Χρύσα Δέδε,
Νοσηλεύτρια ΕΣΥ,
Μετεκπαίδευση σε ΜΕΘ, ΕΚΠΑ Αθηνών.
Πάρεδρος στην
Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου Για Αγγειακά Νοσήματα – ΕΜΠαΚΑΝ.
Μέλος του Ομίλου Εθελοντών κατά του Καρκίνου – ΑγκαλιάΖΩ
Η επίμονη κόπωση μπορεί να συνδέεται με τον τρόπο ζωής, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί ένδειξη ότι χρειάζεται να αναζητήσουμε μια υποκείμενη αιτία. Μια δύσκολη εβδομάδα, λίγες ώρες ύπνου ή μια περίοδος έντονου στρες είναι αρκετά για να μας κάνουν να αισθανόμαστε κουρασμένοι. Συνήθως, όταν ο οργανισμός ξεκουραστεί, η ενέργεια επανέρχεται.
Τι συμβαίνει όμως όταν η κόπωση επιμένει;
Όταν το αίσθημα εξάντλησης διαρκεί, δεν βελτιώνεται επαρκώς με ξεκούραση ή αρχίζει να επηρεάζει την εργασία και τις καθημερινές δραστηριότητες, αξίζει να αξιολογηθεί.
Αναιμία και έλλειψη σιδήρου
Η σιδηροπενία και η σιδηροπενική αναιμία αποτελούν σημαντικές πιθανές αιτίες κόπωσης.
Εκτός από αδυναμία και μειωμένη αντοχή, μπορεί να εμφανιστούν δύσπνοια στην προσπάθεια, ταχυκαρδία, ζάλη ή ωχρότητα.
Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με ανεπαρκή πρόσληψη, αυξημένες ανάγκες ή απώλεια αίματος. Γι’ αυτό δεν αρκεί πάντα να διαπιστωθεί ότι «ο σίδηρος είναι χαμηλός»· χρειάζεται, όπου ενδείκνυται, να διερευνηθεί και η αιτία.
Διαταραχές του θυρεοειδούς
Ο θυρεοειδής επηρεάζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού.
Στον υποθυρεοειδισμό, η κόπωση μπορεί να συνοδεύεται από υπνηλία, δυσανεξία στο κρύο, δυσκοιλιότητα, ξηροδερμία, αύξηση βάρους ή δυσκολία συγκέντρωσης.
Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σταδιακά και να είναι μη ειδικά, η διάγνωση δεν γίνεται από τα συμπτώματα αλλά με ιατρική αξιολόγηση και τις κατάλληλες εξετάσεις.
Σάκχαρο και μεταβολικές διαταραχές
Διαταραχές της γλυκόζης μπορούν επίσης να συνοδεύονται από κόπωση.
Στον σακχαρώδη διαβήτη μπορεί να συνυπάρχουν αυξημένη δίψα, συχνουρία, θολή όραση ή ανεξήγητη μεταβολή του βάρους.
Η επίμονη κόπωση από μόνη της, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει διαβήτη.
Μήπως κοιμόμαστε αρκετές ώρες αλλά όχι καλά;
Η διάρκεια του ύπνου δεν είναι το μόνο που έχει σημασία.
Ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται στο κρεβάτι επτά ή οκτώ ώρες και παρ’ όλα αυτά να ξυπνά εξαντλημένος.
Η αποφρακτική υπνική άπνοια, για παράδειγμα, προκαλεί επαναλαμβανόμενες διαταραχές της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου. Δυνατό ροχαλητό, επεισόδια παύσης της αναπνοής που παρατηρεί ο σύντροφος, πρωινοί πονοκέφαλοι και έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι συμπτώματα που χρειάζονται αξιολόγηση.
Λοιμώξεις και άλλες παθήσεις
Η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης αλλά και να επιμείνει για κάποιο διάστημα μετά από αυτή.
Μπορεί επίσης να συνοδεύει ένα μεγάλο φάσμα χρόνιων παθήσεων, μεταξύ των οποίων καρδιολογικά, πνευμονολογικά, νεφρικά, ηπατικά, αυτοάνοσα ή άλλα νοσήματα.
Γι’ αυτό η επίμονη κόπωση δεν έχει μία συγκεκριμένη «εξέταση κόπωσης». Η διερεύνηση καθορίζεται από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και τα υπόλοιπα συμπτώματα.
Και η ψυχική υγεία;
Η κόπωση δεν έχει πάντα οργανική αιτία.
Η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλωθεί με μειωμένη ενέργεια, διαταραχές ύπνου, δυσκολία συγκέντρωσης και απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης. Το χρόνιο στρες και άλλες ψυχικές επιβαρύνσεις μπορούν επίσης να επηρεάσουν σημαντικά την ενέργεια και τον ύπνο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδίδουμε εξαρχής την κόπωση «στο άγχος» χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τη συνολική εικόνα του ανθρώπου.
Μήπως ευθύνεται κάποιο φάρμακο;
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, αδυναμία ή κόπωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια.
Εάν η κόπωση εμφανίστηκε μετά την έναρξη ή την αλλαγή μιας θεραπείας, είναι σημαντικό να συζητηθεί με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό. Δεν διακόπτουμε μόνοι μας μια συνταγογραφημένη θεραπεία.
Πότε χρειάζεται να απευθυνθούμε στον γιατρό
Η κόπωση χρειάζεται αξιολόγηση όταν επιμένει χωρίς εμφανή εξήγηση, χειροτερεύει ή περιορίζει σημαντικά την καθημερινότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν συνοδά συμπτώματα όπως ανεξήγητη απώλεια βάρους, επίμονος πυρετός, δύσπνοια, αιμορραγία, έντονοι ή νέοι πόνοι, διογκωμένοι λεμφαδένες ή άλλα νέα συμπτώματα.
Ξαφνική έντονη αδυναμία που συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία, σύγχυση ή νέα νευρολογικά συμπτώματα χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Δεν είναι πάντα «απλώς κούραση»
Η κούραση είναι ένα μήνυμα που όλοι έχουμε αισθανθεί και τις περισσότερες φορές έχει μια απλή εξήγηση.
Όταν όμως επιμένει παρά την επαρκή ξεκούραση, η λύση δεν είναι απαραίτητα περισσότερος καφές ή περισσότερες ώρες στο κρεβάτι.
Η επίμονη κόπωση δεν αποτελεί διάγνωση αλλά σύμπτωμα. Και όταν αρχίζει να αλλάζει την καθημερινότητά μας, αξίζει να αναζητήσουμε το γιατί.
Φωτογραφία: iStock