Σημαντικά κενά στην επιστροφή των παιδιών και εφήβων με εμπειρία καρκίνου στο σχολείο καταγράφει πανελλαδική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SUPERHERO SCHOOL (ERASMUS+), στο οποίο συμμετέχει η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ – Ενημέρωση για τον καρκίνο στην παιδική & εφηβική ηλικία».
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, περίπου 1 στα 3 παιδιά, ποσοστό 31,2%, έχει ανάγκες υποστήριξης που παραμένουν ακάλυπτες από το σχολείο, ενώ στο 66,4% των περιπτώσεων δεν υπάρχει συγκεκριμένος επαγγελματίας υπεύθυνος για τον συντονισμό της επανένταξης.
Στην έρευνα συμμετείχαν 247 γονείς και φροντιστές. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η επιστροφή στο σχολείο εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να στηρίζεται στην ίδια την οικογένεια, η οποία καλείται να συντονίσει το σχολείο, τη θεραπευτική ομάδα και τις υπόλοιπες υπηρεσίες.
Οι γονείς σηκώνουν μεγάλο μέρος του βάρους
Το 77,7% των γονέων δήλωσε ότι είχε υψηλή συμμετοχή στον συντονισμό μεταξύ σχολείου, θεραπευτικής ομάδας και υπηρεσιών, ενώ το 62,8% χαρακτήρισε τη διαδικασία ιδιαίτερα απαιτητική σε συναισθηματικό επίπεδο.
Παράλληλα, περίπου 1 στα 3 παιδιά, 31,2%, είχε ανάγκες υποστήριξης που δεν καλύφθηκαν από το σχολείο, αν και το 61,5% των γονέων εκτιμούσε ότι οι εκπαιδευτικοί κατανοούσαν σε σημαντικό βαθμό τις ανάγκες του παιδιού.
Η εικόνα, ωστόσο, ήταν διαφορετική όταν οι οικογένειες ρωτήθηκαν αν το σχολείο ήταν πραγματικά προετοιμασμένο να ανταποκριθεί. Μόλις το 48,6% θεωρούσε ότι υπήρχε επαρκής πρακτική προετοιμασία.
Παιδιά μετά τον καρκίνο -Άγχος, κόπωση και δυσκολίες συγκέντρωσης
Η επιστροφή στη σχολική καθημερινότητα δεν είναι εύκολη για όλα τα παιδιά μετά τον καρκίνο, ακόμη και όταν έχει δοθεί ιατρική έγκριση.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 39,7% των παιδιών παρουσίαζε υψηλά επίπεδα σχολικού άγχους, ενώ το 32% δίσταζε να επιστρέψει στο σχολείο.
Παράλληλα, σημαντικά εμπόδια στην εκπαιδευτική καθημερινότητα αποτελούν:
- η κόπωση, που καταγράφηκε στο 52,6%,
- οι δυσκολίες συγκέντρωσης, στο 34,4%,
- και οι δυσκολίες μνήμης, στο 21,5%.
Ιδιαίτερα αυξημένες δυσκολίες στην κάλυψη της διδακτέας ύλης εμφανίζουν, σύμφωνα με τα ευρήματα, οι μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Τι προτείνει το ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ
Με βάση τα αποτελέσματα, το ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ ζητά η επιστροφή στο σχολείο να μην εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την οικογένεια, αλλά να ενταχθεί οργανωμένα στη συνολική φροντίδα και αποκατάσταση του παιδιού.
Προτείνει τέσσερις βασικές παρεμβάσεις.
1. Υπεύθυνος συντονιστής για κάθε παιδί
Κάθε παιδί που επιστρέφει στο σχολείο κατά τη διάρκεια ή μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας του θα πρέπει να έχει συγκεκριμένο υπεύθυνο για τη σχολική επανένταξη.
Ο συντονιστής θα λειτουργεί ως σταθερό σημείο επικοινωνίας ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο και τη θεραπευτική ομάδα και θα παρακολουθεί την εφαρμογή των αναγκαίων προσαρμογών.
2. Σταθερή σύνδεση σχολείου και θεραπευτικής ομάδας
Η επικοινωνία μεταξύ επαγγελματιών Υγείας και σχολείου, σύμφωνα με το ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ, δεν μπορεί να εξαρτάται μόνο από την πρωτοβουλία και τις αντοχές των γονέων.
Ζητείται σαφής διαδικασία επικοινωνίας, με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ώστε το σχολείο να γνωρίζει τις λειτουργικές, εκπαιδευτικές και ψυχοκοινωνικές ανάγκες του παιδιού και να μπορεί να ανταποκρίνεται έγκαιρα.
3. Εξατομικευμένο σχέδιο επιστροφής στο σχολείο
Η επανένταξη δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά. Η κόπωση, οι απουσίες, οι δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης, οι μακροχρόνιες συνέπειες της θεραπείας ή πιθανή αναπηρία μπορεί να απαιτούν διαφορετικές προσαρμογές.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται εξατομικευμένο πλάνο, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει σταδιακή επιστροφή, προσαρμογή του ωραρίου και της διδακτέας ύλης, βοήθεια για την κάλυψη μαθησιακών κενών και ειδικές ρυθμίσεις στις εξετάσεις και στην αξιολόγηση.
4. Εκπαίδευση εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνική στήριξη
Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται, σύμφωνα με την οργάνωση, πρακτική γνώση και εργαλεία για να μπορούν να στηρίξουν ένα παιδί μετά τον καρκίνο.
Παράλληλα, θεωρείται αναγκαία η ενίσχυση της πρόσβασης σε ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και ειδικούς παιδαγωγούς, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα άγχους, δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους ή αίσθημα διαφορετικότητας.
«Η επιστροφή στο σχολείο είναι μέρος της αποκατάστασης»
Για ένα παιδί ή έναν έφηβο με εμπειρία καρκίνου, η επιστροφή στο σχολείο δεν αφορά μόνο τα μαθήματα. Συνδέεται με την επιστροφή στους φίλους, στην καθημερινότητα και στην κοινωνική ζωή, αλλά και με την αίσθηση ότι το παιδί μπορεί να σχεδιάσει ξανά το μέλλον του.
Για τον λόγο αυτό, το ΚΑΡΚΙΝΑΚΙ υποστηρίζει ότι η σχολική επανένταξη πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο μέρος της συνολικής φροντίδας και αποκατάστασης.
Καλεί τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας, την εκπαιδευτική και την ιατρική κοινότητα να αξιοποιήσουν τα αποτελέσματα της έρευνας και να διαμορφώσουν ένα σαφές, θεσμοθετημένο και εφαρμόσιμο πλαίσιο σχολικής επανένταξης, το οποίο θα ακολουθεί το παιδί από τη θεραπεία έως την πλήρη επιστροφή του στη σχολική ζωή.
Φωτογραφία: istock