Με την έναρξη του φθινοπώρου επιστρέφει και το ερώτημα ποια εμβόλια χρειάζεται ένας μεγαλύτερος ενήλικας και, κυρίως, αν πρέπει να γίνουν όλα κάθε χρόνο.
Η απάντηση δεν είναι ίδια για όλα τα εμβόλια ούτε για όλους τους ανθρώπους. Η ηλικία, τα χρόνια νοσήματα, η κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος και οι προηγούμενοι εμβολιασμοί καθορίζουν τι χρειάζεται κάθε άτομο.
Στην Ελλάδα, το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων περιλαμβάνει μεταξύ άλλων εμβόλια για γρίπη, COVID-19, πνευμονιόκοκκο, έρπητα ζωστήρα και RSV, με διαφορετικές συστάσεις ανά ηλικία και ομάδα κινδύνου. Υπουργείο Υγείας
Γρίπη: Το εμβόλιο που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο
Για τη γρίπη τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρα. Το ελληνικό πρόγραμμα προβλέπει μία δόση κάθε χρόνο για τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, ενώ ετήσιος εμβολιασμός συνιστάται και σε νεότερους ενήλικες όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου.
COVID-19: Ποιοι περιλαμβάνονται στις ελληνικές συστάσεις
Σύμφωνα με το ισχύον ελληνικό πρόγραμμα, μία δόση του επικαιροποιημένου εμβολίου προβλέπεται για άτομα 60 ετών και άνω και για νεότερους ενήλικες με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου, όπως χρόνια αναπνευστικά ή καρδιακά νοσήματα, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο και σακχαρώδη διαβήτη.
Για τους ανθρώπους ηλικίας 75 ετών και άνω, το πρόγραμμα του Οκτωβρίου 2025 προβλέπει επιπλέον δόση με μεσοδιάστημα έξι μηνών από τον προηγούμενο εμβολιασμό. Υπουργείο Υγείας
Μπορούν γρίπη, COVID-19 και RSV να γίνουν μαζί;
Αυτό είναι ένα από τα πρακτικότερα ερωτήματα, ειδικά για ανθρώπους που χρειάζονται περισσότερα από ένα εμβόλια.
Οι διεθνείς οδηγίες δίνουν αρκετά καθαρή απάντηση. Το αμερικανικό CDC αναφέρει ότι τα εμβόλια γρίπης, COVID-19 και RSV μπορούν να χορηγηθούν στην ίδια επίσκεψη, εφόσον το άτομο έχει ένδειξη να τα λάβει. Δεν απαιτείται επίσης συγκεκριμένο ελάχιστο χρονικό διάστημα μεταξύ τους εάν κάποιος προτιμήσει να τα κάνει σε διαφορετικές ημέρες. Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων
Για γρίπη και COVID-19 υπάρχουν περισσότερα δεδομένα ασφάλειας. Για τη συγχορήγηση RSV με άλλα εμβόλια τα στοιχεία είναι ακόμη πιο περιορισμένα, επειδή τα εμβόλια RSV είναι νεότερα, αλλά το CDC θεωρεί αποδεκτή τη συγχορήγησή τους. Επισημαίνει ότι ενδέχεται να εμφανίζονται λίγο συχνότερα συνήθεις παρενέργειες, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, πυρετός, κεφαλαλγία ή μυαλγίες.
Ακόμη και το ελληνικό πρόγραμμα προβλέπει ρητά, στην περίπτωση του εμβολιασμού έναντι του RSV κατά την εγκυμοσύνη, ότι μπορεί να συγχορηγηθεί με το εμβόλιο της γρίπης, το Tdap και το εμβόλιο έναντι της COVID-19.
RSV: Δεν είναι εμβόλιο που κάνουμε κάθε χρόνο
Το ελληνικό Εθνικό Πρόγραμμα προβλέπει μία δόση εμβολίου RSV για όλους τους ενήλικες ηλικίας 75 ετών και άνω. Για τις ηλικίες 60 έως 74 ετών, το εμβόλιο συνιστάται όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Υπουργείο Υγείας
Σε αυτούς περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- σοβαρές χρόνιες καρδιαγγειακές παθήσεις,
- χρόνια αναπνευστικά νοσήματα,
- προχωρημένη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια,
- σακχαρώδης διαβήτης με βλάβες οργάνων,
- σοβαρή παχυσαρκία,
- μέτρια ή σοβαρή ανοσοκαταστολή,
- χρόνια ηπατική ανεπάρκεια,
- ορισμένες νευρολογικές ή νευρομυϊκές παθήσεις,
- διαμονή σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας. Υπουργείο Υγείας
Το ελληνικό πρόγραμμα αναφέρει επίσης ότι τα διαθέσιμα εμβόλια RSV παρέχουν προστασία που διαρκεί τρία χρόνια.
Έρπης ζωστήρας: Δύο δόσεις μετά τα 60
Για τον έρπητα ζωστήρα, το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων προβλέπει δύο δόσεις του ανασυνδυασμένου εμβολίου από την ηλικία των 60 ετών. Δύο δόσεις προβλέπονται επίσης για ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες από την ηλικία των 18 ετών. Υπουργείο Υγείας
Στα άτομα 60 ετών και άνω, το συνιστώμενο διάστημα μεταξύ των δύο δόσεων είναι δύο μήνες, με ολοκλήρωση του εμβολιασμού το αργότερο μέσα σε έξι μήνες από την πρώτη δόση. Υπουργείο Υγείας
Το γεγονός ότι κάποιος έχει ήδη περάσει έρπητα ζωστήρα δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να εμβολιαστεί. Το ελληνικό πρόγραμμα αναφέρει ότι το ανασυνδυασμένο εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί και μετά από προηγούμενη νόσηση. Υπουργείο Υγείας
Και ο πνευμονιόκοκκος;
Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα προβλέπει μία δόση του συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου (PCV20) από την ηλικία των 65 ετών, ενώ σε νεότερους ενήλικες μπορεί να χορηγείται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες παθήσεις ή παράγοντες κινδύνου.
Εδώ έχει σημασία και το ιστορικό προηγούμενων πνευμονιοκοκκικών εμβολιασμών. Δεν είναι επομένως σωστό να θεωρήσει κάποιος αυτομάτως ότι «έκανα κάποτε ένα εμβόλιο για την πνευμονία, άρα τελείωσα». Το ποιο σχήμα χρειάζεται εξαρτάται και από το τι έχει ήδη λάβει.
Δεν είναι λοιπόν όλα «τα φθινοπωρινά εμβόλια» ίδια
Η γρίπη απαιτεί ετήσιο εμβολιασμό. Το RSV, με τις σημερινές οδηγίες, όχι. Ο έρπης ζωστήρας έχει συγκεκριμένο σχήμα δύο δόσεων, ενώ ο πνευμονιόκοκκος εξαρτάται από ηλικία, παράγοντες κινδύνου και προηγούμενο ιστορικό.
Γι’ αυτό και το χρήσιμο ερώτημα προς τον γιατρό δεν είναι απλώς «ποιο εμβόλιο πρέπει να κάνω φέτος;», αλλά «ποια εμβόλια προβλέπονται για την ηλικία και το ιστορικό μου και ποια από αυτά έχω ήδη ολοκληρώσει;»
Φωτογραφία: istock