Για έναν ηλικιωμένο ασθενή με άνοια, ή νόσο Αλτσχάιμερ που ζει σε νησί του Αιγαίου, η πρόσβαση σε εξειδικευμένο γιατρό δεν είναι απλώς δύσκολη, αλλά πολύ συχνά είναι ανέφικτη. Τα ταξίδια προς μεγάλα αστικά κέντρα απαιτούν χρόνο, χρήματα, συνοδεία και αντοχές που δεν είναι πάντα διαθέσιμες για τους ταλαιπωρημένους συνταξιούχους ακρίτες. Σε αυτό το κενό έρχεται να απαντήσει η τηλεϊατρική και, σύμφωνα με νέα ελληνική μελέτη, το κάνει με αποτελέσματα που οι ίδιοι οι ασθενείς και οι φροντιστές τους αξιολογούν ως εξαιρετικά θετικά.
Τηλεϊατρική: Πώς εφαρμόζεται στα νησιά
Η τηλεϊατρική είναι η παροχή ιατρικών υπηρεσιών από απόσταση, με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Δεν πρόκειται απλώς για μια βιντεοκλήση με γιατρό, αλλά για δομημένη ιατρική πράξη, κατά την οποία ο ασθενής εξετάζεται σε πραγματικό χρόνο μέσω ειδικού εξοπλισμού, παρουσία επαγγελματία υγείας στη δομή όπου βρίσκεται.
Στην Ελλάδα, η τηλεϊατρική εφαρμόζεται οργανωμένα μέσω του Εθνικού Δικτύου Τηλεϊατρικής, το οποίο συνδέει Κέντρα Υγείας και Περιφερειακά Ιατρεία απομακρυσμένων περιοχών με εξειδικευμένες κλινικές μεγάλων νοσοκομείων. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκε και το πιλοτικό πρόγραμμα για ασθενείς με νευροεκφυλιστικές παθήσεις στα νησιά του Αιγαίου.
Δείτε επίσης – Τηλεϊατρική: Εθνικό Δίκτυο καλύπτει όλη τη Ελλάδα και «φέρνει» τον γιατρό στο σπίτι του ασθενή
Η μελέτη για τον βαθμό ικανοποίησης από την Τηλεϊατρική
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε το 2024 σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SI4CARE και αφορούσε τη λειτουργία ενός εξειδικευμένου τηλεϊατρικού ιατρείου για άνοια, νόσο Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον στα νησιά του Αιγαίου.
Διενεργήθηκε από τους επιστήμονες του ΕΚΠΑ -οι οποίοι στο πλαίσιο του Ιατρείου Μνήμης, Άνοιας και νόσου Πάρκινσον, που λειτουργεί υπό την αιγίδα της Α’ Νευρολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στο «Αιγινίτειο»– χρησιμοποιούν το δίκτυο για να εξετάζουν ασθενείς σε 30 Κέντρα Υγείας και 6 γενικά νοσοκομεία στα νησιά του Αιγαίου, χωρίς να χρειάζεται να ταξιδέψουν.
Στη μελέτη συμμετείχαν:
- 25 ασθενείς με διαταραχές μνήμης, άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ,
- 18 φροντιστές, κυρίως μέλη της οικογένειας,
- 21 επαγγελματίες υγείας, γιατροί και νοσηλευτές.
Όλοι οι παραπάνω συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν την εμπειρία τους μέσω δομημένων ερωτηματολογίων, με κλίμακα από το 1 έως το 5.
Συμμετείχαν ασθενείς κυρίως από την Ρόδο (το 73% των ασθενών), αλλά και από: Αμοργό, Κύθηρα, Πάρο, Τήνο, Σύρο, Οινούσσες, Ίο.
Τα ευρήματα της έρευνας: «Μας έλυσε τα χέρια»
Τα αποτελέσματα είναι σαφή και δύσκολα αμφισβητούνται: η γενική ικανοποίηση από την τηλεϊατρική ήταν πολύ υψηλή σε όλες τις ομάδες.
Οι ασθενείς βαθμολόγησαν:
- την άνεση χρήσης της τηλεϊατρικής με μέσο όρο 4,5/5,
- τη μείωση των μετακινήσεων με βαθμολογία άνω του 4,6/5,
- τη συνολική εμπειρία με περίπου 4,7/5.
Οι φροντιστές ήταν ακόμη πιο θετικοί, δίνοντας:
- 4,8/5 στην ευκολία και τη χρηστικότητα της υπηρεσίας,
- πολύ υψηλές βαθμολογίες στο αίσθημα ασφάλειας και στη δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε ειδικό γιατρό.
Αντίστοιχα, οι επαγγελματίες υγείας αξιολόγησαν θετικά την ποιότητα της ιατρικής εκτίμησης, σημειώνοντας ότι η τηλεϊατρική δεν υποκαθιστά απλώς τη δια ζώσης εξέταση, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τη συμπληρώνει ουσιαστικά.
Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα που προκύπτουν από την μελέτη, αφορά τη μείωση των αναγκαστικών μετακινήσεων προς νοσοκομεία της Αθήνας ή άλλων μεγάλων πόλεων. Για ασθενείς με άνοια, κάθε ταξίδι δεν είναι μόνο πρακτικά δύσκολο, αλλά και ψυχολογικά επιβαρυντικό.
Η τηλεϊατρική, όπως καταγράφεται στη μελέτη, επιτρέπει:
- τακτική παρακολούθηση,
- προσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής,
- επικοινωνία με εξειδικευμένους νευρολόγους, χωρίς να διαταράσσεται η καθημερινότητα του ασθενούς.
Τι συμπεραίνουν οι ερευνητές
Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ξεκάθαρο: η τηλεϊατρική αποτελεί αποτελεσματικό και αποδεκτό εργαλείο για τη φροντίδα ασθενών με νευροεκφυλιστικές παθήσεις σε απομακρυσμένες περιοχές.
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η θετική εμπειρία ασθενών, φροντιστών και επαγγελματιών υγείας «υπογραμμίζει τη δυναμική της τηλεϊατρικής να μειώσει τις ανισότητες πρόσβασης στην υγεία», ιδιαίτερα σε περιοχές όπως τα νησιά του Αιγαίου.
Ωστόσο, η τηλεϊατρική δεν είναι πανάκεια. Δεν αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του γιατρού όταν αυτή είναι απαραίτητη. Όμως, για χιλιάδες ανθρώπους που ζουν μακριά από μεγάλα νοσοκομεία, αποδεικνύεται —με βάση πραγματικά δεδομένα— ότι μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη συστηματική φροντίδα και την εγκατάλειψη.
Και αυτό, όπως δείχνει η συγκεκριμένη μελέτη, το γνωρίζουν καλύτερα απ’ όλους εκείνοι που τη χρησιμοποίησαν.
Τι είναι και πώς λειτουργεί το Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής
Το ΕΔΙΤ δεν είναι πλέον ένα πιλοτικό πρόγραμμα. Πρόκειται για ένα δομημένο, πανελλαδικό σύστημα τηλεϊατρικής, το οποίο συνδέει νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας, Περιφερειακά Ιατρεία αλλά και κατ’ οίκον κινητές μονάδες με κεντρικές δομές και ειδικούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).
Στην υπηρεσία εντάσσονται πιο συγκεκριμένα:
- Σταθμοί Τηλεϊατρικής Ιατρού Ασθενούς (ΣΤΙΑ) που λειτουργούν σε Κέντρα Υγείας, Περιφερειακά Ιατρεία και μικρότερες δομές σε απομακρυσμένες περιοχές.
- Σταθμοί Τηλεϊατρικής Ιατρού Συμβούλου (ΣΤΙΣ) σε μεγαλύτερα νοσοκομεία για εξειδικευμένη υποστήριξη.
- Σημεία κατ’ οίκον φροντίδας, που επιτρέπουν την «εικονική παρουσία» ειδικών για χρονίως πάσχοντες χωρίς να χρειάζεται μετακίνηση του ασθενούς.
- Μέσω εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας -από κάμερες υπερύθρων μέχρι ψηφιακά εργαλεία που μεταφέρουν κλινικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο- η τηλεϊατρική προσομοιώνει στο χώρο του ασθενή την επίσκεψη στον γιατρό.
Στην πλήρη ολοκλήρωσή του το πρόγραμμα θα περιαλαμβάνει περισσότερα από 3.500 σημεία κατ’ οίκον τηλεπαρακολούθησης, ενδυναμώνοντας περαιτέρω τη δυνατότητα των ασθενών να παρακολουθούνται με ασφάλεια και χωρίς μετακινήσεις.
Φωτογραφία: iStock