Οι διαταραχές ύπνου είναι πολλές και πολύ συχνές. Στην πλειονότητα, όμως, των περιπτώσεων παραμένουν αδιάγνωστες, με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία, αναφέρουν ειδικοί από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ).
Σε διαδικτυακή ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε πρόσφατα η Ομάδα Εργασίας Διαταραχών της Αναπνοής στον Ύπνο της ΕΠΕ, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου 2026 (13 Μαρτίου), τονίστηκε η σημασία της ενεργού συμμετοχής του ασθενούς στη διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία.
«Υπάρχουν πάνω από 80 διαφορετικές διαταραχές ύπνου, με το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο να αποτελεί μία από τις συχνότερες, τείνοντας να εκλάβει τα τελευταία χρόνια τη μορφή επείγουσας πανδημίας», είπε η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Γεωργία Τρακαδά, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Έρευνας του Ύπνου (ESRS).
Όπως εξήγησε, το 30% του πληθυσμού παρουσιάζει άπνοια στον ύπνο. Ωστόσο μόνον το 20% των πασχόντων είναι διαγνωσμένοι και λαμβάνουν κατάλληλη θεραπεία.
Δυστυχώς, για όσους δεν κάνουν θεραπεία οι συνέπειες είναι σοβαρές, λόγω των επαναλαμβανόμενων διακοπών της αναπνοής και των αφυπνίσεων στη διάρκεια του ύπνου. Έτσι, δεν απολαμβάνουν τον ύπνο και είναι εξαντλημένοι, ενώ εμφανίζουν σημαντική συννοσηρότητα (κυρίως από καρδιαγγειακές παθήσεις). Επιπλέον,, εμπλέκονται συχνά σε τροχαία ατυχήματα και έχουν μειωμένο προσδόκιμο επιβίωσης.
Το γεγονός σημαίνει ότι έχει καίρια σημασία η έγκαιρη αναγνώριση ενδεικτικών συμπτωμάτων, επισήμανε ο καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Πέτρος Μπακάκος, διευθυντής της Α’ Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Σωτηρία και γενικός γραμματέας της ΕΠΕ. Τέτοια συμπτώματα είναι:
- Το έντονο ροχαλητό
- Οι παύσεις στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου
- Η πρωινή κεφαλαλγία
- Η έντονη κόπωση
Συνολικά, οι διαταραχές ύπνου προσβάλλουν το ένα τρίτο των ενηλίκων, πρόσθεσε ο καθηγητής.
Σε ποιες ηλικίες εκδηλώνεται
Η άπνοια στον ύπνο αφορά ολόκληρο το ηλικιακό φάσμα, πρόσθεσε η πνευμονολόγος Κατερίνα Βλάμη, διευθύντρια ΕΣΥ Πνευμονολογίας και υπεύθυνη της Μονάδας Μελέτης Ύπνου της Β’ Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Αττικόν.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι προσβάλλει άτομα από την παιδική και εφηβική ηλικία έως τη μέση και τρίτη ηλικία.
Η έγκαιρη διάγνωση και ο συστηματικός εντοπισμός των περιστατικών, σε συνδυασμό με την κατάλληλη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου, πρόσθεσε.
Απαιτείται επίσης «επένδυση σε οργανωμένα εργαστήρια ύπνου και σε σαφώς καθορισμένες διαδρομές παραπομπής, ώστε η διάγνωση να οδηγεί σε σταθερή και διαχρονική θεραπευτική φροντίδα», συνέχισε.
«Ο επαρκής, ποιοτικός ύπνος κρύβει το μυστικό της καλής υγείας, της ευζωίας και της μακροζωίας», επισήμανε η κυρία Τρακαδά. «Είναι απαραίτητος για την επιβίωση, για τη σωματική και την ψυχική υγεία και για την εγρήγορση και την ανταπόκριση στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής».
Να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον ύπνο
Το μήνυμα της εφετινής Παγκόσμιας Ημέρας Ύπνου ήταν «Κοιμάμαι Καλά, Ζω Καλύτερα». Η εξασφάλιση φυσιολογικής αναπνοής κατά τη διάρκειά του ύπνου αποτελεί ζωτικό στοιχείο αυτής της διαδικασίας, εξήγησε η καθηγήτρια.
«Ήρθε λοιπόν η ώρα να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε τον ύπνο και τις διαταραχές του. Δεν είναι κάτι που απλώς συμβαίνει στο τέλος της ημέρας. Είναι αυτό που σηματοδοτεί την έναρξη της επόμενης καλής ημέρας», συμπλήρωσε.
Η συνεργασία εξειδικευμένων ιατρών ύπνου με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, καθώς και η ενεργός συμμετοχή του ασθενούς στη λήψη αποφάσεων, επιτρέπουν την ουσιαστική εξατομίκευση της θεραπείας, είπε η κυρία Βλάμη.
Απαραίτητη είναι, τέλος, η επίσημη αναγνώριση της νόσου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως μη μεταδοτικού νοσήματος, υπογράμμισε.
«Ο ύπνος δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδη πυλώνα υγείας, ισότιμο με τη σωστή διατροφή και τη σωματική άσκηση. Η προτεραιοποίηση της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας δεν είναι επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη για την προστασία της δημόσιας υγείας», κατέληξε.
Φωτογραφία: iStock