Μικρός αριθμός πασχόντων από νόσο Αλτσχάιμερ παρουσίασαν βελτίωση στις νοητικές δεξιότητές τους, έπειτα από την έγχυση βλαστοκυττάρων απ’ ευθείας στον εγκέφαλό τους.
Το εύρημα αυτό δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία στους γιατρούς, οι οποίοι ελπίζουν ότι θα μπορέσουν με τις εγχύσεις να βοηθήσουν τον εγκέφαλο των ασθενών να θεραπευθεί.
Είναι η πρώτη φορά που δοκιμάζεται η μέθοδος σε ανθρώπους. Η Φάση 1 των κλινικών μελετών, όπως λέγεται, επικεντρώνεται στην ασφάλεια της εκάστοτε πειραματικής μεθόδου. Μπορεί όμως να δώσει μια αδρή εικόνα και για την δυνητική αποτελεσματικότητά της.
Οι ερευνητές που δοκιμάζουν την μέθοδο λένε πως τα αποτελέσματά τους είναι «πολύ ενθαρρυντικά». Μένει όμως να επαληθευτούν στο επόμενο στάδιο των κλινικών δοκιμών (Φάση 2), που αναμένεται να αρχίσει σύντομα.
Η ερευνητική (πειραματική) μέθοδος βασίζεται σε βλαστοκύτταρα που λαμβάνονται από το σωματικό λίπος των ιδίων των ασθενών. Η σχετική μελέτη συμπεριέλαβε έξι πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ. Οι πέντε από αυτούς έδειξαν βελτίωση στα κλασικά τεστ μνήμης και σκέψης μετά την έγχυση των βλαστοκυττάρων.
Τομογραφίες του εγκεφάλου τους έδειξαν μείωση σε ορισμένες αλλοιώσεις που είναι χαρακτηριστικές της νόσου. Επιπλέον, εξετάσεις στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό κατέδειξαν βελτίωση σε δείκτες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό περιβάλλει προστατευτικά τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Ωστόσο οι ερευνητές τονίζουν πως ο αριθμός των ασθενών ήταν πολύ μικρός για να θεωρηθεί η μέθοδος επιτυχημένη. Επιπλέον, οι βελτιώσεις στις νοητικές δεξιότητες των ασθενών δεν διήρκησαν σε όλους το ίδιο.
Τα ευρήματα
Η νέα μέθοδος παρουσιάσθηκε στο 19ο Ετήσιο Συνέδριο Κλινικών Μελετών για τη Νόσο Αλτσχάιμερ (CTAD26), που διεξήχθη στη Βοστώνη.
Όπως ανέφερε η εταιρεία Regeneration Biomedica, οι ασθενείς που έλαβαν τα βλαστοκύτταρα έπασχαν από ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ. Σε όλους έγινε μία και μοναδική έγχυση των βλαστοκυττάρων. Κανένας δεν εκδήλωσε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Τρεις βιοδείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό παρουσίασαν στατιστικώς σημαντικές αλλαγές 12, 28 και 52 εβδομάδες μετά την έγχυση. Οι βιοδείκτες αυτοί ήταν:
- Το β-αμυλοειδές 42
- Η φωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη ταυ (ptau)
- Η ολική πρωτεΐνη ταυ (total tau)
Το β-αμυλοειδές και η ταυ είναι δύο πρωτεΐνες που συσσωρεύονται σε παθολογικά επίπεδα στον εγκέφαλο των ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ.
Επιπλέον, οι πέντε από τους συμμετέχοντες (το 80%) παρουσίασαν βελτίωση σε τουλάχιστον έναν δείκτη των γνωστικών λειτουργιών, στα νοητικά τεστ που τους έγιναν.
Η ερευνητική θεραπεία αποκαλείται RB-ADSC. Χρησιμοποιεί αρχέγονα κύτταρα (βλαστοκύτταρα) που λαμβάνονται από τον λιπώδη ιστό κάθε ασθενούς. Τα κύτταρα αυτά καλλιεργούνται στο εργαστήριο. Οι επιστήμονες τα εγχέουν στις κοιλίες του εγκεφάλου, μέσω μίας ειδικής εμφυτευόμενης συσκευής (Ommaya reservoir). Η έγχυση γίνεται στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό των κοιλιών.
Η Regeneration Biomedical προετοιμάζει ήδη την φάση 2 των κλινικών μελετών. Σε αυτή θα ελεγχθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της μεθόδου, με επαναλαμβανόμενες εγχύσεις των βλαστοκυττάρων. Επιπλέον, θα γίνει σύγκριση με ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ που δεν θα υποβληθούν στη θεραπεία. Η μελέτη αυτή αναμένεται να αρχίσει τον Δεκέμβριο 2026, εάν είναι έτοιμα τα ερευνητικά κέντρα.
Φωτογραφία: iStock