Μία απλή εξέταση αίματος μπορεί να δείξει εάν κάποιος θα αναπτύξει νόσο Αλτσχάιμερ πολλά χρόνια πριν αναπτύξει βλάβες στον εγκέφαλο και τα χαρακτηριστικά συμπτώματά της, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.
Η εξέταση αξιολογεί τα επίπεδα μίας πρωτεΐνης, η οποία δημιουργεί τοξικές αλλοιώσεις (νευροϊνιδιακά δεμάτια) στον εγκέφαλο των πασχόντων από τη νόσο.
Η πρωτεΐνη λέγεται ταυ (tau) και τυπικά δημιουργεί νευροϊνιδιακά δεμάτια όταν η ασθένεια είναι αρκετά προχωρημένη.
Τώρα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως πολλά χρόνια πριν από την ανάπτυξη των νευροϊνιδιακών δεματίων, η πρωτεΐνη μπορεί να διαφύγει στο αίμα. Αναλόγως, δε, με τα επίπεδά της μπορεί να αντιληφθούν εάν ένας υγιής άνθρωπος θα εκδηλώσει νόσο Αλτσχάιμερ στην πορεία της ζωής του.
Τα νέα ευρήματα δημοσιεύονται στην ιατρική επιθεώρηση Nature Communications. Οι ερευνητές εστίασαν την προσοχή τους σε μία μορφή πρωτεΐνης ταυ που λέγεται φωσφορυλιωμένη ταυ 217 (σε συντομογραφία: pTau217).
Όπως γράφουν οι επιστήμονες, η pTau217 αποτελεί «εξαιρετικό βιοδείκτη» της παθολογίας της νόσου Αλτσχάιμερ. Στην πραγματικότητα, η μέτρηση των επιπέδων της χρησιμοποιείται για τη διάγνωση της νόσου και την παρακολούθηση της εξέλιξής της.
Παρέμενε ασαφές, όμως, αν θα μπορούσε να προβλέπει τον κίνδυνο αναπτύξεως της νόσου πριν δημιουργηθούν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο.
Η μελέτη
Για να διερευνήσουν το θέμα, οι ερευνητές ενέταξαν στη μελέτη τους 317 εθελοντές, ηλικίας 50 έως 90 ετών. Κανένας δεν είχε παθολογικά ευρήματα στις απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου κατά την έναρξη της μελέτης. Ούτε παρουσίαζε ενδείξεις νοητικής διαταραχής.
Οι ερευνητές τους παρακολούθησαν επί οκτώ χρόνια, υποβάλλοντάς τους τακτικά σε μετρήσεις της πρωτεΐνης pTau217 στο αίμα. Τους υπέβαλλαν επίσης σε τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET scan) εγκεφάλου, αναζητώντας χαρακτηριστικές αλλοιώσεις της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη συμπλήρωναν επίσης τεστ αξιολόγησης των νοητικών δεξιοτήτων τους.
Όπως έδειξαν τα ευρήματα της μελέτης, όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα της πρωτεΐνης pTau217 στο αίμα των εθελοντών, τόσο πιθανότερο ήταν να διαγνωσθούν τελικά με νόσο Αλτσχάιμερ. Μάλιστα τα υψηλά επίπεδα της pTau217 είχαν ισχυρή προγνωστική αξία, πολύ πριν υπάρξουν παθολογικά ευρήματα στα PET scan.
Αντιθέτως, οι συμμετέχοντες που είχαν χαμηλά επίπεδα της pTau217 ήταν απίθανο να εκδηλώσουν στην πορεία της μελέτης τη νόσο.
«Έως τώρα νομίζαμε ότι η ανίχνευση παθολογικών αλλοιώσεων στο PET scan είναι η πρωιμότερη ένδειξη της νόσου Αλτσχάιμερ. Και αυτό διότι έδειχνε παθολογικές αλλοιώσεις ακόμα και 10 ή 20 χρόνια πριν από την εκδήλωση συμπτωμάτων», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Hyun-Sik Yang, επίκουρος καθηγητής Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Harvard.
«Τώρα όμως διαπιστώνουμε ότι η πρωτεΐνη pTau217 μπορεί να ανιχνευθεί ακόμα νωρίτερα. Χρόνια πριν από την εμφάνιση των χαρακτηριστικών αλλοιώσεων στα PET scan», πρόσθεσε.
Φωτογραφία: istock