Ο έντονος πόνος που προκαλεί κατά τη διάρκεια της βάδισης η άκανθα φτέρνας, προκαλεί συχνά σύγχυση στους ασθενείς, ως προς την πραγματική πηγή του προβλήματος. Πρόκειται για μια οστική προεξοχή που αναπτύσσεται στο κάτω μέρος του οστού της πτέρνας, στο σημείο όπου προσφύεται η πελματιαία απονεύρωση.
Παρά την κοινή πεποίθηση, η ίδια η άκανθα σπάνια είναι η αιτία του πόνου. Αντιθέτως, αποτελεί το αποτέλεσμα μιας χρόνιας φλεγμονώδους διαδικασίας.
Η παθοφυσιολογία της νόσου
Η εμφάνιση της άκανθας είναι στενά συνδεδεμένη με την πελματιαία απονευρωσίτιδα. Όταν η ισχυρή αυτή ταινία ιστού που στηρίζει την καμάρα του ποδιού δέχεται υπερβολική πίεση, δημιουργούνται μικρο-ρήξεις. Ο οργανισμός, στην προσπάθειά του να «επισκευάσει» την περιοχή και να σταθεροποιήσει την απονεύρωση, εναποθέτει άλατα ασβεστίου, δημιουργώντας σταδιακά την οστική ακίδα.
Ακτινογραφία που δείχνει την ανάπτυξη άκανθας στο οστό της πτέρνας
Ο Dr. Neal Blitz, διακεκριμένος ορθοπεδικός χειρουργός με έδρα τη Νέα Υόρκη και το Μπέβερλι Χιλς, γνωστός για την εξειδίκευσή του σε περίπλοκα προβλήματα του άκρου ποδός, αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Όταν αντιμετωπίζουμε χρόνιο πόνο στη φτέρνα, είναι σημαντικό να αναλογιστούμε ότι ο πόνος αυτός μπορεί να είναι αντισταθμιστικός και δευτερογενής σε ένα διαφορετικό δομικό πρόβλημα του ποδιού. Αντιμετωπίζοντας την αιτία του πόνου σας —δηλαδή τους μηχανισμούς πίσω από την αδυναμία του σώματος να επουλώσει την κυτταρική βλάβη -αντί για τον ίδιο τον πόνο (το σύμπτωμα)- τότε θα βρείτε μακροχρόνια ελευθερία από την ταλαιπωρία».
Γιατί ο πόνος είναι πιο έντονος στα πρώτα βήματα;
Το παράδοξο της άκανθας είναι ότι ο πόνος είναι συχνά οξύς το πρωί ή μετά από παρατεταμένη ακινησία και τείνει να υποχωρεί μετά από λίγα λεπτά βάδισης. Αυτό συμβαίνει γιατί κατά τη διάρκεια της νύχτας, η πελματιαία απονεύρωση κονταίνει.
Με το πρώτο πάτημα στο έδαφος, ο ιστός τεντώνεται απότομα, προκαλώντας έντονο άλγος στις ήδη ερεθισμένες ίνες.
Κύρια αίτια και παράγοντες κινδύνου:
- Λανθασμένα υποδήματα: Παπούτσια με φθαρμένες σόλες ή έλλειψη υποστήριξης της καμάρας.
- Ανατομικές ιδιαιτερότητες: Πλατυποδία ή υψηλή ποδική καμάρα που αλλάζουν την κατανομή των φορτίων.
- Υπερβολικό βάρος: Η αυξημένη πίεση καταπονεί καθημερινά τα μαλακά μόρια της φτέρνας.
- Αθλητική δραστηριότητα: Τρέξιμο σε σκληρές επιφάνειες χωρίς προθέρμανση ή κατάλληλο εξοπλισμό.
Σύγχρονες μέθοδοι αντιμετώπισης
Η θεραπεία της άκανθας είναι κατά βάση συντηρητική, με το ποσοστό επιτυχίας να αγγίζει το 90% χωρίς την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης. Οι κύριοι τρόποι αντιμετώπισης είναι οι εξής:
- Φυσικοθεραπεία και διατάσεις: Ειδικές ασκήσεις για την επιμήκυνση της πελματιαίας απονεύρωσης και του αχίλλειου τένοντα.
- Ορθωτικά πέλματα: Ειδικοί πάτοι σιλικόνης ή εξατομικευμένα πέλματα κατόπιν πελματογραφήματος για την αποφόρτιση της πτέρνας.
- Κρουστικός υπέρηχος (Shockwave Therapy): Μια σύγχρονη μέθοδος που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να διεγείρει την επούλωση των ιστών και να μειώσει τη φλεγμονή.
- Φαρμακευτική αγωγή: Χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών (ΜΣΑΦ) για τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο.
Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπεδικών Χειρουργών (AAOS) τονίζει σε επίσημες οδηγίες της ότι: «Περισσότερο από το 90% των ασθενών παρουσιάζουν βελτίωση μέσα σε 10 μήνες από την έναρξη απλών θεραπευτικών μεθόδων», γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι το χειρουργείο πρέπει να είναι η απολύτως τελευταία λύση.
«Η πρόληψη παραμένει ο «χρυσός» τρόπος αντιμετώπισης. Ένα σωστό παπούτσι και η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μπορούν να αποτρέψουν τη δημιουργία της άκανθας προτού καν ξεκινήσει ο κύκλος του πόνου. Αν όμως ο πόνος επιμένει, η έγκαιρη διάγνωση αποτρέπει τη χρόνια αλλοίωση των ιστών», καταλήγει ο Dr. Blitz.
Φωτογραφία: iStock