Αίσθηση προκάλεσε η είδηση ότι ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου πάσχει από ΧΑΠ και ότι εξαιτίας της δυσκολεύεται να ξεπεράσει κάποια αναπνευστικά προβλήματα που έχει. Τι είναι αυτή η ασθένεια και πώς εκδηλώνεται;
Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μία ασθένεια των πνευμόνων. Οφείλεται κυρίως στις ανήκεστες βλάβες που τους προκαλεί το κάπνισμα. Υπολογίζεται ότι σε όλο τον κόσμο προσβάλλει περισσότερους από 400 εκατομμύρια ανθρώπους.
Σε ετήσια βάση, 3,4 εκατομμύρια από αυτούς χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Το γεγονός αυτό την καθιστά την τρίτη κυριότερη αιτία θανάτου σε όλο τον κόσμο (μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον καρκίνο).
Η ΧΑΠ προσβάλλει κυρίως μεσήλικες και ηλικιωμένους. Στο 70% των περιπτώσεων οι ασθενείς είναι νυν ή πρώην καπνιστές. Ωστόσο πολλοί δεν συνειδητοποιούν ότι έχουν αρχίσει να την αναπτύσσουν.
Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια περικλείει την χρόνια βρογχίτιδα και το εμφύσημα. Η χρόνια βρογχίτιδα είναι μακροχρόνια φλεγμονή στους αεραγωγούς. Το εμφύσημα είναι βλάβη στις πνευμονικές κυψελίδες. Οι κυψελίδες είναι οι μικροσκοπικοί σάκοι αέρα στους πνεύμονες όπου γίνεται η ανταλλαγή των αερίων (του διοξειδίου του άνθρακα και του οξυγόνου).
Πώς εκδηλώνεται η ΧΑΠ
Τα πιο συχνά συμπτώματα που προκαλεί η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια είναι τα εξής:
- Δύσπνοια. Αρχικά μπορεί να εκδηλώνεται κυρίως όταν ο ασθενής κινείται. Μερικές φορές μπορεί να ξυπνά και τη νύχτα, αισθανόμενος ότι δεν αναπνέει καλά
- Επίμονος, βαθύς («από το στήθος») βήχας, με φλέγματα. Πολλοί άνθρωποι τον αποκαλούν λανθασμένα «τριγαρόβηχα», νομίζοντας ότι είναι κάτι απλό. Στην πραγματικότητα όμως οφείλεται στην χρόνια βρογχίτιδα ή την έναρξη της αποφρακτικής πνευμονοπάθειας.
- Συχνές αναπνευστικές λοιμώξεις
- Επίμονος συριγμός («σφύριγμα» της αναπνοής)
Χωρίς την απαιτούμενη θεραπεία τα συμπτώματα επιδεινώνονται σταδιακά, με την πάροδο του χρόνου. Δυσκολεύουν επίσης ολοένα περισσότερο την διεκπεραίωση των καθημερινών δραστηριοτήτων.
Μπορεί επίσης να υπάρξουν περίοδοι αιφνίδιας και απότομης επιδείνωσής τους. Αυτές είναι γνωστές ως παρξύνσεις (ή εξάρσεις) της νόσου. Είναι συχνό να εκδηλώνουν οι πάσχοντες παροξύνσεις μια-δυο φορές τον χρόνο, ιδίως τον χειμώνα.
Εκτός από αυτά υπάρχουν και ορισμένα άλλα, λιγότερο συχνά συμπτώματα της ΧΑΠ, που συνήθως αναπτύσσονται στα προχωρημένα στάδιά της. Αυτά συμπεριλαμβάνουν:
- Απώλεια βάρους
- Κόπωση
- Πρήξιμο στους αστραγάλους από τη συσσώρευση υγρού (οίδημα)
Μερικοί ασθενείς παρουσιάζουν επίσης πόνο στο στήθος ή αιμόπτυση, αλλά αυτά συχνά είναι ενδείξεις άλλων προβλημάτων, όπως οι λοιμώξεις ή ακόμα και ο καρκίνος στον πνεύμονα.
Οι παράγοντες κινδύνου
Αν και το κάπνισμα (παθητικό ή ενεργητικό) αποτελεί στις ανεπτυγμένες χώρες την κύρια αιτία της ΧΑΠ, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται:
- Επαγγελματική έκθεση σε σκόνες, καπνούς ή χημικά
- Ρύπανση στους εσωτερικούς χώρους. Αυτή μπορεί να οφείλεται στην καύση ξύλου, κάρβουνου κ.λπ. για θέρμανση και μαγείρεμα.
- Άσθμα στην παιδική ηλικία
- Ελλιπής ανάπτυξη κατά την ενδομήτριο ζωή
- Πρόωρη γέννηση
- Συχνές ή σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις στην παιδική ηλικία που εμπόδισαν την μέγιστη ανάπτυξη των πνευμόνων
- Μία σπάνια γενετική νόσος που ονομάζεται ανεπάρκεια της άλφα-1 αντιθρυψίνης. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει ΧΑΠ σε νεαρή ηλικία
Πότε να πάτε στον γιατρό
Εάν εκδηλώσετε συμπτώματα ύποπτα για ΧΑΠ, συμβουλευθείτε αμέσως τον γιατρό σας. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό εάν έχετε ηλικία άνω των 35 ετών και καπνίζετε ή υπήρξατε καπνιστές.
Μην αγνοήσετε τα συμπτώματά σας, τονίζουν ειδικοί από το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS). Η ΧΑΠ οφείλεται σε μη αναστρέψιμες βλάβες στους πνεύμονες. Επομένως αν ευθύνεται για τα συμπτώματά σας, όσο νωρίτερα διαγνωστεί και αρχίσετε θεραπεία, τόσο το καλύτερο για την υγεία σας.
Ο γιατρός θα σας συστήσει σπιρομέτρηση – το τεστ αναπνοής που αξιολογεί την αναπνευστική λειτουργία σας.
Φωτογραφία: iStock