Η αυξανόμενη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες τροφίμων φέρνει στο προσκήνιο νέα ερωτήματα για την ασφάλεια των καταναλωτών και τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία, σύμφωνα με νέα έκθεση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO).
Ο οργανισμός επισημαίνει ότι, παρότι η ανακύκλωση πλαστικών υλικών αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των αποβλήτων και την προστασία του περιβάλλοντος, απαιτείται παράλληλα αυστηρότερη αξιολόγηση των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν από τη χημική επιβάρυνση των τροφίμων μέσω των συσκευασιών.
Η έκθεση του FAO με τίτλο «Complications of Recycled Plastics in Food Safety» υπογραμμίζει ότι η στροφή της βιομηχανίας προς πιο βιώσιμες συσκευασίες δεν πρέπει να δημιουργήσει νέους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Η αγορά των συσκευασιών τροφίμων αναπτύσσεται ραγδαία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η παγκόσμια αγορά συσκευασιών τροφίμων αναπτύσσεται με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς, εξαιτίας της αυξημένης κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων, σνακ, γρήγορου φαγητού και εμφιαλωμένων ροφημάτων.
Ο FAO εκτιμά ότι έως το 2030 η αξία της αγοράς θα ξεπεράσει τα 815 δισεκατομμύρια δολάρια, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 60% σε σχέση με το 2024. Παράλληλα, ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό των υλικών συσκευασίας θα προέρχεται από ανακυκλωμένο πλαστικό.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι αυτή η μετάβαση θεωρείται απαραίτητη για την επίτευξη των διεθνών περιβαλλοντικών στόχων και τη μείωση της πλαστικής ρύπανσης. Ωστόσο, τονίζουν ότι η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να παραμείνει κορυφαία προτεραιότητα.
Οι ουσίες που προκαλούν ανησυχία
Η έκθεση καταγράφει σειρά πιθανών κινδύνων που σχετίζονται με τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών στις συσκευασίες τροφίμων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πιθανές μεταναστεύσεις χημικών ουσιών από τις συσκευασίες προς τα τρόφιμα, όπως υπολείμματα φυτοφαρμάκων, φυσικές τοξίνες και αλλεργιογόνες ουσίες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στα βιοπλαστικά που παράγονται από πρώτες ύλες όπως καλαμπόκι, ζαχαροκάλαμο και μανιόκα, αλλά και στα νανοϋλικά που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της λειτουργικότητας των συσκευασιών.
Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν ότι απαιτούνται πιο αποτελεσματικές μέθοδοι ανίχνευσης μικροπλαστικών και νανοπλαστικών, καθώς η έλλειψη κοινών επιστημονικών προτύπων δυσκολεύει μέχρι σήμερα τις ρυθμιστικές αρχές να αξιολογήσουν με σαφήνεια τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.
ΟΗΕ – Η ανάγκη για κοινά διεθνή πρότυπα
Ο FAO ζητά τη δημιουργία εναρμονισμένων διεθνών κανόνων για τη χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στις συσκευασίες τροφίμων.
Σύμφωνα με την έκθεση, κατά τη διαδικασία ανακύκλωσης πρέπει να απομακρύνονται αποτελεσματικά οι δυνητικά επικίνδυνες χημικές ουσίες από τα υλικά που πρόκειται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.
Η Κορίνα Χοκς, διευθύντρια του Τμήματος Συστημάτων Τροφίμων και Ασφάλειας Τροφίμων του FAO, υπογράμμισε ότι ο στόχος είναι διπλός: να αυξηθεί η ανακύκλωση πλαστικού χωρίς όμως να δημιουργηθούν νέοι κίνδυνοι για τους καταναλωτές.
Το θέμα συζητείται ήδη στο πλαίσιο του Codex Alimentarius, του διεθνούς συστήματος προτύπων ασφάλειας τροφίμων που υποστηρίζεται από τον FAO και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας από το 1963.
Λιγότερο από 10% των πλαστικών αποβλήτων ανακυκλώνεται
Παρά τις διεθνείς προσπάθειες, τα ποσοστά ανακύκλωσης παραμένουν χαμηλά σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ που επικαλείται η έκθεση, σήμερα ανακυκλώνεται λιγότερο από το 10% των πλαστικών αποβλήτων που παράγονται παγκοσμίως.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η δημιουργία ενιαίων κανονισμών για τις ανακυκλωμένες συσκευασίες τροφίμων μπορεί να συμβάλει τόσο στην προστασία της δημόσιας υγείας όσο και στην επίτευξη των διεθνών στόχων για τη μείωση της πλαστικής ρύπανσης.
Φωτογραφία: istock