Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) και οι υπόλοιποι οργανισμοί φαρμάκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), αφού ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις στα φάρμακα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι έως στιγμής δεν καταγράφεται ιδιαίτερο πρόβλημα. Εν τούτοις, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το τι έπεται. Και αυτό διότι πρόκειται για μία δυναμική κατάσταση η οποία, αν παραταθεί, θα έχει συνέπειες.
Στην Ελλάδα η εικόνα παραμένει σταθερή με επαρκή αποθέματα φαρμάκων, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΕΟΦ Σπύρος Σαπουνάς. Και διαβεβαιώνει ότι δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται υπό θεραπεία.
Εν τούτοις, ο Οργανισμός βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης ετοιμότητας. Έχουν επίσης πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο Υπουργείο Υγείας όπου εξετάζονται τα μέτρα που θα ληφθούν εάν και εφ’ όσον χρειασθεί.
«Η κατάσταση στην Ευρώπη παραμένει υπό στενή επιτήρηση», αναφέρει. «Ο EMA και η αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις MSSG, παρακολουθούν καθημερινά τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων. Αυτή τη στιγμή, η συνολική εικόνα δεν δείχνει κρίσιμες ελλείψεις σε φάρμακα, που να οφείλονται αποκλειστικά στη σύρραξη. Ωστόσο η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα δεν είναι απίθανη».
Όπως εξηγεί ο κ. Σαπουνάς, οι εισαγωγές έχουν επηρεαστεί κυρίως όσον αφορά τον χρόνο παράδοσης και το κόστος. Η αναδρομολόγηση των αεροπορικών και των θαλάσσιων μεταφορών, ώστε να αποφευχθούν οι κόμβοι του Περσικού Κόλπου, σημαίνει καθυστερήσεις.
Επιπλέον, οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα logistics, γεγονός που απαιτεί από τις φαρμακοβιομηχανίες συνεχή επανασχεδιασμό των δρομολογίων τους.
Εποχικές ελλείψεις
Ο πρόεδρος του ΕΟΦ προσθέτει ότι προς το παρόν στην Ευρώπη δεν καταγράφονται διακοπές εφοδιασμού. Αντίστοιχα στη χώρα μας, η αγορά παρουσιάζει μια σταθερή εικόνα με τις συνήθεις εποχικές ελλείψεις.
«Ως ΕΟΦ έχουμε εντοπίσει περιορισμένη διαθεσιμότητα σε περίπου 80 κωδικούς», εξηγεί. «Αφορούν όμως κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση των εξαγωγών. Δεν έχουμε επίσημες αναφορές για ελλείψεις που να συνδέονται άμεσα και αποκλειστικά με το κλείσιμο των κόμβων στη Μέση Ανατολή. Παραμένουμε σε εγρήγορση για τυχόν καθυστερήσεις στις παραλαβές».
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος
Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα, εάν παραταθεί.
Σύμφωνα με τον κ. Σαπουνά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή σε αυτά που απαιτούν «ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα» (cold chain). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες.
Διαβάστε ακόμα: Φάρμακα – Μέση Ανατολή: Σε επιφυλακή ο EMA, ανησυχία για εισαγωγές, ενέργεια λόγω του πολέμου
«Εάν οι εντάσεις παραταθούν, ενδέχεται να δούμε περιορισμένη διαθεσιμότητα σε σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά (όπως πλαστικά συστατικά ορών ή πώματα φιαλιδίων), τα οποία διακινούνται μέσω των πληγεισών περιοχών», εκτιμά.
Αντιθέτως, ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος όσο υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές. Όμως «η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου (cargo capacity) αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας», επισημαίνει.
Έχουμε επαρκή αποθέματα
Ο κ. Σαπουνάς τονίζει ότι η επάρκεια φαρμάκων είναι εξασφαλισμένη στην χώρα μας και οι ασθενείς δεν πρέπει να ανησυχούν.
«Για τα αντικαρκινικά φάρμακα και τα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως και όλα τα κρίσιμα προϊόντα, η Ελλάδα διαθέτει επαρκή αποθέματα για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών για τους επόμενους μήνες», τονίζει. «Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση τον προγραμματισμό ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα είναι ευαίσθητα στις μεταφορές, οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης».
Τα μέτρα που εξετάζονται
Όσον αφορά τα μέτρα που εξετάζονται σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης, αυτά που έχουν συζητηθεί με το Υπουργείο Υγείας είναι τα εξής:
- Παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για κάθε σκεύασμα που δείχνει σημάδια πίεσης.
- Επίσπευση των διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω του ΙΦΕΤ, εάν παραστεί ανάγκη. Διασφάλιση των προϊόντων μόνιμης κάλυψης μέσω εισαγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων.
- Συχνή επικοινωνία με τους Κατόχους Αδείας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) για την παρακολούθηση των αποθεμάτων τους.
- Συνεργασία με τον ΕΜΑ για την κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών
«Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων μας επιτρέπει να δρούμε προληπτικά και όχι κατασταλτικά, διασφαλίζοντας ότι κανένας Έλληνας πολίτης δεν θα στερηθεί τη θεραπεία του», καταλήγει ο κ. Σαπουνάς.
Φωτογραφία: iStock