Οι καύσωνες δεν θεωρούνται πλέον σπάνια ή έκτακτα καιρικά φαινόμενα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), εξελίσσονται σε μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη, προκαλώντας κάθε χρόνο χιλιάδες πρόωρους θανάτους και αυξανόμενη πίεση στα συστήματα υγείας.
Η ακραία ζέστη επιβαρύνει ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, αλλά και άτομα με καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, νεφρικά ή άλλα χρόνια νοσήματα. Η έκθεση σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, θερμική εξάντληση και θερμοπληξία, ενώ παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο εμφραγμάτων, εγκεφαλικών επεισοδίων, αρρυθμιών και οξείας νεφρικής ανεπάρκειας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι θάνατοι που αποδίδονται στη ζέστη δεν οφείλονται μόνο στη θερμοπληξία, αλλά στην επιδείνωση υποκείμενων προβλημάτων υγείας που πυροδοτεί η παρατεταμένη έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες.
Όπως ανέφερε ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, δρ Χανς Κλούγκε, περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη τα τελευταία τέσσερα χρόνια λόγω της ακραίας ζέστης, με τη συντριπτική πλειονότητα αυτών των θανάτων να θεωρείται δυνητικά αποτρέψιμη.
«Οι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον σπάνιες μετεωρολογικές ανωμαλίες. Έχουν μετατραπεί σε μια επαναλαμβανόμενη κρίση που προκαλεί πόνο, κοστίζει ζωές και ασκεί πίεση στα συστήματα υγείας και στις υποδομές μας», δήλωσε ο δρ Κλούγκε, παρουσιάζοντας τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ για τα Σχέδια Δράσης Θερμότητας–Υγείας.
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η Ευρώπη συγκαταλέγεται στις περιοχές του πλανήτη που θερμαίνονται με ταχύτερους ρυθμούς λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) και της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus, η Ευρώπη είναι η ήπειρος με τη μεγαλύτερη αύξηση θερμοκρασίας παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.
Παράλληλα, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine εκτίμησε ότι περισσότεροι από 61.000 άνθρωποι πέθαναν στην Ευρώπη εξαιτίας της ζέστης μόνο το καλοκαίρι του 2022, γεγονός που ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης.
Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία στις πιο επιβαρυμένες χώρες
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο ΠΟΥ, οι περισσότερες απώλειες ζωής από ακραία ζέστη καταγράφηκαν στην Ιταλία, ενώ ακολουθούν η Ισπανία, η Γερμανία και η Ελλάδα.
Η Ελλάδα, ωστόσο, εμφάνισε τον υψηλότερο αριθμό θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη αναλογικά με τον πληθυσμό της.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας δεν είναι ο μόνος παράγοντας που αυξάνει τον κίνδυνο. Η γήρανση του πληθυσμού, η συγκέντρωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού σε πυκνοκατοικημένες πόλεις και η έλλειψη πράσινων χώρων ενισχύουν σημαντικά την ευαλωτότητα απέναντι στους καύσωνες.
Η ζέστη δεν επηρεάζει όλους το ίδιο
Ο ΠΟΥ τονίζει ότι οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης δεν κατανέμονται ισότιμα. Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους και όσοι ζουν σε περιοχές με περιορισμένους χώρους πρασίνου ή χωρίς επαρκή ψύξη αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
Όπως επισήμανε ο Γερμανός υπουργός Περιβάλλοντος Κάρστεν Σνάιντερ, η προστασία από τη ζέστη είναι και ζήτημα κοινωνικών ανισοτήτων.
«Όσοι ζουν σε υπερθερμασμένα διαμερίσματα, χωρίς πρόσβαση σε κήπους, σκιασμένους χώρους ή άλλες δυνατότητες δροσισμού, δυσκολεύονται πολύ περισσότερο να προστατευθούν», ανέφερε.
Τα σχέδια δράσης που μπορούν να σώσουν ζωές
Με στόχο τη μείωση των θανάτων, ο ΠΟΥ παρουσίασε τη δεύτερη επικαιροποιημένη έκδοση των Σχεδίων Δράσης Θερμότητας – Υγείας, τα οποία απευθύνονται σε κυβερνήσεις, τοπικές αρχές και φορείς υγείας.
Οι συστάσεις περιλαμβάνουν:
- αύξηση των χώρων πρασίνου στις πόλεις,
- δημιουργία δικτύων κλιματιζόμενων δημόσιων χώρων,
- συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για καύσωνες,
- τακτική παρακολούθηση ηλικιωμένων και ευάλωτων πολιτών,
- εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας στην αναγνώριση συμπτωμάτων θερμικής καταπόνησης.
Σύμφωνα με μελέτες, τα οργανωμένα σχέδια αντιμετώπισης καυσώνων και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, συνδέονται με σημαντική μείωση της θνησιμότητας κατά τη διάρκεια περιόδων ακραίας ζέστης.
Από την αντίδραση στην πρόληψη
Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η ατομική προστασία παραμένει σημαντική. Η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο τις θερμές ώρες, η καλή ενυδάτωση και η διατήρηση δροσερού περιβάλλοντος μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο.
Ωστόσο, όπως τονίζει ο δρ Κλούγκε, οι ατομικές επιλογές από μόνες τους δεν αρκούν απέναντι σε μια κρίση που επηρεάζει ολόκληρες κοινωνίες. Η προστασία της υγείας από την ακραία ζέστη απαιτεί συντονισμένες πολιτικές και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, καθώς οι καύσωνες αναμένεται να γίνουν συχνότεροι και εντονότεροι τα επόμενα χρόνια.
Με πληροφορίες από euronews / The Lancet
Φωτογραφία: istock