Ο μεσημεριανός ύπνος αποτελεί για πολλούς ανθρώπους μια ευχάριστη καθημερινή συνήθεια, ιδιαίτερα κατά την τρίτη ηλικία. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η συχνότητα με την οποία κοιμάται κάποιος κατά τη διάρκεια της ημέρας ενδέχεται να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journals of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences, διερεύνησε τη σχέση ανάμεσα στις συνήθειες του μεσημεριανού ύπνου και την εμφάνιση άνοιας σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, με επικεφαλής τον ψυχολόγο και ειδικό στην Έρευνα Ύπνου, Δρ Adam Spira, ανέλυσαν δεδομένα από 995 ηλικιωμένους συμμετέχοντες. Κατά την έναρξη της παρακολούθησης, κανένας από τους συμμετέχοντες δεν παρουσίαζε διαγνωσμένη ή πιθανή άνοια.
Κατά τη διάρκεια της μελέτης, με διάμεση περίοδο παρακολούθησης πέντε ετών, 417 άτομα, δηλαδή το 41,9% των συμμετεχόντων, εμφάνισαν συμπτώματα πιθανής άνοιας.
Άνοια: Ποιοι ηλικιωμένοι εμφάνισαν μεγαλύτερο κίνδυνο
Τα ευρήματα αποκάλυψαν ότι οι άνθρωποι που κοιμούνταν καθημερινά ή τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας κατά τη διάρκεια της ημέρας παρουσίαζαν 48% υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης άνοιας συγκριτικά με όσους κοιμούνταν σπάνια ή καθόλου.
Αυξημένη συσχέτιση παρατηρήθηκε επίσης και σε όσους τούς έπαιρνε ο ύπνος χωρίς να το αντιλαμβάνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ειδικότερα, η συγκεκριμένη συνήθεια συνδέθηκε με 39% υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης άνοιας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διάρκεια του μεσημεριανού ύπνου. Οι ηλικιωμένοι που κοιμούνταν για 30 λεπτά ή λιγότερο εμφάνισαν 40% υψηλότερο ποσοστό άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν συνήθιζαν να κοιμούνται μέσα στην ημέρα.
Παράλληλα, οι συχνότεροι και οι σύντομοι ύπνοι συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων μνήμης.
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάστηκε ήταν η ποιότητα του νυχτερινού ύπνου. Οι διαταραχές ύπνου, η υπνική άπνοια και η ανεπαρκής νυχτερινή ξεκούραση μπορεί να οδηγούν σε αυξημένη ανάγκη για ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη αυτούς τους παράγοντες, καθώς και την ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, τον δείκτη μάζας σώματος και διάφορες παθήσεις. Ακόμη και μετά τις σχετικές προσαρμογές, η συχνή και ακούσια υπνηλία παρέμεινε σημαντικά συνδεδεμένη με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Ο μεσημεριανός ύπνος μπορεί να προκαλεί άνοια;
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως ο μεσημεριανός ύπνος προκαλεί άνοια. Η μελέτη ήταν παρατηρητική, γεγονός που σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις χωρίς να μπορεί να τεκμηριώσει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Μάλιστα, είναι πιθανό η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και τη γνωστική λειτουργία να είναι αμφίδρομη. Οι μεταβολές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την ανάπτυξη άνοιας ενδέχεται να προκαλούν αυξημένη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Με απλά λόγια, η ανάγκη για συχνότερο ύπνο μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι έχουν ήδη ξεκινήσει νευροεκφυλιστικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Όπως τονίζει ο Δρ Spira, «ο συχνότερος μεσημεριανός ύπνος ενδέχεται να αποτελεί δείκτη εγκεφαλικών μεταβολών και όχι απαραίτητα αιτία τους».
Άνοια: Πότε πρέπει να μας προβληματίζει η υπνηλία
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ένας περιστασιακός μεσημεριανός ύπνος δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, όταν ένας ηλικιωμένος αρχίζει ξαφνικά να κοιμάται πολύ συχνότερα, αποκοιμιέται χωρίς να το επιδιώκει ή παρουσιάζει έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα, είναι σημαντικό να διερευνηθούν τα πιθανά αίτια.
Η ιατρική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό πιθανών μεταβολών στη γνωστική λειτουργία, διαταραχών ύπνου ή άλλων προβλημάτων υγείας.
Οι ερευνητές σκοπεύουν μελλοντικά να διευρύνουν την μελέτη τους, με στόχο να αποσαφηνιστεί εάν ο συχνός μεσημεριανός ύπνος αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου ή ένα πρώιμο σημάδι νευρολογικών αλλαγών στον εγκέφαλο.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τον μεσημεριανό ύπνο. Χρειάζεται, όμως, να δίνουμε προσοχή σε σημαντικές αλλαγές στις συνήθειες του ύπνου, καθώς ενδέχεται να αποτελούν χρήσιμη ένδειξη για την έγκαιρη παρακολούθηση της υγείας του εγκεφάλου.
Φωτογραφία iStock