποίες εμφανίζονται μία έως τρεις ημέρες μετά την εφαρμογή του προϊόντος και την έκθεση στον ήλιο.
Ποιοι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν φωτοευαισθησία
Φάρμακα
Ορισμένα ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την ευαισθησία του δέρματος στο ηλιακό φως ή να επιδεινώσουν προϋπάρχουσες δερματικές παθήσεις.
Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- αντιβιοτικά,
- μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ),
- αντιισταμινικά,
- ορισμένα καρδιολογικά φάρμακα,
- στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης.
Ασθένειες και ιατρικές παθήσεις
Ορισμένα νοσήματα και διαταραχές, όπως τα αυτοάνοσα νοσήματα και ιδιαίτερα ο λύκος, μπορούν να προκαλέσουν υπερευαισθησία στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Προϊόντα περιποίησης του δέρματος
Συστατικά που περιέχονται σε προϊόντα αντιγήρανσης, λεύκανσης ή θεραπείας της ακμής μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο φωτοευαισθησίας.
Μεταξύ αυτών είναι:
- η ρετινόλη,
- το γλυκολικό οξύ,
- το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου,
- η βιταμίνη C.
Ορισμένα από αυτά τα συστατικά αφαιρούν το εξωτερικό στρώμα του δέρματος ή μειώνουν τη μελανίνη, η οποία αποτελεί φυσική άμυνα απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Η προστασία από τον ήλιο είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη χρήση τέτοιων προϊόντων.
Ποιους κινδύνους κρύβει η φωτοευαισθησία
Η φωτοευαισθησία μειώνει τη φυσική άμυνα του δέρματος απέναντι στις ακτίνες του ήλιου και αυξάνει τον κίνδυνο βλαβών από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν η αντίδραση σχετίζεται με φάρμακα ή με κάποια πάθηση, μπορεί να αυξηθεί και ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Τι μπορείτε να κάνετε
Για να κατανοήσετε καλύτερα τη φωτοευαισθησία και να προστατεύσετε το δέρμα σας:
- Ρωτήστε τον γιατρό σας αν τα φάρμακα που λαμβάνετε ή κάποια πάθηση που έχετε αυξάνουν την ευαισθησία στον ήλιο.
- Συμβουλευτείτε τον δερματολόγο σας σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους από προϊόντα αντιγήρανσης, λεύκανσης ή θεραπείας της ακμής.
- Διαβάστε προσεκτικά τις προειδοποιήσεις και τα ένθετα των φαρμάκων, των συμπληρωμάτων και των καλλυντικών προϊόντων.
Χρήσιμες ερωταπαντήσεις
Πώς αντιμετωπίζεται μια αντίδραση που μοιάζει με ηλιακό έγκαυμα;
Μια τέτοια αντίδραση αντιμετωπίζεται με παρόμοιο τρόπο όπως ένα κοινό ηλιακό έγκαυμα.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό;
Θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια εάν εμφανίσετε:
- πυρετό και ρίγη,
- ναυτία,
- πονοκέφαλο,
- έντονη αδυναμία,
- φουσκάλες στο δέρμα.
Πώς θα καταλάβετε αν η φωτοευαισθησία οφείλεται σε κάποιο φάρμακο;
Εάν υπάρχει υποψία ότι η αντίδραση προκλήθηκε από φαρμακευτική αγωγή, ο γιατρός μπορεί να προχωρήσει σε ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις, όπως φωτοδοκιμασία, φωτοπαθητική εξέταση και κλινική επανεκτίμηση.
Αν επιβεβαιωθεί ότι ένα συγκεκριμένο φάρμακο είναι η αιτία, ενδέχεται να διακοπεί, εφόσον αυτό είναι εφικτό.
Βασικοί κανόνες προστασίας από τον ήλιο
- Περιορίστε την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, ιδιαίτερα μεταξύ 10 π.μ. και 4 μ.μ.
- Αποφύγετε το solarium.
- Προτιμήστε τη σκιά.
- Φοράτε καπέλο με φαρδύ γείσο.
- Χρησιμοποιείτε αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF 30.
- Ανανεώνετε το αντηλιακό κάθε δύο ώρες.
- Ελέγχετε το δέρμα σας μία φορά τον μήνα.
- Επισκέπτεστε δερματολόγο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.
- Προστατευθείτε από τον καρκίνο του δέρματος
Η κατανόηση της φωτοευαισθησίας είναι το πρώτο βήμα για την προστασία της υγείας του δέρματος. Η ενημέρωση για τους παράγοντες κινδύνου και η καθημερινή προστασία από τον ήλιο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις πιθανότητες εμφάνισης σοβαρών δερματικών βλαβών.
ΠΗΓΗ: SOS ΙΑΤΡΟΙ
Φωτογραφία: istock