Η υπόθεση του θανάτου του αγαπημένου δημοφιλούς τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη, πυροδότησε -έστω και εκ των υστέρων- ένα σαρωτικό κύμα ελέγχων σε όλη τη χώρα. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των διωκτικών και ελεγκτικών αρχών δεν βρίσκονται πλέον μόνο τα σκευάσματα και οι ενδοφλέβιες ή επεμβατικές μέθοδοι που δεν διαθέτουν επιστημονική έγκριση, αλλά και ο ίδιος ο μηχανισμός ψηφιακής προσέλκυσης ανυποψίαστων πολιτών.
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τους κατά τόπους Ιατρικούς Συλλόγους, έχει θέσει σε επιχειρησιακή εφαρμογή το ψηφιακό εργαλείο επιτήρησης «Medwatch», επιχειρώντας να θέσει νέο πλαίσιο απέναντι στην παραπλάνηση του κοινού.
Το νέο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης «σκανάρει» το ίντερνετ και ανακαλύπτει παράνομους ή παραπλανητικούς προς το κοινό ισχυρισμούς για αμφιλεγόμενες «θεραπείες» ή παράνομες ιατρικές πρακτικές. Οι έλεγχοι έχουν φέρει μέχρι σήμερα κάτω από το «μικροσκόπιο» των αρχών, πάνω από 230 υπό διερεύνηση υποθέσεις.
- Δείτε επίσης – Κβαντική ιατρική: Τι είναι στην πραγματικότητα και γιατί δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά
Μέσω του Medwatch και των βάσεων δεδομένων των Ιατρικών Συλλόγων, ελέγχεται άμεσα εάν ο προβαλλόμενος διαθέτει νόμιμη άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, αναγνωρισμένο τίτλο ειδικότητας και εγκεκριμένη άδεια ιατρείου.
Σοβαρές επισημάνσεις και βαριά πρόστιμα προς τους παραβάτες γιατρούς
Το νέο αυτό τοπίο χαρτογραφούν και οι ίδιες οι επιστημονικές εταιρείες με ανακοινώσεις προς τα μέλη τους, οι οποίες περιλαμβάνουν κανόνες ιατρικής δεοντολογίας και θέτουν -εκ νέου- τα όρια ανάμεσα στην επιστημονική δεοντολογία και την παραβατικότητα.
Μία από αυτές είναι και Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΣΑΕ), η οποία θέτει τον κλάδο υπό καθεστώς αυστηρής ρυθμιστικής επιτήρησης.
Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά στον οδηγό συμμόρφωσης και δεοντολογίας για την ψηφιακή δραστηριότητα των ιατρών:
«Η ψηφιακή παρουσία των δερματολόγων στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διέπεται από αυστηρούς κανόνες, με κεντρικό πυλώνα τα Άρθρα 17 και 18 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Νόμος 3418/2005) και τις κατευθυντήριες οδηγίες των εγχώριων Ιατρικών Συλλόγων. Η βασική αρχή της ελληνικής νομοθεσίας διαχωρίζει σαφώς την εμπορική διαφήμιση, η οποία απαγορεύεται ρητά, από την αντικειμενική ιατρική ενημέρωση, η οποία επιτρέπεται και ενθαρρύνεται. Το ιατρικό λειτούργημα δεν αποτελεί εμπορικό προϊόν, επομένως οποιαδήποτε ενέργεια αποσκοπεί στον εντυπωσιασμό ή στην προσέλκυση πελατείας θεωρείται πειθαρχικό και διοικητικό παράπτωμα, επιφέροντας σημαντικές κυρώσεις και χρηματικά πρόστιμα»
Μέσω του Medwatch και των βάσεων δεδομένων των Ιατρικών Συλλόγων, ελέγχεται άμεσα εάν ο προβαλλόμενος διαθέτει νόμιμη άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, αναγνωρισμένο τίτλο ειδικότητας και εγκεκριμένη άδεια ιατρείου.
- Δείτε επίσης – Κβαντική ιατρική: Τι είναι στην πραγματικότητα και γιατί δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά
Το σαρωτικό πλαίσιο ελέγχων της ΕΑΔ και ο ρόλος του Medwatch
Η θεσμική αφύπνιση μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις οδήγησε στη συγκρότηση στοχευμένων κλιμακίων, τα οποία αξιοποιούν προηγμένα τεχνολογικά μέσα για να εντοπίζουν έκνομες πρακτικές σε πραγματικό χρόνο:
Η λειτουργία του ψηφιακού εργαλείου Medwatch, με τον ειδικό αλγόριθμο σάρωσης του διαδικτύου και των social media, ανιχνεύει αυτόματα αναρτήσεις με απαγορευμένη ορολογία, εμπορικές προσφορές, χορηγούμενες διαφημίσεις ιατρικών πράξεων και παραπλανητικούς ισχυρισμούς.
Οι υποθέσεις που εντοπίζονται παραπέμπονται με συνοπτικές διαδικασίες στα αρμόδια πειθαρχικά συμβούλια, ενώ παράλληλα διαβιβάζονται στην ΕΑΔ για την επιβολή διοικητικών προστίμων και, όπου διαπιστώνεται έκθεση σε κίνδυνο, στις εισαγγελικές αρχές.
Η ταυτότητα του γιατρού και του ιατρείου – Αυστηρά όρια προβολής
Μέσα σε αυτό το αυστηροποιημένο περιβάλλον, οι δερματολόγοι-αφροδισιολόγοι οφείλουν να ευθυγραμμίσουν άμεσα την ψηφιακή τους εικόνα, περιορίζοντας το περιεχόμενό τους αποκλειστικά σε ενημερωτικό χαρακτήρα.
Συγκεκριμένα πρέπει να τροποποιήσουν εκ νέου, εάν δεν συμμορφώνονται με το νέο πλαίσιο:
- Στοιχεία επαγγελματικής ταυτότητας: Υποχρεωτική και ευκρινής αναγραφή ονοματεπωνύμου, επίσημου τίτλου ειδικότητας, αναγνωρισμένων ακαδημαϊκών τίτλων και, πρωτίστως, του αριθμού άδειας λειτουργίας του ιατρείου από τον οικείο Ιατρικό Σύλλογο.
- Στοιχεία επικοινωνίας και πρόσβασης: Δημοσιοποίηση της φυσικής διεύθυνσης, των τηλεφώνων επικοινωνίας, του ωραρίου λειτουργίας και χαρτών ή φορμών για προγραμματισμό επισκέψεων.
- Αντικειμενικό βιογραφικό σημείωμα: Λιτή και ακριβής καταγραφή σπουδών, κλινικής/νοσοκομειακής εμπειρίας και επιστημονικής δραστηριότητας, χωρίς ίχνος υπερβολής ή αυτοπροβολής.
- Παρουσίαση υπηρεσιών και τεχνολογίας: Περιγραφή των ιατρικών πράξεων (θεραπευτικών ή αισθητικών, όπως χαρτογράφηση σπίλων ή θεραπεία ακμής) και του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού αποκλειστικά με επιστημονικούς όρους και ουδέτερη γλώσσα.
- Επιστημονική ενημέρωση του κοινού: Παροχή εκπαιδευτικού υλικού (άρθρα, γραφήματα, βίντεο) για δερματικές παθήσεις, συμπτώματα και μεθόδους πρόληψης, ενισχύοντας τη δημόσια υγεία.
Digital Marketing και γιατροί – influencers υπό το πρίσμα των νέων ελέγχων
Οι πρακτικές που παραπέμπουν σε εμπορική δραστηριότητα και που πλέον εντοπίζονται άμεσα από το Medwatch αποτελούν ευθεία παραβίαση του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας.
Αυτές είναι:
- Εμπορικές προσφορές και τιμοκατάλογοι: Απαγορεύεται ρητά η δημόσια αναγραφή τιμών, οικονομικών πακέτων, εκπτώσεων, εκπτωτικών κουπονιών ή η διενέργεια διαγωνισμών (giveaways).
- Χρήση φωτογραφιών «πριν και μετά»: Αποκλείεται πλήρως η ανάρτησή τους στα social media ως μέσο εντυπωσιασμού. Στην ιστοσελίδα του ιατρού επιτρέπονται μόνο εντός αυστηρού επιστημονικού πλαισίου επεξήγησης της μεθόδου, με έγγραφη συναίνεση ασθενούς, τήρηση GDPR και χωρίς υποσχέσεις εγγυημένου αποτελέσματος.
- Υπερθετικοί και παραπλανητικοί ισχυρισμοί: Απαγορεύονται εκφράσεις όπως «ο κορυφαίος», «η μοναδική ανώδυνη μέθοδος», «100% επιτυχία» ή ισχυρισμοί για «θαυματουργές θεραπείες» —στοιχεία που βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της πρόσφατης επικαιρότητας.
- Αναδημοσίευση κριτικών ασθενών: Απαγορεύεται η χρήση διθυραμβικών σχολίων ή μαρτυριών για αυτοπροβολή, ακόμη και αν έχουν αναρτηθεί εθελοντικά σε εξωτερικές πλατφόρμες (π.χ. Google Reviews).
- Πληρωμένη διαφήμιση υπηρεσιών (paid ads): Απαγορεύεται η χορηγούμενη προώθηση πράξεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με σκοπό την άγρα ασθενών. Οι καταχωρίσεις στις μηχανές αναζήτησης επιτρέπονται μόνο για γεωγραφικό εντοπισμό με αυστηρά πληροφοριακό κείμενο.
- Έμμεση προώθηση προϊόντων (influencing): Απαγορεύεται κατηγορηματικά η λειτουργία του ιατρού ως εμπορικού διαμεσολαβητή για την προώθηση καλλυντικών, υγειονομικού υλικού ή σκευασμάτων με οικονομικό όφελος.
Φωτογραφία: iStock