Ο κίνδυνος μολύνσεως από νοσήματα που μεταδίδονται από τα κουνούπια, αυξάνεται ασταμάτητα στην Ευρώπη, η οποία πρέπει να βελτιώσει την ετοιμότητα και τις προσπάθειες ελέγχου που εφαρμόζει, αναφέρει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (ECDC).
Στα νοσήματα που μας απειλούν συμπεριλαμβάνονται:
- Οι λοιμώξεις από ιό Δυτικού Νείλου
- Ο δάγκειος πυρετός
- Ο πυρετός chikungunya (τσικουνγκούνια)
Ο ιός του Δυτικού Νείλου προκαλεί εγχώρια κρούσματα σε ολοένα περισσότερες χώρες, ενώ τα χωροκατακτητικά είδη κουνουπιών εγκαθίστανται σε ολοένα περισσότερα ευρωπαϊκά εδάφη, εξηγεί το ECDC σε ανακοίνωση που εξέδωσε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Κουνουπιών (20 Αυγούστου).
Εφέτος, έξι περιοχές στην Ευρώπη ανέφεραν έως στιγμής εγχώρια κρούσματα του ιού για πρώτη φορά στα χρονικά. Οι περιοχές αυτές βρίσκονται σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Βόρεια Μακεδονία.
Επιπλέον, έως και τα μέσα της περασμένης εβδομάδας είχαν αναφερθεί 429 εγχώρια κρούσματα της λοίμωξης από τον ιό σε 9 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Ωστόσο η μετάδοση του ιού από τα κουνούπια κορυφώνεται μετά τα μέσα Αυγούστου και έως τα μέσα Σεπτεμβρίου. Επομένως αναμένονται πολλά περισσότερα.
«Η επέκταση της μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου, καθώς και η εξάπλωση των χωροκατακτητικών ειδών κουνουπιών, καταδεικνύουν γιατί η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ικανότητά της για τον έλεγχο των κουνουπιών», δήλωσε η Dr. Céline Gossner, ειδικός σε θέματα νοσημάτων που μεταδίδονται από ξενιστές στο ECDC.
«Για τον αποτελεσματικό έλεγχο των κουνουπιών, χρειαζόμαστε στενή συνεργασία στην Ευρώπη», πρόσθεσε. Απαραίτητη είναι επίσης «μία ολοκληρωμένη προσέγγιση που να συνδυάζει την παρακολούθηση των κουνουπιών, τη συμμετοχή της κοινότητας και στοχευμένες λύσεις ελέγχου των κουνουπιών που λαμβάνουν υπ’ όψιν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις».
Και το κουνούπι τίγρης
Το ECDC εξηγεί ότι τα κουνούπια Culex που μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου, είναι διάσπαρτα σε όλη την Ευρώπη. Αντίστοιχα, το ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus) έχει εγκατασταθεί σε 16 ευρωπαϊκές χώρες. Ο αριθμός αυτός είναι διπλάσιος απ’ ό,τι πριν από 12 χρόνια.
Το ασιατικό κουνούπι τίγρης μεταδίδει τον δάγκειο πυρετό και τον πυρετό chikungunya.
Μολονότι, όμως, ο κίνδυνος είναι σοβαρός και υπαρκτός, υπάρχουν κενά στην ικανότητα ελέγχου των κουνουπιών στην Ευρώπη. Τα κενά αποτυπώνονται σε νέο άρθρο που δημοσιεύεται στην ιατρική επιθεώρηση Eurosurveillance.
Σύμφωνα με αυτό, το 2025 υπήρξε «πρωτοφανής» αριθμός εγχώριων κρουσμάτων πυρετού chikungunya στην Ευρώπη. Μάλιστα παρατηρήθηκαν επιδημικές εξάρσεις στην Γαλλία και στην Ιταλία, όπου καταγράφηκαν 809 και 384 κρούσματα αντιστοίχως.
Αύξηση παρατηρείται και στα εγχώρια κρούσματα δάγκειου πυρετού. Το 2024, λ.χ., καταγράφηκαν συνολικώς 328 περιστατικά. Τα περισσότερα ήταν στην Ιταλία και την Γαλλία.
Οι επιδημικές εξάρσεις αυτών των νοσημάτων συμβαίνουν όταν μολυσμένοι ταξιδιώτες εισάγουν τους αντίστοιχους ιούς σε περιοχές όπου ήδη έχουν εγκατασταθεί (και αναπαράγονται) τα κουνούπια του γένους Aedes.
Τι πρέπει να γίνει
Το άρθρο ζητά βελτιωμένο συντονισμό και μεγαλύτερη εργαλειοθήκη για την αύξηση του ελέγχου των κουνουπιών. Και αυτό διότι τα εφαρμοζόμενα προγράμματα ελέγχου των κουνουπιών δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικά.
Το ECDC επισημαίνει ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει:
- Την επιτήρηση των κουνουπιών και των ασθενειών
- Τη διαχείριση των εστιών όπου αναπτύσσονται οι προνύμφες
- Την συμμετοχή των πολιτών
- Τον προσαρμοσμένο στις τοπικές συνθήκες, στοχευμένο έλεγχο των κουνουπιών
Ωστόσο για να ελεγχθούν τα κουνούπια πρέπει να ξεπεραστούν και προβλήματα, όπως:
- Η αντοχή στα εντομοκτόνα
- Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον
- Η περιορισμένη γκάμα προϊόντων που έχουν εγκριθεί για χρήση εναντίον τους
Πολύ σημαντικά είναι όμως και τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, προσθέτει το ECDC. Είναι σημαντικό οι πολίτες της Ευρώπης να αφαιρούν ή να καλύπτουν τα στάσιμα νερά μέσα και γύρω (π.χ. μπαλκόνια, κήπους) από τα σπίτια τους. Πρέπει επίσης να χρησιμοποιούν εντομοαπωθητικά, προστατευτικά ενδύματα και σήτες σε πόρτες και παράθυρα.
Αντίστοιχα, οι επαγγελματίες Υγείας πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση για την τοπική μετάδοση και την πιθανότητα εισαγωγής, ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω εξάπλωση των επικίνδυνων ιών που μεταδίδουν τα κουνούπια.
Φωτογραφία: iStock